قصه های کودکانه تُرکی (داستان های شیرین بچگانه به زبان ترکی آذربایجانی)

در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه برای شما هم میهنان عزیز ایرانی از دیار آذربایجان چندین قصه کودکانه به زبان ترکی را آماده کرده ایم. قصه‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا واژگان جدید یاد بگیرند و مهارت‌های شنیداری و گفتاری خود را تقویت کنند. وقتی کودکان داستان‌ها را می‌شنوند یا می‌خوانند، با ساختارهای زبانی و نحوه بیان احساسات آشنا می‌شوند.

دووشان قولاغي نيه اوزوندور؟

اوشاقلار بئله دئيلر کي بير دفعه دووشان بير قويونا راست گليب ،دوست اولوب عومور بويي بير- بيرلرندن آيريلمامايا و هميشه ليق دوست اولماق ايستيرلر.اونا گورده قويون دووشانا ديئر کي ايندي کي بيز دوست اولموشوق گه ل بير ائو تيکيب اوردا ياشياق.دووشاندا قبول ائلييب قرار اولور صاباحسي گوندن اودون ييغيب بير ائو تيکسينلر.

صاباح يولا دوشوب ايکي يولداش ميشده تخته – تاباق تاپماقا گئتديلر.يولدا اه نلي – قالين بير آغاجا راست گليب قويون دئير کي :

–         من بو آغاجي کوکوندن يئره يخيب ،يئره سالام!

دووشان دا دئير:- قيرا بيلمسن!

قويون دالي- دالي گئديب ،کله سيله آغاجا يوگوروب آغاجي کوکوندن تاپيلتيله يئره سالير.

دووشان اوز- اوزونه دئير:

–         بالام آغاج سينديرماق نه راحات ايشيميش !منده دوستوما اوزومي گورستمک اوچون اونون يانينداکي آغاجي سينديرام و دئير:

–         قويون قارداش باخ ايندي من ده بوآغاجي سينديراجاقام!

 يولداشي قويون ايستير دئسين ؛بو ايشي گورمه؛ بيردن- بيره دووشان دال- دالي گئديب بيردن آغاجين اوستونه يوگورور،اوندان سونرا دووشانين باشي محکم آغاجا ده يب بويني گيرير قينينا!

قويون دوستونا کمک ايلماق اوچون دووشانين يانينا گئديب ياپيشير دووشانين قولاقلاريندان و چکمگه باشلاير. اما نقدر گوج وئرير دووشانين بويني قينيندان چيخمير ؛ عوضينده دووشانين قولاقلاري اوزانير؛ او گون بو گوندور کي دووشانلارين قولاقلاري اوزون قاليب.

یازان: علي.ب.تورك –گجیل

مطلب مشابه: قصه بچگانه برای تنها خوابیدن؛ داستان های جذاب شبانه درباره خوابیدن

مطلب مشابه: قصه درباره مدرسه رفتن | ۷ داستان کوتاه آموزنده کلاس درس و مدرسه

قصه شیرین قوجا ننه

اوغلان دیدی بو سبدین ایچینده قوجا ننمه قویموشام دولاندیریرام کی داریخماسی آخی او مندن سووای بودنیا دا هیچ کیمی یوخودی.

تا منیم بو ایشمنن هم آنام راضی اولسون همده آللاه. پیغمبر دولانیب اوغلانا دیدی اگر سن ایسترن هم آللاه سندن راضی اولسون هم آنا، گل منیم سوزومه باخ بو قوجا ننه وی اره ورگینن.اوغلان بو سوزی ایله کی ایشیتدی حیرصلندی قایددیب دیدی کی منیم ننه مین یوز یرمی یاشیدی دا بونون اره ورمه وقتی دگیل بو ایشین هچ یاخچلیق یوخودی. اوغلان بو سوزلردن پیغمبره دییردی کی بیردن سبدین دیبیندن قوجا ننه سسین سسی گلدی کی کس سسین بالام گوروم سن چوخ بیلیرن یا پیغمبر!

اورداندی کی بو مثل رسم اولدی کی«سن چوخ بیلیرن یا پیغمبر»

…..

یکی بود ، یکی نبود ،غیر از خدا هیچ کس نبود

در زمانهای قدیم در یک آبادی مادری با پسرش زندگی می کردند. مادر او بیش از صد و بیست سال سن داشت. پسر مادرش را بسیار دوست داشت و برای او سبدی تهیه کرده بود که هر شب زمانیکه از سر کار بازمی گشت مادر پیرش را در آن سبد می گذاشت و دور شهر می چرخاند تا اینکه مادرش دلتنگی نکند.

مدتی این کار را تکرار کرد تا اینکه روزی با یکی از پیغمبران خدا روبرو شد. پیغمبر از او پرسید: ای جوان داخل این سبد چه داری که در پشت خود آن را می چرخانی؟ پسر گفت: داخل این سبد مادر پیرم را گذاشته ام و می گردانم تا دلتنگی نکند چون او در این دنیا غیر از من کسی را ندارد.تا از این کار من هم مادر پیرم راضی باشد و هم خدا . پیغمبر رو به پسر کرد و گفت : اگر می خواهی که هم خدا از تو راضی باشد و هم مادرت، به حرف من گوش کن و اجازه بده مادرت ازدواج کند.

پسر تا این سخن را شنید عصبانی شد و گفت مادر من صدو بیست سال سن دارد و دیگر زمان شوهر کردنش نیست و این کار خوبیت ندارد. پسر در حال گفتن این سخنان به پیغمبر بود که ناگهان صدای مادر از داخل سبد آمد که: فرزندم ساکت تو بیشتر می دانی یا پیغمبر؟!

از آنجا این جمله مرسوم شد که تو بیشتر می دانی یا پیغمبر؟

مطلب مشابه: قصه های عامیانه قدیمی کودکانه ( داستان‌های بچگانه قدیمی قشنگ )

مطلب مشابه: داستان کوتاه کودکان دبستانی | قصه‌های بچگانه قشنگ برای خواب و مدرسه

هانسی ائل و قارا تئل

بیر گؤن قدیمکی گؤن ده

أولکه لرین بیرین ده

اُ یوردون اُرتاسین دا

یورد: سرزمین

بیر مئشه نین یانین دا

مئشه: جنگل

بیر اُدونچو واریمیش

اُدونچو: هیزم شکن

اُدون ییغیب، ساتارمیش

یوخسول اوموش، دؤولت سیز

بیر اوغلو وارمیش، بیر قیز

قیزین آدی «قاراتئل»

اوغلان آدی «هانسی ائل»

آنالاری أولمؤشدو

آغ گؤنلری دؤنمؤشدؤ

سونرا ائدیب آنالیق

گؤنلرینی قارانلیق

چوخ یامان ایمیش یامان

کسیب اُنلاردان آمان

گئجه گؤندؤز ایشله دیب

چیمدیکله ییب، دیشله ییب

تیرینگه اُخویاردی

اَرـ ده اُندان قورخاردی

آغارداردی اُ گؤزؤن

یئریدَردی اؤز سؤزؤن

***

بیر ایل اُلدو ایل لردن

گَلدی قَحَط لیک بیردن

یئمک هئچ نه تاپیلمیر

چؤرک داها یاپیلمیر

آرواد بیر یاری گئجه

اَرینه دئدی نئجه:

«داها یوخدور هئچ چؤرک

ـ اوشاغلاری بیز گَرَک

ـ مئشه ده قویوب گئدک

ـ چاره بودور کی ائدک»

آغلادی دئدی کیشی:

« ایستمه سن بو ایشی

ـ من بو ایشه باشارمام

ـ نامردلی یی باجارمام»

آرواد ائله قیشقیردی

کیشی اؤزؤن ایتیردی

اوشاق آجلیق دان اویاق

سؤزه آسیرلار قولاق

بو سؤزدن قورخدو باجی

اؤره یه دؤشدؤ آجی

آغلادی یاواش یاواش

دئدی باجیا، قارداش:

«آغلاما دا! سن آلله!

ـ هئچ زاد اُلماز ایشالله!»

