قصیده های جیحون یزدی؛ مجموعه زیباترین اشعار و قصیده های این شاعر

قصیده های جیحون یزدی را برای شما دوستان قرار داده‌ایم. میرزا محمد جِیحونِ یزدی ملقب به تاج‌الشعرا یکی از شاعران مشهور یزدی دوره قاجار بود. او در سال 1215 هجری شمسی در شهر یزد دیده به جهان گشود.

قصایدی که در مدح خاندان عصمت، سروده چون از روی کمال اخلاص بوده، تأثیر دیگری در دل نهاده‌است. سرودن اشعار مؤثر مذهبی و شهرت فراوان شاعر در میان مردم، موجبی بود که خطاهای شاعرانه‌ی وی را که با جوّ مذهبی دارالعبادهٔ یزد، سازشی نداشت، نادیده گیرند و عزیزش دارند.

قصیده در وصف حضرت علی

گفتم بعقل دوش که ای آیت هدی

گشت اول از مشیّتِ که ، کفر و دین بنا ؟

کی نور دین و ظلمت کفر انتشار داشت

گر حکمت حکیم نمیکردی اقتضا

از قدرت که بر سر بازار اختلاف

این شوخ پارسی شد آن شیخ پارسا

فرمود ارادهٔ که بر ابلیس وسوسه ؟

تا او ز سجده کردن آدم کند ابا

در رشته ازل همه بودند اگر گهر

ماهیّت گهر، که کند قلب ، جز خدا ؟

گر خلقت نجوم بود یکسر آفتاب

خود کی یکی سهیل شود دیگری سُها

در حق تفاوتی به یکایک نهفته است

پس از خزف چه میطلبد فعل کهربا

از یک عناصر است نباتات اگر پدید

پس از چه نیست خار چو نسرین فرح فزا

باده باین رطوبت و گرمی است از چه رو

افیون باین یبوست و سردیست از چرا

بر حسب ذات اگر همه را طایر آفرید

از کیست این تباین عصفور با هما

تحبیب هر دلی اگر از اهتمام اوست

بوجهل را که داد خصومت بمصطفی

دست صنایعِ که به زهدان انجماد

یاقوت ولعل را به دورنگی فشرد پا

زمرد چه حیله پخت که افعی نمود کور

اثمد چه جلوه ساخت که گردید توتیا

ما را به اتّضاد حرام و حلال چه

بی میل رازق ار نرسد رزق ما سوی

گر ما خوریم خمر چه روزی دهیست او

ور او نصیب کرده چه بد میکنیم ما

این سلب علم خالق از اشیا نمودنست

گوئی گرم محک زند از عیش و ابتلا

یعنی نداند آنکه صبوریم یا جهول

یعنی نفهمد آنکه لجینیم یا طلا

القصّه عقل چون سخنانم شنید گفت

در حل این عقود بمولا کن التجا

شاه نجف علیِّ ولی کز توجهش

مسجود اتقیا شود اشباح اشقیا

بس منجلی است زآینه اش نور ایزدی

هر موی او رموز انا الحق کند ادا

آب رخش مکشف اسرار ذوالمنن

خاک رهش مکون ارواح اولیا

ثعبان سطوتش فکند عکس اگر بچوب

لرزد کلیم را بدن از هیئت عصا

در عالمی که خرگه نام جلال اوست

ابعاد آن برون رود از ننگ انتها

باید کزین حدوث خرد خواندش قدم

اثبات شیی اگر نکند نفی ما عدا

ای زیب بخش وحی که از باءِ بسمله

یزدان سور بنام تو کرده است ابتدا

مخلوق توست هر چه بگیتی بود قدر

مرزوق توست آنچه به کیهان بود قضا

گردی زآستان تبرای تو الم

دردی ببوستان تولاّی تو شفا

قیدی کز امتثال تو مستوجب نجات

فقری که با وداد تو مستلزم غنا

رخشد چو مهچه عَلم اقتدار تو

بر رد شمس کی کند ادراک اکتفا

درآن زمین که قصد جهان دگر کنی

از هر ستاره ای شود ایجاد صد سما

شاها مرا بکاخ فصاحت معاصرین

هر یک نماز برده که روحی لک الفدا

کوته بود بقامت طبع بلند من

دوزند اگر ز اطلس چرخ برین قبا

با این علو پایه کمند بلاغتم

باشد بر اوج قلعه مدح تو نارسا

ارجو که وقت جمع مدیحت رود بچرخ

این حشو زائدی که ترا گفته ام ثنا

تا آنکه در سرایر تقدیر کردگار

بیجا بود تفکر این چون و آن چرا

هر کس که همچو فکرت جیحون ستایدت

یابد ز شمع رای تو توفیق اهتدا

مطلب مشابه: اشعار مولانا درباره ماه؛ 20 اشعار احساسی درباره ماه و آسمان

مطلب مشابه: مجموعه اشعار قصاب کاشانی؛ گزیده بهترین غزلیات و ابیات این شاعر

قصیده عاشقانه

کی نرم میتوان دل جانان را

من خیره مشت کوبم سندانرا

نی نی بدین همه سختی نیست (؟)

