معنی ضرب المثل فیلش یاد هندوستان کرده (ریشه داستان، حکایت و انشا)

ضرب‌المثل «فیلش یاد هندوستان کرده» یکی از امثال تصویری و پرمعنای زبان فارسی است که به دلتنگی برای گذشته، یادآوری ایام خوش و شوق بازگشت به دوران یا مکان مورد علاقه اشاره دارد . این مثل زمانی به کار می‌رود که کسی، ناگهان به خاطرات خوش گذشته‌اش می‌افتد و آرزوی تکرار آن لحظات را در سر می‌پروراند . در این بخش، ضمن ارائهٔ معنی و ریشهٔ تاریخی این ضرب‌المثل، به داستان پشت آن و انشایی ادبی برای درک بهترش می‌پردازیم.

معنی لغوی

این ضر‌ب‌المثل کاردبردهای متنوعی دارد ولی در کل برای مواردی به کار می‌رود که شخصی از وضعیت فعلی ناراضی باشد و زمانی در گذشته را به یاد آورد که دوران خوشی داشته است و خواهان بازگشت به آن دوران باشد. مانند هوس بازگشت به دوران کودکی و جوانی و یا قصد بازگشت به شغل و محل زندگی قبلی و غیره…
البته این اصطلاح در میان مردم بیشتر به عنوان متلک و از بعد منفی به‌کار می‌رود. در حالی که در موارد بسیاری این حالت می‌تواند یک ویژگی مثبت برای اقدام به تغییر و نجات از وضعیتی آزاردهنده باشد و در برخی اشعار شعرا به جنبه مثبت آن توجه شده است.

مطالب مشابه: معنی ضرب المثل باز هم خطش | معنی ضرب المثل خود را به آب و آتش زدن

داستانِ این ضرب المثل

همیشه در هندوستان از فیل برای نمایش و باربری و نیز جادبه توریستی استفاده می‌شده و هنوز هم می‌شود.
یکی از ویژگی‌های فیل‌ها هوش و حافظه آن‌ها است به طوری که فیل‌ها هرگز کسی را که با او دیدار داشته‌اند فراموش نکرده و یا هرگز مکانی را که در آنجا بوده‌اند از یاد نمی‌برند.
زمانی تاجری به کشور هندوستان سفر می‌کند و برای کسب درآمد فیلی را خریداری می‌‌نماید تا با بردن آن به کشور خود از آن درآمدزایی کند. بعد از گذشت چند ماه، فیل گوشه‌گیر می‌شود و دیگر تن به هیچ کاری نمی‌دهد. تاجر از این اوضاع به ستوه آمده و طبیب‌های شهر را خبر می‌کند تا بالاخره طبیبی خبره و با تجربه به تاجر می‌گوید که شاید فیل یاد هندوستان کرده و دلش برای دیار خودش تنگ شده است. تاجر که اوضاع را خراب می‌بیند و روز به روز از درآمدش کم می‌شده تصمیم می‌گیرد چاره‌ایی بیندیشد و راهی بیابد. به همین جهت بار سفر بسته و فیل را با خود به هندوستان می‌برد تا بلکه فیل را در آن‌جا فروخته و فیل دیگری خریداری کند. اما همین که به هندوستان می‌رسد فیل پاهایش را محکم به زمین کوبیده و خرطوم خود را تکان می‌دهد، انگار از شادی می‌رقصد. آن هنگام تاجر به یاد حرف طبیب افتاده و پی می‌برد که فیل هیچ مشکلی نداشته و فقط‌ یاد هندوستان کرده.

مطالب مشابه: معنی ضرب المثل سبیلش آویزان شد | معنی ضرب المثل جز به خردمند مفرما

شعرهای مرتبط از بزرگان

همچو پیلم بر سرم زن زخم و داغ

تا نبینم یاد هندستان و باغ

“مولوی”

لیک تو آیس مشو هم پیل باش

ور نه پیلی، در پی تبدیل باش

“مولوی”

پیلِ مستم مغزم از آهن بیاشوبند از آنک

گر بیاسایم دمی، هندوستان یاد آورم

“خاقانی”

مطالب مشابه: معنی ضرب المثل من نادر قُلیم و پول می‌خواهم | معنی ضرب المثل مثل سگ پشیمان شدن

انشا درباره فیلش یاد هندوستان کرده

مقدمه:

نم نم باران و عطر کاه گل، صدای موسیقی، بوی دود اسفند و سفره هفت سین همگی از مواردی هستند که می‌توانند زنده کننده خاطرات دور و شیرین ما باشند.

بدنه:

خاطراتی که لبخند بر لب ما می‌نشانند و ما را مهمان لحظات شیرین گذشته می‌کنند؛ زمانی که رنگ، بو و مزه متفاوت و تکرار نشدنی داشت، کسانی را به خاطر ما می‌آورد که امروز در کنار ما نیستند و یا گرد پیری بر چهره‌هایشان نشسته یا دوستانی که دیگر به آن‌ها دسترسی نداریم.در این موارد گاهی به قول معروف فیل انسان یاد هندوستان می‌کند و دلش می‌خواهد به یاد روزهای گذشته به سفری برود و هوایی تازه کند یا یادی از دوستان قدیمیش کند و با آن‌ها قدمی بزند و درد دلی کند و یا این که به محله دوران کودکی خود سری بزند. حتی ممکن است چای تازه‌ای دم کند و به تماشای باران بایستد. این لحظه‌های خوش غالبا به انسان یادآوری می‌کند که زمان با چه سرعتی می‌گذرد و باید قدر لحظه لحظه زندگی را دانست، از زندگی با تمام پستی و بلندی‌هایش کمال استفاده را برد و از بودن با افراد دوست داشتنی لذت برد؛ چون همیشه روزی می‌رسد که دلتنگ همین روزها می‌شویم و از شیرینی و دلپذیری روزهای با هم بودن به نیکی یاد می‌کنیم یا حتی حسرت دور هم بودن‌ها و شادی‌های کوتاه ولی دل انگیزمان را خواهیم خورد.انسان در هر موقعیتی از زندگی خود شیرینی‌ها و لحظه‌های دلپذیر دارد که باید به خاطر آن شاکر باشد و قدردان نعمت‌های الهی باشد. بهتر است روزهای خوش نوجوانی و جوانی را قدر بدانیم و کاری کنیم تا در آینده از این روزها به نیکی یاد کنیم.

نتیجه:

آن قدر خوب زندگی کنیم که هر گاه در آینده به فکر این روزها بیفتیم، نه تنها از شیوه زندگی خود شرمنده نشویم، بلکه با حس غرور و افتخار به آن بنگریم و بتوانیم از این روزگار به نیکی یاد کنیم.