ائشییه چیخدی قارداش

ییغدی چینگیل، بالاداش

چینگیل: شن، سنگریزه

***

سحر خُروز بانلادی

آرواد گلیب دانلادی

اوشاغلاری کی: «دورون!

ـ اَل اؤزؤنؤزؤ یویون!

ـ مئشه یه بیز گئتمه لی

ـ اُردا اُدون ییغمه لی»

***

هانسی ائل کی یول گئدیر

سالیر داشلاری بیر بیر

چوخ یول گئدن دن سونرا

مئشه نین اُرتاسیندا

آرواد حیله ائیله دی

دؤندؤ بئله سؤیله دی:

« داها بیزله گلمه یین!

ـ سیز دایانین، دینجه لین

ـ تئز گئدیب قاییداریق

ـ سیزی ده آییداریق»

اوشاغلار چوخ یورولموش

یوخو گؤزلرین توتموش

یوخلاییب توخ دویانجا

آخشاما گؤن باتانجا

باشلارین آتیب یاتیب

دوروب گؤروب گؤن باتیب

***

باجی یئنه آغلادی

قارداشین قوجاقلادی

قارداش دئدی: «باجی جان!

ـ قورخما! حله سن دایان»

گؤزله دیلر آی چیخدی

قارانلیغی اُ ییخدی

چینگیل بالا آغ داشلار

ایشیقینده پاریلدار

پاریلتی نی توتدولار

پاریلتی: برق، جلا

گئدیب ائوه چاتدیلار

اوشاقلاری گؤرَنجه

یاندی آرواد گؤر نئجه

ایچه ریده آلیشدی

گئدیب چوخ کی چالیشدی

گؤزؤ دؤشنده داشا

تازا دؤشدؤ اُ باشا

گلیب چاره ائیله دی

قاپینی کیلیدله دی

باجی اُلدو کَدَرلی

کَدَرلی: ناراحت

قارداش وئردی تسلّی

:« اُلما باجی ناراحات!

حله گلیب یوخلا یات!

ـ صاباح یولدا گئدرکن

ـ چؤرکلردن یئمَز سن

ـ یولدا چؤرک سالاریق

ـ بوجور بیز قاییداریق»

***

آمما صاباح مئشه ده

بو کؤشه، اُ کؤشه ده

هر یئرده دؤشدؤ چؤرک

قوشلار دؤشؤردؤ تک تک

بوندان خبرلری یوخ

آرخایین گئتدیلر چوخ

یوخدور آنالیقدا عار

حیله نی ائتدی تَکرار

یئنه گئجه یئتیشدی

گؤن ایشیقی بیتیشدی

گؤزله دیلر آی چیخا

یئنه ایشیقین سالا

آی ایشیقین سالدی چوخ

چؤرکلردن خبر یوخ

باخدی باجی بیر آیا

اُ آغلایا آغلایا

دئدی: « بوردا اؤله ریک!

ـ نئجه یولو بیله ریک؟»

اؤپدؤ باجی سین دئدی:

«قورخما بو سؤزلر نه دی؟

ـ اؤره یه وئرمه هئچ غم

ـ بَس بوردا کی من نه یَم؟!»

یئل اَسدی آز چوخ سَرین

یوخو توتدو گؤزله رین

سحر، قوشلار جیک جیکی

اُیاندیلار هر ایکی

هاوا عطیرلی اولوب

هر یانا خوش ای دولوب

شیرنی ای یین حیس ائدیب

اُنون آردینجا گئدیب

آردینجا: به دنبال

ایکیسی سئوه سئوه

یئتیشدیلر بیر ائوه

ائو بیر عجاییب غریب

اُنون تایین گؤرمه ییب

ائو شیرنی دیر هامیسی

شوکولاد دیر قاپیسی

سئویندیلر عینی دن

چؤنکؤ  ائودیر شیرنی دن

باشلادیلار یئمه یه

اُ ائودن دیشله مه یه

یئییردیلر اُ ائودن

ائشیتدیلر کی بیردن

قیشقیردی بیر قاری سس:

« سیچان بالالار! دا بَس!

ـ کیمدیر ائویمی یئ یَن؟

ـ قاپ-باجامی دیشله یَن؟

قاپ- باجا: (درب – روزنه سقف)

اصطلاحا یعنی در و دیوار

ـ سیز کی یئدیز ائویمی!

ـ یئیه رَم سیز یتیمی!»

یاشلی، قاری بیر آرواد

کیفیر، دَهشَتلی بیر زاد

کیفیر: زشت ،   

دَهشَتلی: ترسناک

گؤزلری قیرمیز ایدی

خیلی ایشیق سیز ایدی

تامام توتقون گؤره ردی

توتقون: تیره و تار

یاواش یاواش گئده ردی

آمما بورنو ایتی ایدی

دئمک، بیرجه ایت ایدی

قاری قاقیلدی چالدی

توتوب قارداشی سالدی

بیر مَحبَسه زیندانا

: «ایندی گَلر سن جانا!»

قورخدو باجی آغلادی

قاری توتدو ساخلادی

: « سؤزؤمه آس قولاق قیز!

ـ یئیه جه یَم ایکینیز!

ـ آمما اوّل قارداشین

ـ کسه رم اُنون باشین

ـ سونرا سنی یئیه رم

ـ اوشاق طامین بیله رم

ـ آمما ایندی یوخ! کی سیز

ـ حله چوخ آریق سینیز

ـ گرک سیزی کؤکَلدم

ـ آز چوخ بیر آز یئکَلدم»

قورد اَلیندن قورتولدوق

یئنه دوچار اولوندوق

توش گلمیشیق آیریا

ایندی قولئی بانیا!

اوغلانی های یئدیردیب

اُنا یئمک بیشیردیب

ایشله دیب آمما قیزی

ائوده ائدیب کنیزی

: «زیبیل لری گؤرورسن

زیبیل: آشغال

ـ سیلرسن سؤپؤررسن!

ـ گئت بیر باش وور اُ آشا

ـ قویمایاسان کی داشا!

ـ اُندان یئمه! سن حله

ـ وئر اوغلان اَته گَله!»

بیر ایکی هفته کئچدی

گلیب اوغلانی سئچدی

: «دانیشما هئچ بیر کلمه

ـ وئر بارماغین اَلیمه!

ـ گؤرؤم کؤکَلمیسن سن؟

ـ هئچ بیر یئکلمیسن سن؟»

اوغلان دا کی بیلیردی

گؤزؤ گؤرمز، وئریردی

اَلینه بیر تک سؤمؤک

آلدانیردی اُ آغ تؤک

: «حله کی چوخ آریق سان!

ـ قوپ قوروموش آی سیچان!»

اُنجا اوغلان خسته دی

خسته: مریض

قیزی یئمک ایسته دی

دؤندؤ سولا، هم ساغا

: « آی قیز گئت باخ اوجاغا

ـ گؤر، نئجه دی؟ قیزغین دی؟ »

قیزغین: داغ

قیز اؤره یی چیرپیندی

بیلدی نه دیر مقصدی

آمما بیر سؤز دئمه دی

دئدی: «آی قاری ننه!

ـ چتین ایش وئردین منه

ـ اوجاق قاپیسی برک دیر

ـ چاره أوزؤن گلمک دیر»

قاری دئدی: آی آخماق!

نه دیر کی بونو آچماق؟»

اَییلدی أوزو آچا

ایته لَدی اُجاقا

قیز قارینی یاندیردی

جزاسینی قاندیردی

یاندی قاری کؤل اُلدو

قارداش – باجی قورتولدو

***

گزیب بویان اُیانی

آختاردیلار هر یانی

قیزیل گؤمؤش جاواهیر

قیزیل: طلا،     گؤمؤش: نقره 

تاپیب هر یئرده بیر بیر

تامام ییغیشدیردیلار

سونرا اُردان قاچدیلار

چیخیب مئشه دن چؤله

یئتیشدیلر بیر گؤله

گؤل: دریاچه

گؤلدن نئجه کئچمه لی؟

اُ یانینا گئتمه لی؟

بیر سونا قوش کئچیردی

سونا: قو

ائشیدَنجه یئتیردی

أوزؤن، دئدی: « اوشاقلار!