در شیشه نازکی دل جانانرا

چون طره اش بکف نفتد ازچه

قوت دهم خیال پریشانرا

پیش لبش کسی که بود انسان

جوید چگونه چشمه حیوانرا

نزد رخش تنی که بود آدم

ننهد مقام روضه رضوانرا

جان رقصدم بتن چو ببر گیرم

آن پیکر لطیف تر از جانرا

کتان گهی بپوشد و من ترسم

کآید مصادم آن مه تابانرا

کآن نازنین بدن که بوی دانم

مشکل کند تحمل کتانرا

زد خنده برق وش برهم چون من

کردم وداع خطه طهرانرا

با آن خضاب کرده دو سیمین دست

بگرفت تنگ مقود یکرانرا

گفتی یگانه ایزدم اندر راه

بگشود در هزار گلستانرا

تا گوش توسنم بگهر آمیخت

بس ریخت اشک چون در غلطانرا

تا یال مرکبم بعبیر آکند

بس کند موی غالیه افشانرا

گفت از چو من حبیب غزلخوانی

بگذشته بین ادیب سخندانرا

هرگز که دید ادیب سخندانی

دل بر کند حبیب غزلخوان را

دانستم ارکه آخر کار این است

با تو نبستم اول پیمان را

غلمان بدلفریبی من نبود

بعد ازمن ار گزینی غلمانرا

کنعان مهی ندارد مانندم

جای من آری ارمه کنعانرا

بی من بود سیاه شبستانت

گر پرکنی ز مهر شبستانرا

آنم که چین هندوی گیسویم

درچین شکسته صولت خاقانرا

بس شد که بهر شام سر زلفم

چون صبح بر دریده گریبانرا

بس تا جور که بی گل رخسارم

بر پر نیان گزیده مغیلان را

در حیرتم که نیستی ارمسحور

بر وصل چون پسندی هجرانرا

گفتم بتا سری که از تو پیچد

رخ تافته است قادر سبحانرا

لیکن ز چشمها که تو داری من

ترسم فساد عرصه امکان را

گر بهر دزدی دل اهل راه

نگشا ئی آن دو سنبل پیچانرا

هین رو سوار بر یدک من شو

تا با هم اسپریم بیابانرا

ناچار کرد عهد و چو راکب شد

راندیم آن دو ابرش ختلانرا

هر منزلی که قصد اقامت رفت

حسنش قیامتی بنمود آن را

این بانگ زد بدان که بیا بنگر

جبریل همسفر شده شیطانرا

آن چون پری گرفته فغانها کرد

کاهریمنی ربوده سلیمان را

گه شد هجوم طا یفه کاین ترک

کشت از مژه رعیت سلطانرا

گاهی یکی دوان که بگو این بت

دل پس دهد گروه مسلمانرا

من با هزار جنگ وگریز آخر

کردم حصار آن مه زنجانرا

اینک دلم طپد که نشوراند