« گؤل اُلسون، یوخسا داغلار

ـ فرق ائله مز حالیما

ـ گلین مینین دالیما

ـ هر نه اُلسا کئچه رم

ـ هر یانا من گئده رم»

میندیلر باجی قارداش

اؤزدؤ سودا، قوش یاواش

اؤزدؤ: شنا کرد

اُ تای دا کی میندیردی

بو تای دا اُ ائندیردی

ایکیسی اُیناقلادی

بیر بیرین قوجاقلادی

چوخ سس صَدا سالدیلار

اُنلار آلغیش چالدیلار

آلغیش چالدیلار: دست زدند، کف زدند

***

آتا اولموشدو پئشمان

چؤن ائتمزدی هئچ گؤمان

بیر بئله نامردلی یه

اوشاق حاققیندا ائده

بوشامیشدی آروادین

دئمیشدی: « ایت گئت قادین!»

أولکه نین ساغین سولون

آختارمیشدی هر یولون

اوزؤن های دانلاییردی

سهوینی آنلاییردی

سهو: اشتباه

اوشاقلارین صَداسی

ائشیتدی کی آتاسی

تئز أوزؤنؤ یئتیردی

غوصّه لرین بیتیردی

ایکیسین قوجاقلادی

خیلی اُردا آغلادی

: « بالام! آی اوغلوم آی قیز!

ـ منی حلال ائدین سیز!

ـ سیزه ائتدیم چوخ یامان

ـ اُلموشام ایندی پئشمان»

سئویندیلر، گؤلدؤلر

آتالارین أوپدؤلر

جاواهیری ساتدیلار

مال دؤولته چاتدیلار

گئتدی گؤنلر خوش باشا

ایکی باجی قارداشا

مطلب مشابه: قصه بچگانه با موضوع بهشت؛ ۸ داستان کوتاه کودکانه بهشت

مطلب مشابه: قصه های بچگانه با موضوع لبوبو (داستان های بامزه درباره عروسک معروف)

لالائی‌ها

شاید هیچ قومی‌ در جهان نباشد كه در آن مادران برای فرزندان خود لالائی نخوانند و طی آن برای نوزادان خود آرزوی بهروزی و كامیابی نكنند. لالائی‌های مادران آذربایجانی معمولاً به صورت دوبیتی بوده و چهار مصرع دارد. وزن آنها هجائی بوده و هر مصرع از هفت هجا تشكیل می‌شود. لالائی‌ها برای كودكانی كه هنوز زبان باز نكرده‌اند با آهنگهای حزینی خوانده می‌شوند؛ از این روی این آهنگ و تن صدای مادر است كه كودك را به خواب می‌برد نه كلمات و سخنان لالائی‌ها. با این همه مادر، این شعرها را برای خود نیز می‌خواند و در آنها به آمال و آرزوهای خود اشاره می‌كند و ای بسا قطرات اشك، پایان بخش لالائی‌ها می‌شود.

در لالائی ها عشق و علاقه بی‌حد و حصر مادران نسبت به فرزندانشان منعكس شده است. غمها و شادی‌ها، حسرت‌ها و آرزوهای یك مادر و گاه حتی یك قوم را می‌توان در لالائی‌های آنها پیدا كرد:

آ لای لای بگیم لای لای A lay lay bəyim lay lay

گؤزل ـ گؤیچگیم لای لای – göyçəyim lay lay Gözəl

غوربت اؤلكه یاد ائلده Qurbət ölkə yad eldə

آرخام ـ كؤمگیم لای لای (1) Arxam – köməyim lay lay

(لای لای فرزند بیگ من لای لای/ فرزند زیبا و قشنگ من لای لای/ در دیاری غریب و ایلی بیگانه/ تنها یار و یاور من، لای لای)

لای لای دئدیم گونده من Lay lay dedim gündə mən

كؤلگه‌ده سن گون‌ده من Kölgədə sən gündə mən

ایلده قوربان بیر اولسا İldə qurban bir olsa

سنه قوربان گونده من! (2) Sənə qurban gündə mən

(لای لای گفتم هر روز برایت/ تو در سایه باش و من در آفتاب/ عید قربان هر سال یك بار است، اما/ من هر روز قربانی تو شوم!)

لای لای بئشیگیم لای لای Lay lay beşiyim lay lay

ائویم ائشیگیم لای لای – eşiyim lay lay Evim

اوزون گئجه‌لر بویو Uzun gecələr boyu

چكیم كئشیگین لای لای(3) Çəkim keşiyin lay lay

(لای لای گهوارۀ من لای لای/ خانه و كاشانة من لای لای/ تو بخواب تا در شبهای دراز/ كشیك تو را من بدهم لای لای).

نوازش‌ها

نوازش‌های كودكانه، شعرهایی هستند كه در آنها بر خلاف لالائی‌ها هدف آرام كردن كودكان نیست؛ بلكه این شعرها برای تفریح، نوازش و خنداندن كودك خوانده می‌شود. در این شعرها، دیگر از شكوه و گلایه از فلك و بخت بد خبری نیست. مادران، ناكامی‌ها و دردهای خود را ترنم نمی‌كنند بلكه آرزوهای شیرین و گاه دست نایافتنی برای كودكان خود می‌كنند.

فرم و شكل نوازش‌های كودكانه آذربایجان ثابت نیست برخی از آنها دو مصرع و برخی دیگر چهار مصرع دارند و بندرت نوازش‌های سه مصرعی نیز می‌توان پیدا كرد. وزن همه آنها هجائی بوده و از هارمونی شادی برخوردارند. چند نمونه از نوازش‌های كودكان:

بالاما قوربان اینكلر Balama qurban inəklər

بالام نه واخ ایمكلر Balam nə vax iməklər

(گاوها فدای بچه‌ام شوند / بچه‌ام كی چهار دست و پا راه می‌رود)

بالاما قوربان ایلان‌لار Balama qurban ilanlar

بالام نه واخ دیل آنلار Balam nə vax dil anlar

(مارها فدای بچه‌ام شوند/ بچه‌ام كی زبان باز می‌كند )

بالاما قوربان سئرچه‌لر Balama qurban serçələr

بالام نه واخ دیرچه‌لر Balam nə vax dirçələr

(گنجشك‌ها فدای بچه‌ام شوند/ بچه‌ام كی قد می‌كشد.)

بالا دادی بال دادی Bala dadı bal dadı

بالا آدام آلدادی Bala adam aldadı

شیرینی شیرین اولار şirini şirin olar

آجیسی دا بال دادی! ! Acısı da bal dadı

(طعم عسل دارد فرزند/ فرزند انسان را مشغول می‌كند/ شیرینش شیرین می‌شود/ تلخش طعم عسل دارد)

آتیم ـ توتوم من سنی Atım – tutum mən səni

شكره قاتیم من سنی şəkərə qatım mən səni

آتان ائوه گلنده Atan evə gələndə

اؤنونه آتیم من سنی (4) Önünə atım mən səni

(تو را بیندازم و بگیرم دوباره/ تو را با شكر قاطی كنم/ وقتی پدرت به خانه برمی‌گردد/ چنین فرزند شیرینی را تحویلش دهم).

متل‌ها

متل‌ها شعرهایی كودكانه هستند كه در آنها قصه‌ای نیز روایت می‌شود، هر چند كه قصه‌های متلها اغلب بدون هیچ روال منطقی و داستانی هستند. به نظر می‌رسد هدف از خواندن متل‌ها فقط سرگرمی‌ و وقت گذرانی باشد. با این حال گاه در آنها به فاكت‌هایی تاریخی برمی‌خوریم كه در فولكلور كودكان نشانی از خود، جا گذاشته‌اند و در بررسی های تاریخ اجتماعی آذربایجان می‌تواند راهنمای پژوهشگران این علم باشد.

از لحاظ فرم، متل‌ها را می‌توان نوعی مثنوی خواند. هر كدام از متلها با آهنگ خاصی خوانده می‌شوند. یك نمونه از متل ها:

ایكی دنه هوی ایكی دنه hoy iki dənə İki dənə

ایكی دنه بیر قوشودی İki dənə bir quşudi

باغچایا قونموشودی Bağçaya qonmuşudi

بیگ اوغلو گؤرموشودی Bəy oğlu görmüşüdi

اوخونان وورموشودی Oxunan vurmuşudi

اوخوننان من بئزارم Oxunnan mən bezarəm

كتان كؤینك یازارم Kətan köynək yazarəm

كتان كؤینك میل میلی Kətan köynək mil mili

گل اوخو بیزیم دیلی Gəl oxu bizim dili

بیزیم دیل اورمو دیلی Bizim dil urmu dili

اورمودان گلن آتلار Urmudan gələn atlar

آغزیندا یئیر چاودار Ağzında yiyər çavdar

حق قاپیسی كیلیددی Həqq qapısı kiliddi

كیلیدی دوه بوینوندا Kilidi dəvə boynunda

دوه گیلان یولوندا Dəvə Gilan yolunda

گیلان یولو سر به سر Gilan yolu sər bə sər

ایچینده میمون گزر İçndə meymun gəzər

میمونون بالالاری Meymunun balaları

منی گؤردو آغلادی Məni gördü ağladı

تومانینا قیغلادی (5) Tumanına qığladı

(دو تا بودند دو تا/ دو تا پرنده بودند/ توی باغچه نشسته بودند/ پسر بیگ آنها را دیده بود/ با تیر آنها را زده بود/ من از تیر او بیزار هستم/ روی پیراهن كتانی می‌نویسم/ پیراهن كتانی میل میل است/ بیا زبان ما را بخوان/ زبان ما زبان«اورمو» است/ اسب‌هایی كه از اورمو می‌آیند/ در دهانشان چاودار است/ دروازه حق قفل است/ كلیدش در گردن شتر است/ شتر در راه گیلان است/ در سراسر راه گیلان/ میمون می‌گردد/ بچه‌های میمون/ تا مرا دیدند گریه كردند/ و خودشان را خیس كردند).

الیمی بیچاق كسیبدی Əlimi biçaq kəsibdi

دسته بیچاق كسیبدی Dəstə biçaq kəsibdi

یاغ گتیرین یاغلایاق Yağ gətirin yağlayaq

بال گتیرین باللایاق Bal gətirin ballayaq

دسمال گتیرین باغلایاق Dəsmal gətirin bağlayaq

دسمال دوه بوینوندا Dəsmal dəvə boynunda

دوه شیروان یولوندا Dəvə şirvan yolunda

شیروان یولو لیل باغلار Şirvan yolu lil bağlar

دسته دسته گول باغلار Dəstə dəstə gül bağlar

او گولون بیرین اوزه‌یدیم O gülün birin üzəydim

تئللریمه دوزه‌یدیم Tellərimə düzəydim

قارداشیمین تویوندا Qardaşımın toyunda

اوتوروب ـ دوروب سوزه‌یدیم – durub süzəydim Oturub

چای داشیبدیر سئل گلیر Çay daşıbdır sel gəlir

دسته دسته گول گلیر Dəstə dəstə gül gəlir

او گولون بیرین اوزه‌یدیم O gülün birin üzəydim

ساچ باغیما دوزه‌یدیم Saç bağıma düzəydim

ساچ باغیم قاطار ـ قاطار – qatar Saç bağım qatar

اوستونده قارداش یاتار Üstündə qardaş yatar

قارداشین ال یایلیغی Qardaşın əl yaylığı

اوجلاری زر یایلیغی Ucları zər yaylığı

هره بیر آغیز دئسین Hərə bir ağız desin

قارداشا جان ساغلیغی Qardaşa can sağlığı

دییرمان اوستو چیچك Dəyirman üstü çiçək

اوراق گتیر گول بیچك Oraq gətir gül biçək

قارداش نیشانلین گؤردوم Qardaş nişanlın gördüm

اوزون بوی، قارا بیرچك. (6) Uzun boy, qara birçək.

(دستم را چاقو بریده/ چاقوی دسته دار بریده/ روغن بیاورید بزنیم/ عسل بیاورید بزنیم/ دستمال بیاورید ببندیم/ دستمال در گردن شتر است/ شتر در راه شیروان است/ راه شیروان گل و لای است/ دسته دسته گل در آن می روید/ یكی از آن گلها را می چیدم/ به موهایم می‌زدم/ در عروسی برادرم/ می‌نشستم و بلند می‌شدم و می‌رقصیدم/ رودخانه طغیان كرده و سیل می‌آید/ با خود دسته دسته گل می‌آورد/ یكی از آن گلها را می‌چیدم/ به بند گیسوهایم می‌بستم/ بند گیسوهایم قطار قطار/ روی آن برادرم می‌خوابد/ دستمال دست برادرم/ كه گوشه‌هایش زردوزی شده است/ همه یكصدا بگویند/ برادرم زنده باشد/ بالای آسیاب گل روییده است/ داس بیاورید، گل بچینیم/ برادر، نامزدت را دیدم/ بلند بالا و سیاه گیسو بود).

قصه زیبای بیر قاری

بیر قاری ننه‌نین بیر بیزووو واریدی. آپاریر سووارماغا، آیاغی بوزدان زویر.

دئیر: بوز سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، گون منی اریتمزدی.

دئیر: گون سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، بولوت قاباغیمی توتمازدی.

دئیر: بولوت سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، یاغیش من‌نن یاغمازیدی.

دئیر یاغیش سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، گؤی اوت من‌نن بیتمزیدی.

دئیر: گؤی اوت سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، قویون منی یئمزیدی.

دئیر: قویون سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، قصاب باشیمی كسمزیدی.

دئیر: قصاب سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، سیچان دخیلیمی آپارمازیدی.

دئیر: سیچان سن نه ظالیمسن!

دئیر: من ظالیم اولسایدیم، پیشیك منی توتمازیدی.

دئیر: پیشیك سن نه ظالیمسن!

دئیر: ظالیمم ها ظالیمم

كورسو آلتی قیشلاغیم‌دی

كورسو اوستو یایلاغیم‌دی

خانیم نمنه پیشیرسه

اودا منیم قویماغیم‌دی

مطلب مشابه: قصه بچگانه با موضوع نارنیا (داستان های معروف کودکانه نارنیا)

مطلب مشابه: قصه بچگانه با موضوع برف ❄؛ ۱۰ داستان زیبای زمستانی و برفی

سیندرلا

بیر گؤن قدیمکی گؤنده

أولکه لرین بیرینده

گؤزل بیر قیز واریمیش

دوداق سان کی ناریمیش

گؤن کیمی ساچلار ساری

کمان کیمی قاشلاری

گوزل لیک ده تایی یوخ

اُنا حسد ائدن چوخ

«سیندرلا»-آد ایمیش

همیشه چوخ شادیمیش

مَحَبّت لی مهریبان

کیمسه یه ائتمز یامان

کیمسه: هیچ کس

آتا واری هم آنا

کؤلگه لری باشینا

آمما وفا ائتمدی

دؤنیا اُنلا گئتمدی

گئتدی آنا دؤنیادان

چوخ گؤرمؤشدؤ یارادان

آتاسی کی تک قالدی

گئدیب بیر آرواد آلدی

آرواد ظالیم گؤزؤ دار

گؤزؤدار: تنگ نظر

اُنون ایکی قیزی وار

***

آتا گئدیر سفره

تاپشیردی اؤچ نفره:

«اوّل آللاه سونرا سیز

امانتیم دیر بو قیز»

تازا خانوم ارینه

دئدی: «کیشی بو سؤز نه؟

ـ بودا منیم أوز قیزیم

ـ یوخ بوردا سیزین بیزیم!

ـ گؤزؤم اؤسته وار یئری

ـ آرخایین اُل سن یئری!»

آرخایین: مطمئن

همین کی چیخدی کیشی

گؤر گتیردی نه ایشی؟

یامان گؤن سیز گؤرمه یین!

چیخاتدیلار کؤینه یین

وئردیلر کؤهنه پالتار

اُ اؤچ ظالیم طاماهکار

: «سن هارا بونلار هارا؟

ـ آی کؤل باش بختی قارا!»