اقلیم غم خسرو ایران را

رکن جهان مهین عضدالدوله

کز افسرش قوام است ارکانرا

کیوان خدم شهی که زاورنگش

خجلت کلاه گوشه کیوانرا

ایوان طراز بدری کز قدرش

پر از سپهر بینی ایوانرا

محکم دل است بسکه بگاه کین

گوئی بسینه دارد ثهلانرا

بر یک وجب زبان سنان بسته

هفت اژدری زبانه نیرانرا

در بیشه از صلابت رمح وی

ناخن فتد ضیاغم غژمانرا

مانا که از کمندش برقربوس

ز البرز کرده آون ثعبانرا

گردون کند پذیره احکامش

چونان که گوی طاعت چوگانرا

بر ملک شه زتندی صمصام

دم کند شد صوارم برانرا

ای آنکه بازوان تو دارد گرم

پشت مهین خدیو جهانبانرا

چونان که از برادری هارون

دل گرم بود موسی عمرانرا

خفتان چو بهر کین به بدن پوشی

پر اژدها نمائی خفتانرا

شاها بسبک فکرت جیحون بین

کآزرم داده لؤلؤ عمانرا

با میزبانی کرمت دریاب

این کهنه رند نادره مهمانرا

مطلب مشابه: رباعیات جامی؛ زیباترین اشعار رباعیات و شعر احساسی جامی شاعر قدیمی

مطلب مشابه: رباعیات سعدی؛ گلچینی از زیباترین اشعار و رباعیات سعدی بزرگ

قصیده در مدح قاطع برهان

جز او که وسمه بر ابروی دلستان کشدا!

گمان مدار که صد رستم این کمان کشدا!

هر آنکه نقش وجودم و عدم کشد شیرین

سزد که آیتی از آن لب و دهان کشدا

مصوری که کشد شکل هیچ را نازک

روا بود که مثالی از آن میان کشدا

ور از تنش هوس مشق میکند نقاش

نخست باید بی حرف طرح جان کشدا

ولی گر از ذقنش نسخه جوست صورتگر

عبث بچاه فتد کاین نمیتوان کشدا

بباغ اگر بفروزد جمال خلد مثال

چه طعنه ها که گل از دست باغبان کشدا

زسعتری خط اولاف زد مگر سوسن

که گلشنش ببرون از قفا زبان کشدا

مها بیا و بکش پرده زان رخی کزحسن

سهیل را بزمین بوس از آسمان کشدا

نمای چهره چو غلمان که حور از رضوان

برای سجده ات از خلدمو کشان کشدا

بلند طره تو عمر جاودان و مرا

دلم بعشق تو بر عمر جاودان کشدا

شگرف چهره تو باغ ارغوان و رواست

گرم هوای توزی باغ ارغوان کشدا

به خور کسی نکشد چتر و سایه بان وترا

زنافه زلف بخور چتر و سایه بان کشدا!