***

گؤن چیخاندان سحردن

ایش چکدیلر اُ قیزدن

قویماییرلار دایانا

آخشاما گؤن باتانا

یئمک نه دیر آی آمان

قورو چؤرک دیر یاوان

دئییل اینسان اَلینده

بدبخت لیک کی گلنده

گلر بیر بیر دال با دال

آللاه نه دیر بس بو حال؟

قارا خبر یئتیشدی

بؤتؤو حالین دَییشدی

بؤتؤو: تماماً

آتاسی دا اؤلؤب دور

تک چیراغی سؤنؤب دؤر

اُ بیر اولدوز دا باتدی

آتا تورپاق دا یاتدی

أوگئی ننه باجی لار

أوگئی: ناتنی                      

تؤکدؤ زَهَر آجی لار

ائدیب اؤره یین یارا

گؤنؤن قارادان قارا

***

اؤلکه ده آمما بیر گؤن

اؤلکه: کشور                

هامی قیزلاری بؤتؤن

شاه چاغیردی سارایا

سارای: قصر

قیزلار گلسین آرایا

ائدک اُنلارین بیرین

اُغلوموزا بیر گلین

دعوتنامه وئردیلر

قوناق دعوت ائتدیلر

آمما اُگئی باجی لار

ایکی اَتی آجی لار

سیندرلا نامه سین

اُدلاییب کی گؤرمه سین

بَزه دیلر أوزلرین

قاشلارینی گؤزلرین

تازا پالتار گئیدیلر

قوناق لیغا گئتدیلر

***

سیندرلا تک قالدی

غوصّه اؤره یین آلدی

بولود گؤزؤنده یاغدی

غملر بیر یئکّه داغ دی

یولداشلاری بیر سیچان

بیر پیشیک له قاچ قاچان

یئتیردیلر اؤزلرین

کی سیله لر گؤزلرین

سؤیله دی بیردن بیر کس:

« آغلاما قیز! داها بس!»

دؤندؤ گؤردؤ بیر مَلَک

مَلَک: فرشته

ملک دئدی: «سن گَرَک!

ـ سارایا تئز گئده سن

ـ اُردا بیر رقص ائده سن!»

اَلینده اَل آغاجی

تَرپَتدی ملک باجی

گئتدی دالا قاباقا

چالدی بیر بالقاباقا

بالقاباق: کدو تنبل                       

بالقاباق اُلدو بیردن

قیزیل واگُن، کیم سؤرَن؟

واگُن: کالسکه                        

بیر ایکی کَرتَن کَله

کَرتَن کَله: مارمولک                    

گتیردی مَلَک اَله

گؤستردی سِحرین گؤجؤ

اُلدو اُنلار سؤرؤجؤ

سؤرؤجؤ:راننده                  

آغ آپپاغی دؤرد سیچان

بویان اُ یانا قاچان

دؤرد آغ گؤزل آت اُلدو

اؤرک شادلیق لا دولدو

هامی دان ایندی سونرا

گرک دیر سیندرلا

دبده لی بیر پالتار

میرواری: مروارید                

میرواری قاطار قاطار

قاطار قاطار: ردیف به ردیف   

بیر دیک دابان شؤشه دن

دیک دابان: پاشنه بلند             

آیاق قابی گؤره سن

آیاق قابی: کفش                    

دئدی قیزا: «همچینین

ـ هامیسی بونلار سنین

ـ آمما قیزیم، آی جانیم!

ـ آی سیندرلا خانیم!

ـ ساعات زنگین چالمامیش

ـ اُن ایکی کی اُلمامیش

ـ سارایی ترک ائده سن

ـ قاییتمالی ائوه سن!

ـ یوخسا بونلار غیب اُلار

ـ اُردا بؤیؤک عیبی وار»

سیندرلا سؤز وئردی

اُتدو واگون دا گئتدی

سارایا کی گیرَنجه

شاه اوغلو دئدی: «نئجه!

ـ وار أولکه ده بئله قیز

ـ یوخوموز هئچ خبر بیز!»

گئدیبدی قیزا ساری

تازا تاپیبدی یاری

: « خانیم! گلین بیز گئدک!

ـ آرادا بیر رقص ائدک!»

اُینادیلار بیر آز چوخ

کیمسه ده هئچ خبر یوخ

آنا ـ باجی گؤرؤرلر

تانیماییب دئییرلر:

« خوش اُ قیزین حالینا

ـ شاه آلاجاق اوغلونا»

رقص ائله ییر اُ ایکی

ساعات اُلور اُن ایکی

سؤز وئردی یین اونوتوب

اوغلانین قولون توتوب

ساعات زنگی چالیندی

دیکسیندی قیز، آییندی

دیکسیندی: جاخورد             

: «باغیشلا آی سَروَریم!

ـ گَرَک ایندی من گئدیم!»

اوغلان گؤزؤن کی آچدی

مراسیم دن قیز قاچدی

زنگ لر بیر بیر چالینجا

قاچدی قیزین دالینجا

سیندرلا قاچار کن

قاچار کن: در حین دویدن                   

آیاقین دان کی بیردن

شؤشه لی آیاق قابی

چیخدی اُنون بیر تایی

ائوه کی اُ یئتیشدی

خوش لحظه لر بیتیشدی

بیتیشدی: تمام شد                    

هر شئی بیردن غیب اُلدو

یئنه اؤره یی دولدو

یئنه: دوباره                       

***

خبر هر یئرده دولدو

صاباح اعلام اُلوندو

هر قیز بؤتؤن أولکه ده

آیاقینا کی گئده

آیاق قابی بو تای دا

گلین اُلار سارای دا

شاه مأمورا امر ائتدی

ائولره بیر بیر گئتدی

آیاق آیاق سینادی

سیناماق: امتحان کردن             

هئچ بیر آیاق اُلمادی

سیندرلا ائولری

آخیر ائو کی گئتمه لی

***

: « قیزلار گلین سینایین!

ـ آیاق قابی نین تایین»

اوّل اُ ایکی باجی

اُلدو اُردا یالتاقچی

یالتاقچی: چاپلوس                 

گؤجه نَقَد سالدیلار

مأیوس آمما قالدیلار

آیاق لاری ایری ایدی

یئکه لرین بیری ایدی

مأمور دؤندؤ بیر دالا

دئدی: «آی سیندرلا!

ـ قیزیم سن ده گَل قاباق!

ـ سینا سن ده بیر آیاق!»

تئز دئدیلر باجی لار:

«آیاقینا هئچ اُلار؟!»

همین کی تاخدی آیاق

ساللادیلار قاشقاباق

دؤز اُنون اندازه سی

ایندی بونون نؤوبه سی

باجی لاری چاتلادی

چاتلاماق: تَرَک خوردن              

آنالیقی پاتلادی

اُد توتدولار یاندیلار

قورویوب دایاندیلار

***

قیز گئدیردی باییرا

باییر: بیرون                     

ملک چیخدی ظاهیرا

یاخشی زامان یئتیشدی

پالتارلارین دئییشدی

اَینین ده نه کؤهنه وار

اُلدو تامام آغ پالتار

دئدی: «قیزیم دا قورخما!

ـ سارای دا هئچ دوروخما!