کشد زنور کتان پوش پیکر تو قمر

همان ستم که زنور قمر کتان کشدا

رخت جنان و مرا زاشتیاق اوست جنون

خوش آن جنون که کسی را سوی جنان کشدا

گر اعتدال قدت سرو بوستان یابد

دلم به بندگی سرو بوستان کشدا

وگر نسائم جعدت بضیمران گذرد

سرم بچنبر سودای ضیمران کشدا

چنین که صاحب مشک است هر زمان گیسوت

یقین بخاک ره صا حب الزمان کشدا

امام قائم بر حق خلیفه مطلق

که عهد وی زلل از مهد کن فکان کشدا

شهی که از حجر الاسودش حرم عمریست

که بهر محفل وی سنگ آستان کشدا

وزان حجر بود اسود که پیش درگاهش

سیاه روئی از آن کاخ عرش سان کشدا

سلیل آدم و صد جد چو آدم خاکی

زکلک صنع بر این لوح خاکدان کشدا

زهی چنین پسری کز اراده صد چو پدر

عیان بامرکن از پرده نهان کشدا

ظهور او بر دانا بود بروز خدای

چو رایتش زنهان مهچه بر عیان کشدا

میان ممکن و واجب عقول راذاتش

گهی براه یقین گه سوی گمان کشدا

چو ممکنش نگری ذوق هی رکاب زند

چو واجبش شمری عقل پس عنان کشدا

بطیلسان غیاب است و برتر از مکان

تو واجبش شمر ارسر زطیلسان کشدا

شها توئی که نفاذت در اهتدای معاد

دوباره جلد غریری بر استخوان کشدا

مکان مظهر حقی و بلکه مظهر حق

وزان تتق زتو انوار لامکان کشدا

غبار رایض خنگ تو گاو زرین را

زغیب سوی شهود افصح البیان کشدا

تحیر جبر و تت کلیم یزدان را

زنیست جانب هست اخرس اللسان کشدا

عجوزی از در تو صد هزار یوسف را

بطوق بیع خود از یک دو ریسمان کشدا

شگفت نه که دهد دیو را سلیمانی

ز هدهدی که ببام تو آشیان کشدا

هوای کوی تو داود را زملک عدم

سوی وجود چو عشاق نغمه خوان کشدا

زنسل باب قضا در مشیمه مام قدر

اوامر تو و حق را بتوامان کشدا

بهر زمین که تو دست خدای بنهی پای

چه طنزها که ازو فرق فرقدان کشدا

زمهر تو نه عجب گر خلیل را نمرود

ببارگه پی خدمت دوان دوان کشدا

شها منم که ز یمن مدایح تو ملک

بعرش شعر من از فرش ارمغان کشدا

بر بداعت اشعار نغز من شعری

سزد که خط بمقالات باستان کشدا

ولی زجود تو ارجو که زورق جیحون

بسمت جودی اجلال بادبان کشدا

همیشه تا که ذقن را خمیده زلف بتان

همان گوی بلورین به صولجان کشدا

سری که نیست به جولانگه ولای تو گوی

به صولجان اجلش جان مستهان کشدا

قصیده معروف وله

باز این چه فروغست زگل صحن چمن را

آموخته گوئی هنر کان یمن را

نی کان یمن نیست بدین رنگ و بدین بوی

ما ناز بهشت آمده سرمایه چمن را

گر شاخ شجر باج نخواهد زمجره

از چیست که آورده گرو عقد پرن را

گر لاله بضاعت نگرفت از کف موسی

پس کرده چرا تالی بر طور دمن را

هر باد که بر سبزه دمی خسبد و خیزد

خونابه گشاید ز جگر مشک ختن را

زاینگونه که از ابر چکد لؤلؤ لالا

مقدار نماند بجهان درعدن را

از باد مسیحا نفس آن کوه پر از برف

شد زنده پس از مردن و زد چاک کفن را

گیتی است چنان خوش که غریبان ممالک

از جوش طرب یاد نیارند وطن را

مرغان به هوا قافیه سنجند وغزلگوی

وزقلب برند از نغم نغز حزن را

رفت آنکه بهمچشمی تیغ وکمر کوه