دوروخماق: گیج شدن، سردرگم شدن   

ـ چؤنکؤ بونلار غیب اُلماز

ـ اؤره یین ده غم اُلماز»

گؤتؤردولر سارایا

یئتیش سین کی یار، یارا

شاه امر ائدیب توی توتون

یئددی گئجه، یئددی گؤن

اوغلونا کَبین کسیب

کَبین کَسمَک: عقد کردن           

قوربان نئچه مین کسیب

سیندرلا خوش اولدو

غوصّه لردن قورتولدو

***

هانچی ائل بورا گلدی

شاعیر: ایرزابای

بیر گؤن قدیمکی گؤن ده

أولکه لرین بیرین ده

اُ یوردون اُرتاسین دا

یورد: سرزمین

بیر مئشه نین یانین دا

مئشه: جنگل

بیر اُدونچو واریمیش

اُدونچو: هیزم شکن

اُدون ییغیب، ساتارمیش

یوخسول اوموش، دؤولت سیز

بیر اوغلو وارمیش، بیر قیز

قیزین آدی «قاراتئل»

اوغلان آدی «هانسی ائل»

آنالاری أولمؤشدو

آغ گؤنلری دؤنمؤشدؤ

سونرا ائدیب آنالیق

گؤنلرینی قارانلیق

چوخ یامان ایمیش یامان

کسیب اُنلاردان آمان

گئجه گؤندؤز ایشله دیب

چیمدیکله ییب، دیشله ییب

تیرینگه اُخویاردی

اَرـ ده اُندان قورخاردی

آغارداردی اُ گؤزؤن

یئریدَردی اؤز سؤزؤن

***

بیر ایل اُلدو ایل لردن

گَلدی قَحَط لیک بیردن

یئمک هئچ نه تاپیلمیر

چؤرک داها یاپیلمیر

آرواد بیر یاری گئجه

اَرینه دئدی نئجه:

«داها یوخدور هئچ چؤرک

ـ اوشاغلاری بیز گَرَک

ـ مئشه ده قویوب گئدک

ـ چاره بودور کی ائدک»

آغلادی دئدی کیشی:

« ایستمه سن بو ایشی

ـ من بو ایشه باشارمام

ـ نامردلی یی باجارمام»

آرواد ائله قیشقیردی

کیشی اؤزؤن ایتیردی

اوشاق آجلیق دان اویاق

سؤزه آسیرلار قولاق

بو سؤزدن قورخدو باجی

اؤره یه دؤشدؤ آجی

آغلادی یاواش یاواش

دئدی باجیا، قارداش:

«آغلاما دا! سن آلله!

ـ هئچ زاد اُلماز ایشالله!»

ائشییه چیخدی قارداش

ییغدی چینگیل، بالاداش

چینگیل: شن، سنگریزه

***

سحر خُروز بانلادی

آرواد گلیب دانلادی

اوشاغلاری کی: «دورون!

ـ اَل اؤزؤنؤزؤ یویون!

ـ مئشه یه بیز گئتمه لی

ـ اُردا اُدون ییغمه لی»

***

هانسی ائل کی یول گئدیر

سالیر داشلاری بیر بیر

چوخ یول گئدن دن سونرا

مئشه نین اُرتاسیندا

آرواد حیله ائیله دی

دؤندؤ بئله سؤیله دی:

« داها بیزله گلمه یین!

ـ سیز دایانین، دینجه لین

ـ تئز گئدیب قاییداریق

ـ سیزی ده آییداریق»

اوشاغلار چوخ یورولموش

یوخو گؤزلرین توتموش

یوخلاییب توخ دویانجا

آخشاما گؤن باتانجا

باشلارین آتیب یاتیب

دوروب گؤروب گؤن باتیب

***

باجی یئنه آغلادی

قارداشین قوجاقلادی

قارداش دئدی: «باجی جان!

ـ قورخما! حله سن دایان»

گؤزله دیلر آی چیخدی

قارانلیغی اُ ییخدی

چینگیل بالا آغ داشلار

ایشیقینده پاریلدار

پاریلتی نی توتدولار

پاریلتی: برق، جلا

گئدیب ائوه چاتدیلار

اوشاقلاری گؤرَنجه

یاندی آرواد گؤر نئجه

ایچه ریده آلیشدی

گئدیب چوخ کی چالیشدی

گؤزؤ دؤشنده داشا

تازا دؤشدؤ اُ باشا

گلیب چاره ائیله دی

قاپینی کیلیدله دی

باجی اُلدو کَدَرلی

کَدَرلی: ناراحت

قارداش وئردی تسلّی

:« اُلما باجی ناراحات!

حله گلیب یوخلا یات!

ـ صاباح یولدا گئدرکن

ـ چؤرکلردن یئمَز سن

ـ یولدا چؤرک سالاریق

ـ بوجور بیز قاییداریق»

***

آمما صاباح مئشه ده

بو کؤشه، اُ کؤشه ده

هر یئرده دؤشدؤ چؤرک

قوشلار دؤشؤردؤ تک تک

بوندان خبرلری یوخ

آرخایین گئتدیلر چوخ

یوخدور آنالیقدا عار

حیله نی ائتدی تَکرار

یئنه گئجه یئتیشدی

گؤن ایشیقی بیتیشدی

گؤزله دیلر آی چیخا

یئنه ایشیقین سالا

آی ایشیقین سالدی چوخ

چؤرکلردن خبر یوخ

باخدی باجی بیر آیا

اُ آغلایا آغلایا

دئدی: « بوردا اؤله ریک!

ـ نئجه یولو بیله ریک؟»

اؤپدؤ باجی سین دئدی:

«قورخما بو سؤزلر نه دی؟

ـ اؤره یه وئرمه هئچ غم

ـ بَس بوردا کی من نه یَم؟!»

یئل اَسدی آز چوخ سَرین

یوخو توتدو گؤزله رین

سحر، قوشلار جیک جیکی

اُیاندیلار هر ایکی

هاوا عطیرلی اولوب

هر یانا خوش ای دولوب

شیرنی ای یین حیس ائدیب

اُنون آردینجا گئدیب

آردینجا: به دنبال

ایکیسی سئوه سئوه

یئتیشدیلر بیر ائوه

ائو بیر عجاییب غریب

اُنون تایین گؤرمه ییب

ائو شیرنی دیر هامیسی

شوکولاد دیر قاپیسی

سئویندیلر عینی دن

چؤنکؤ  ائودیر شیرنی دن

باشلادیلار یئمه یه

اُ ائودن دیشله مه یه

یئییردیلر اُ ائودن

ائشیتدیلر کی بیردن

قیشقیردی بیر قاری سس:

« سیچان بالالار! دا بَس!

ـ کیمدیر ائویمی یئ یَن؟

ـ قاپ-باجامی دیشله یَن؟

قاپ- باجا: (درب – روزنه سقف)

اصطلاحا یعنی در و دیوار

ـ سیز کی یئدیز ائویمی!

ـ یئیه رَم سیز یتیمی!»

یاشلی، قاری بیر آرواد

کیفیر، دَهشَتلی بیر زاد

کیفیر: زشت ،   

دَهشَتلی: ترسناک

گؤزلری قیرمیز ایدی

خیلی ایشیق سیز ایدی

تامام توتقون گؤره ردی

توتقون: تیره و تار

یاواش یاواش گئده ردی

آمما بورنو ایتی ایدی

دئمک، بیرجه ایت ایدی

قاری قاقیلدی چالدی

توتوب قارداشی سالدی

بیر مَحبَسه زیندانا

: «ایندی گَلر سن جانا!»

قورخدو باجی آغلادی

قاری توتدو ساخلادی

: « سؤزؤمه آس قولاق قیز!

ـ یئیه جه یَم ایکینیز!

ـ آمما اوّل قارداشین

ـ کسه رم اُنون باشین

ـ سونرا سنی یئیه رم

ـ اوشاق طامین بیله رم

ـ آمما ایندی یوخ! کی سیز

ـ حله چوخ آریق سینیز

ـ گرک سیزی کؤکَلدم

ـ آز چوخ بیر آز یئکَلدم»

قورد اَلیندن قورتولدوق

یئنه دوچار اولوندوق

توش گلمیشیق آیریا

ایندی قولئی بانیا!

اوغلانی های یئدیردیب

اُنا یئمک بیشیردیب

ایشله دیب آمما قیزی

ائوده ائدیب کنیزی

: «زیبیل لری گؤرورسن

زیبیل: آشغال

ـ سیلرسن سؤپؤررسن!

ـ گئت بیر باش وور اُ آشا

ـ قویمایاسان کی داشا!

ـ اُندان یئمه! سن حله

ـ وئر اوغلان اَته گَله!»

بیر ایکی هفته کئچدی

گلیب اوغلانی سئچدی

: «دانیشما هئچ بیر کلمه

ـ وئر بارماغین اَلیمه!

ـ گؤرؤم کؤکَلمیسن سن؟

ـ هئچ بیر یئکلمیسن سن؟»

اوغلان دا کی بیلیردی

گؤزؤ گؤرمز، وئریردی

اَلینه بیر تک سؤمؤک

آلدانیردی اُ آغ تؤک

: «حله کی چوخ آریق سان!

ـ قوپ قوروموش آی سیچان!»

اُنجا اوغلان خسته دی

خسته: مریض

قیزی یئمک ایسته دی

دؤندؤ سولا، هم ساغا

: « آی قیز گئت باخ اوجاغا

ـ گؤر، نئجه دی؟ قیزغین دی؟ »

قیزغین: داغ

قیز اؤره یی چیرپیندی

بیلدی نه دیر مقصدی

آمما بیر سؤز دئمه دی

دئدی: «آی قاری ننه!

ـ چتین ایش وئردین منه

ـ اوجاق قاپیسی برک دیر

ـ چاره أوزؤن گلمک دیر»

قاری دئدی: آی آخماق!

نه دیر کی بونو آچماق؟»

اَییلدی أوزو آچا

ایته لَدی اُجاقا

قیز قارینی یاندیردی

جزاسینی قاندیردی

یاندی قاری کؤل اُلدو

قارداش – باجی قورتولدو

***

گزیب بویان اُیانی

آختاردیلار هر یانی

قیزیل گؤمؤش جاواهیر

قیزیل: طلا،     گؤمؤش: نقره 

تاپیب هر یئرده بیر بیر

تامام ییغیشدیردیلار

سونرا اُردان قاچدیلار

چیخیب مئشه دن چؤله

یئتیشدیلر بیر گؤله

گؤل: دریاچه

گؤلدن نئجه کئچمه لی؟

اُ یانینا گئتمه لی؟

بیر سونا قوش کئچیردی

سونا: قو

ائشیدَنجه یئتیردی

أوزؤن، دئدی: « اوشاقلار!

« گؤل اُلسون، یوخسا داغلار

ـ فرق ائله مز حالیما

ـ گلین مینین دالیما

ـ هر نه اُلسا کئچه رم

ـ هر یانا من گئده رم»

میندیلر باجی قارداش

اؤزدؤ سودا، قوش یاواش

اؤزدؤ: شنا کرد

اُ تای دا کی میندیردی

بو تای دا اُ ائندیردی

ایکیسی اُیناقلادی

بیر بیرین قوجاقلادی

چوخ سس صَدا سالدیلار

اُنلار آلغیش چالدیلار

آلغیش چالدیلار: دست زدند، کف زدند

***

آتا اولموشدو پئشمان

چؤن ائتمزدی هئچ گؤمان

بیر بئله نامردلی یه

اوشاق حاققیندا ائده

بوشامیشدی آروادین

دئمیشدی: « ایت گئت قادین!»

أولکه نین ساغین سولون

آختارمیشدی هر یولون

اوزؤن های دانلاییردی

سهوینی آنلاییردی

سهو: اشتباه

اوشاقلارین صَداسی

ائشیتدی کی آتاسی

تئز أوزؤنؤ یئتیردی

غوصّه لرین بیتیردی

ایکیسین قوجاقلادی

خیلی اُردا آغلادی

: « بالام! آی اوغلوم آی قیز!

ـ منی حلال ائدین سیز!

ـ سیزه ائتدیم چوخ یامان

ـ اُلموشام ایندی پئشمان»

سئویندیلر، گؤلدؤلر

آتالارین أوپدؤلر

جاواهیری ساتدیلار

مال دؤولته چاتدیلار

گئتدی گؤنلر خوش باشا

ایکی باجی قارداشا

***

قارتکیناغ و یئددی جیرت دان

شاعیر: ایرزابای

بیر گؤن قدیم زاماندا

یئر اوسته بیر مکاندا

بیر پادیشاه واریمیش

عادیل بیر حُکمداریمیش

حُکمدار: حاکم

حیات یولداشیسی وار

حیات یولداشی: همسر

گؤزل، بیر مهریبان یار

واریمیش هر نه لری

آنجاق بیر غوصّه لری

دؤولت لری چوخ اوموش

حیف بیر اوشاق یوخ اوموش

هر گؤن آرزو ائلرمیش

آللاها عهد ائدرمیش

عهد: نذر

آخیر کی بیر گؤن آللاه

وئردی بیر قیز ماشاللاه

قیز نه گؤزل، نه گؤیچک

دئییم سان کی بیر چیچک

قیزیل گؤلدور یاناغی

دریسی آغ آپپاغی

«قارتکیناغ» آدلاندی

آغلاییر آی! آماندی

سئوَردیلر بالانی

أوزلری هم قالانی

***

آمما آمان دؤنیادان

اؤرکده قان قاینادان

قیزین آناسی أولدؤ

شیرین گؤنلری دؤندؤ

شاه آیری آرواد آلدی

قیزی نه درده سابدی

دؤنیا گؤزل مارالی

ائتدی اؤرک یارالی

چؤن آناسی أولموشدؤ

آنالیقا دؤشمؤشدؤ

آنالیق: نامادری

آنالیقی چوخ یامان

آی نه دئییم آی آمان

بیر آیناسی واریدی

هر گؤن اُنا باخیردی

آینا سئحیرلی آینا

قامتینه بویونا

هر گؤن باخیب سونرادان

سوروشاردی آینادان

«دی من بیلیم آی آینا»

ـ گؤزل لری سای آینا

ـ وار دؤنیادا هاممیسی

ـ مندن گؤزل آیریسی؟»

آینادا دیل آچاردی

خاتون قولاق آساردی

: « یئرده یئددی گؤیلرده

ـ طایفالاردا ائللرده

ـ ان گؤزلی بیر گؤزل

اَن گؤزل: زیباترین

ـ سولطان خاتون دیر گؤزل»

بو سؤزؤ ائشیدردی

چوخ شاد اولوب گؤلردی

***

گؤنلر بیر بیر گؤرؤکدؤ

قارتکیناغ بؤیؤکدؤ

گؤزل له شیر گؤن به گؤن

تایی دؤنیادا بؤتؤن

تاپیلماز هئچ بیر نفر

تای سیز دئییم بیر سفر

یئنه خاتون آینادان

سوروشاردی دؤنیادان

بیر گؤن آمما گؤنلردن

آیری ائشیتدی بیردن

: « یئرده یئددی گؤیلرده

ـ طایفالاردا ائللرده

ـ ان گؤزلی بیر گؤزل

ـ قارتکیناغ دیر گؤزل»

خاتون بونو ائشیتدی

حسد اؤره یین ییرتدی

آجیغلاندی حیرصلندی

اُوچونو تئز سسلندی

اُوچو: شکارچی

دئدی اُنا: « آی اُوچو!

ـ یوخ دور سنه تای اُوچو!

ـ قارتکیناغی گؤتؤر

ـ اُنو مئشه یه یئتیر

ـ اُنو سن اُردا أولدؤر

ـ وفا خاتونا بیلدیر

ـ گتیر اؤره یین منه

ـ وئریم قیزیل لار سنه»

***

اُوچو أوزؤن ساتمادی

ویجدانین آلداتمادی

بیر جئیرانی اؤلدؤردؤ

اؤره یینی گؤتؤردؤ

سارایا تئز یئتیردی

اُنو خاتونا وئردی

اؤره یی گؤردؤ خانیم

دئدی: « قورتولدو جانیم

ـ داها مندن گؤزل یوخ

ـ آخیرداشاد اولدوم چوخ»

***

قارتکیناغ تک قالدی

جانا خطرلر آلدی

بیلمز گئده هایانا

دؤشدؤ بویان اُیانا

گئتدی گئتدی یورولدو

هانسی طرف دؤز یولدو؟

بیردن کی بیر ائو گؤردؤ

کئیفی خوش اُلدو، گؤلدؤ

گیردی ائوین ایچینه

باخدی گؤیه یئرینه

گؤردو یئددی قاب قاجاق

قاب قاجاق: ظرف و ظروف

یئددی یاتاق بیر اوجاق

یاتاق: تختخواب

بیلدی ائو اُنلارین دیر

یئددی جیرت دانلارین دیر

جیرت دان: کوتوله

أوز حالینا آغلادی

چوخ کی اخیر یوخلادی

***

جیرت دانلار قاییدارکن

اُنو گؤردؤلر بیردن

اُنلار صَدا سالمادی

ایشلری هئچ اُلمادی

یئددی قارداش دایاندی

صاباح أوزؤ اُیاندی

قیز اُنلارا سؤیله دی

حالینی شرح ائیله دی

اؤرکلرین یاندیردی

سرگؤذشتین قاندیردی

قارداشلاردا دئدیلر:

« ویجداندا نه کئچیلر؟

ـ سنه کؤمک ائتمه سَک

ـ باجی سنی بیلمه سَک

ـ بیزیم باشا بو تاجی

ـ قوی! بیزه اُل بیر باجی»

قیزدا قبول ائیله سین

چاره ندیر؟ نئیله سین؟

***

جیرت دان لار هر گؤن گئدیب

ایشلرینه جهد ائدیب

جهد: کوشش

قارتکیناغ دا قالیب

أوزؤن ایشه برک سالیب

سؤپؤرگه گؤتؤرَردی

سیله ردی سؤپؤرَردی

بوغدانی دؤشؤرَردی

یئمه یی بیشیرَردی

***

آمما گؤرون اُ تای دا

خاتون نئیلیر سارای دا

اؤزؤگ قولباغین تاخدی

قولباق: دستبند، النگو

گئدیب آینادا باخدی

سؤزدؤردؤ اُ گؤزلرین

باشلادی أوز سؤزلرین:

«دی من بیلیم آی آینا

ـ گؤزل لری سای آینا

ـ وار دؤنیادا هاممیسی

ـ مندن گؤزل آیریسی؟»

همین آینا دیل آچدی

عاقیل بئینیندن قاچدی

«یئرده یئددی گؤیلرده

ـ طایفالاردا ائللرده

ـ ان گؤزلی بیر گؤزل

ـ قارتکیناغ دیر گؤزل»

یئر باشینا دولاندی

دؤزدؤر یوخسا یالاندی؟

آمما بیر ده کی باخدی

اؤره یی بیردن آخدی

گؤردو بیر قیز گؤل یاناق

کیمدیر اُ ؟ قارتکیناغ!

اُوچونو تئز چاغیردی

قیشقیردی چوخ باغیردی:

« بیلیندیره رم سانا!»

سالدی اُنو زیندانا

***

قویدو پاپاق باشینا

پاپاق: کلاه

رنگ سؤرتدؤ گؤز قاشینا

جیلدین آیری دؤزلتدی

بیر قاری یا بَنزَتدی

بیر نئچه آلما گؤتدؤ

آلمالارا زهر سؤرتدؤ

توربایا آلما آتدی

توربا: کوله، کیسه

گئدیب مئشه یه چاتدی

بیلیر قیزین یئرینی

جیرت دانلارین ائوینی

اُرا همین کی چاتدی

سسین بیر آز اوجالتدی

گئتدی ائوین یانینا

ایمکانی یوخ تانینا

: «آلما واریم آی آلما!

ـ قاچ ائولی یئرده قالما!»

قیز باشینی اوزاتدی

پنجره دن چیخاتدی

قارتکیناغ آروادی

اوّلجه تانیمادی

قاری آلما اُیناتدی

بیر دیش اُندان قوپارتدی

دئدی: « قیزیم سن ده یئ!

 سونرا طامین منه دئ!»

قیز آلمانی دیشله دی

یئر گؤی باشا ایشله دی

خاتون چوخ قاققیلداتدی

بارماغین شاققیلداتدی

***

سارایا تئز قاییتدی

تئل لرینی داغیتدی

قاشلارینی اُ آلدی

اُینادی هم ده چالدی

دؤنؤب آینایا ساری

توتوب باشین یوخاری

باخیب گؤلؤب سونرادان

سوروشدو اُ آینادان

همیشه لیک لی سؤزلر

آخیر جؤمله سین گؤزلر

« اَن گؤزلی بیر گؤزل

سولطان خاتون دیر گؤزل»

چؤن بو سؤزؤ ائشیتدی

مقصدینه یئتیشدی

***

آمما آخشام کی اولدو

گؤی اولدوزلارلا دولدو

جیرت دان لار ائوه دؤنؤب

گؤردؤلر کی قیز أولؤب

دئدیلر یئددی قارداش

: « باشیمیزا دؤشدؤ داش!

ـ باجیمیزا نه اولدو؟

ـ کی بیردن بئله سولدو »

بو غم اؤرک داغلادی

یئددی قارداش آغلادی

:« گلدی بو ائو گؤل اولدو

ـ ایندی گئدیب کؤل اولدو

ـ نه کؤل تؤکک باشا بیز

ـ اَلیمیزدن گئتدی قیز»

***

بیرجه تابوت شؤشه لی

دؤزَلدیب دؤرد کؤشه لی

قیزی اُنا قویدولار

دؤوره سینده اُتدولار

آغلادی یئددی قارداش

گؤزلریندن گئتدی یاش

یالنیز دئییل جیرت دان لار

یالنیز: تنها

آغلاییر هم حیوان لار

آتلی بیرجه شاهزادا

گَزیردی اُ آرادا

چؤن سس لرین ائشیتدی

سؤردؤ آتین یئتیشدی

گؤردؤ اُ ییغینجاغی

آتدان ائندی آشاغی

یاتیب بیر قیز نئجه قیز

شؤشه تابوت دا سس سیز

شَوه تؤکؤ قاپ قارا

اؤزؤ دئمک آی پارا

اُردا دایاندی دوردو

عاشیق اُلدو وورولدو

دئدی بیر تک آرزوم وار

بو قیز اُلا منه یار!

جیرت دان لار اُنا دئدی:

بَی! آخی بو سؤز نه دی؟

ـ گؤرمه ییرسن قیز أولوب!

ـ سون دؤنیاسینا کؤچؤب!

سون دؤنیا: جهان اخرت

دئدی: «اؤمؤد آیری یا

ـ یوخوم، یالنیز تانری یا

تانری: خدا

ـ اُ قایتارسین بو قیزی

ـ هم سیزی هم ده بیزی

ـ شاد ائله سین گؤلدؤرسؤن

ـ مؤعجیزه سین بیلدیرسین»

یالواردی بَی آغلادی

آللاها بئل باغلادی

چالدی یئره بَی دیزی

: « دیریلت آللاه! بو قیزی!»

تانری قودرت گؤردؤردؤ

بیردن کی قیز أوسکؤردؤ

قارتکیناغ گؤز آچدی

شادلیق اؤرکده قاچدی

ذوق ائله ییر جیرت دانلار

اُیناقلاییر حیوانلار

سوروشدو قیز: «هاردایام؟

ـ نیه بس من بوردایام؟

دئدی اُنا شاهزادا:

«فیکیرلشمه هئچ زادا!»

سوروشدو قیزدن در حال

: « واریم سندن بیر سوآل

ـ وورولموشام من سنه

سن اُلارسان یار منه»

قیزدا کؤنلؤ واریدی

ایسته دیک لی یار ـ ایدی

اُ دور کی دؤندؤ بَیه

«هه» دئدی شاهزاده یه

***

قیزی آتا میندیردی

اؤرکده قند سیندیردی

گؤتؤردؤ اوغلان یاری

أوز سارایینا ساری

سارای دا توی توتدولر

بیر بیرینه چاتدیلار

چاغیردیلار هامینی

هم ده سولطان خاتونی

سولطان خاتون خبر سیز

گلین کیمدی؟ هانسی قیز؟

گئدیب بَزه ییب أوزؤن

سؤرمه چکیب اُ گؤزؤن

***

گلدی تک تک قوناق لار

دولدو هامی اُتاق لار

ییغیشدیلار سارایا

گلین گلدی آرایا

وای کی قیزی گؤرَن جه

خاتون قیشقیردی نئجه!

گؤز قاراسی آغاردی

أولدؤ عؤمرؤ قوتاردی

مطلب مشابه: قصه بچگانه درباره بستکبال 🏀؛ داستان های کوتاه ورزشی بسکتبال

مطلب مشابه: قصه کودکانه با موضوع سگ 🐶؛ ۸ داستان جالب و بامزه درباره سگ ها