برکه بسر برآورد فرو هشته مجن را

شد صاف و روان ترهله زآئینه و سیماب

یخ کرده مباهی که سبق برده سفن را

از دولت نوروز و فراختر فیروز

دوران جوانی است دگر دهر کهن را

اطفال چمن غرق حلل گشته وز ایشان

این شیوه شده پیشه مر اطفال زمن را

هرسو پسری سیمبر از جامه زربفت

آراسته بر سروسهی برگ سمن را

هر گوشه مهی حوروش از صدره دیبا

پوشیده بسندس شکرین بوسه وثن را

بیچاره من امروز کزان ماه شب افروز

جوشی است به معزم که وثن دیده شمن را

بلبل زگل آید بفغان وزگل و بلبل

نه حسن کم او را نه دل کمتر من را

لیکن چکنم چون نتوانم ببر آورد

آن سرو قد سبز خط سیب ذقن را

نازد همی از حسن فتن ساز و نداند

کز سطوت آصف نبود قدر فتن را

آن آصف جم مرتبت راد محمد

کش خامه شبهابیست دل دیو محن را

در دولت و ملت همی از پاک سرشتی

ترویج کند قاعده فرض و سنن را

این برتری از صدق بیزدان زملک یافت

درداد بجان بسکه بهر غایله تن را

دنیی به پی او است نه او در پی دینا

آری ز کجا مرد کشد منت زن را

کلک دو زبانش چو پی نظم کمربست

یک لحظه ز صد حادثه بر دوخت دهن را

رخشید چو از جبهه او نور اویسی

یزد از پس صد قرن قرین گشت قرن را

ایشاه پرستنده وزیری که زتدبیر

پیچد قلم تو علم جیش پشن را

از بسکه بعهد توپسند است درستی

در طره خوبان نتوان یافت شکن را

در محضر بواب سرایت خرد پیر

طفلی است که نادیده لبش رنگ لبن را

گویند که آموخته از فن نجومی

نی نی که نجوم از تو بیاموخته فن را

احکام تو روحی است معلی که برایش

جز ثابت و سیاره ندیدند بدن را

چاه تو چه افزایدش از گردش انجم

پیرانه نبایست دگر وجه حسن را

بر تو چه کند حاسد اگر نی زتو خشنود

زادبار یهودان چه زیان سلوی و من را

از فکرت نقاد تو آموخته تقدیر

بر بستن و بگشودن هر سر و علن را

خورشید برافروخته درکاخ تو شمع است

کش چرخ برافراخت ز پیروزه لگن را

میرا منم آن بنده دیرین تو جیحون

کز طبع زداید سخنم زنگ شجن را

طبع من و حاتم به یکی دایه سپردند

چون ناف بریدند سخا را و سخن را

ارجوکه براین گفته که چون در ثمین است

جود توام از پیش دهد بیش ثمن را

تا فصل بهاران زفرح بخشی کیهان

از اختر ارکان ببرد عقم (و)عنن را

بر نام روان و کف تو خطبه سرایند

چون ملک گشایند همم را و ممنن را

مطلب مشابه: غزلیات ایرج میرزا (گزیده 20 غزل زیبا از این شاعر)

مطلب مشابه: بهترین اشعار سعدی در قالب ملحقات و مفردات (20 اشعار زیبای استاد سخن)

قصیده خورشید

خورشید وش شود سوار آن نگار اسب

رقص آید از لطافت او ذره وار اسب

حسرت برم زمخمل زین پوش اسب او

چون زیر ران خویش کشد آن نگار اسب

گیرد قرار چونکه براسب آن سپید ساق

یکجا دگر ز وجد نگیرد قرار اسب

گوئی فراز اسب ز رخسار و زلف او

دارد ببار گردش لیل و نهار اسب

با ما ناز حسن او خبری دارد اسب او

ورنه نبندد این همه برخود وقار اسب

گرچه پی شکار باسب اندرآمده است

لیکن بنقد کرده ازآن شکار اسب(؟)

هر مرده زندگی کند از سم اسب او

تازد بدین لطا فت اگر بر مزار اسب

هی گنج سیم خود سپرد پشت است وآه

کز آدمی فزون بودش اعتبار اسب

اسبی که زین وی شد از او یکدقیقه گرم

حیف است اگر دهند بسیصد هزار اسب

تازد چو اسب خو یش براو نازد آنچنان

کز رتبه رکاب خداوندگار اسب

میر آخور فلک سپر اسبان شهریار

کز پیکرش بچرخ کند افتخار اسب

تازان اسب احسان شهزاده محسن آن

کز فضل رانده سوی یمین ویسار اسب

چون او بر اسب با فلکی فرکند مقام

گویند زمانه کآمد گردون مدار اسب

هر چند جبر اسب بود حمل آسمان

لیکن بشوکتش شده بی اختیار اسب

تا از رشید اسب رشادت بود بزین

زآنگونه شعر ساختن اندر هزار اسب

احباب او سوار زیزدان براسب قدر

خضم ورا همیشه رود بی سوار اسب

قصیده جنگ

ای ترک جنگ جوی ترامغفر آفتاب

چشمت کشیده تیغ ز ابرو بر آفتاب

ای آفتاب حسن برون نه زحجره پای

تا سر زخاوران نزند دیگر آفتاب

تا لعل لب نگشت عیان زآفتاب تو

باور نشد که باشد کان پرور آفتاب

گاهی فشانده لعل تو از آفتاب در

گاهی نهفته جعد تو در عنبر آفتاب

آنجا کز آفتاب جمال تو پرتویست

از رشک چون هلال شود لاغر آفتاب

بر آفتاب روی تو نتوان نظر نمود

آری بچشم خلق زند نشتر آفتاب

گر آفتاب چهره عابد فریب تست

بس پارسا پرستد چون کافر آفتاب

ای آفتاب من مگرت سوده رخ بپای

کز فخر برسپهر بساید سرآفتاب

خال چو مشک تست برآن آفتاب رو

یا سوی دخت شاه برد مجمرآفتاب

فخر ملوک جان جهان آفتاب ارض

کاندر سرای اوست چو خشت زرآفتاب

از آفتاب قبه خرگاه عفتش

باشد در اکتساب ضو و زیور آفتاب

آنجا که آفتاب عفافش کند جلوس

مانند حلقه است به پشت در آفتاب

ای آفتاب جود که در عرصه وجود

چون تو ندیده ابرسخا گستر آفتاب

کرد آفتاب حسن تو تسخیر بحر و بر

آری کند احاطه به بحر و بر آفتاب

در ظل آفتاب نوال تو خشک و تر

آری دهد ضیاء بخشک و تر آفتاب

تا آفتاب طلعت ترکان خرگهی

تابد چنانکه هر سحر از خاور آفتاب

باد آفتاب دولت تو آن قدر بلند

کز دیدنش کله فتدش از سر آفتاب

قصیده عید رمضان

رسید عید و بدانسان بروزه بست جهات

که جز فرار زگیتی نیافت راه نجات

ره نجات بغیر از فرار روزه نیافت

بر او چو عید کمین برگشود و بست جهات

شد آنکه وقت مناجات شیخ از حق دور

بنعره خواست همی قرب قاضی الحاجات

گذشت آنکه صدای موذنان بلد

نمود ترجمه ان انکر الاصوات

بلب رسیدی جان تا بشب رسیدی روز

همان نیامده شب روز زد بکه رایات

مگر که روز بد از زاده های مادر عوج

که بر درازی او رشک برد ظل قنات

ز بس بعقبی اجسام شد پی راحت

ز بس بدنیا ارواح شد پی خیرات

نماند مرده که شنعت نکرد براحیا

نماند زنده که حسرت نبرد بر اموات

ولیک حق را جابر مدان چو خود فرمود

که روزه را تو بکفاره باز خرآفات

چو روزه صرفه نانست اگر برد صد جان

گمان مبر که شود نان فدای جان هیهات

بهر صلات اگر یک بشیر خواست رسول

براوفتاد ز لوح زمانه نام صلات

خلا صه روزه شد و عید آمد وگردید

دوباره دور امارد علیهم الصلوات

دگر زبانه زد انوار مه ز روی بنین

دگر روانه شد آب طرب بجوی بنات

بجای مقری مطرب نشست و زد بربط

بجای زاهد شاهد ستاد و خواند ابیات

جهان صفای جنان یافت از تفضل عید

چو بزم داور دوران امیر فرخ ذات

خلیل ظل شهنشاه عصر ابراهیم

که ظلم را ز وی آمد شکست لات و منات

خدا یگانی کایام بزم و نوبت رزم

هزبر ابر علو است و صدر بدر صفات

چنان ز سطوت او بشکند صفوف جیوش

که از مهابت درنده شیر کله شات

اضائت مه و خور نزد رای او تاریک

بضاعت یم وکان پیش طبع او مزجات

ای آن ستوده که اقبال تست آن خورشید

کز آفتاب و مه و انجمش بود ذرات

بملک روی تو مصباح و وه ازین مصباح

بخلق رای تو مشکوه و بخ ازین مشکات

نه بارگاه تو را چین جبهت حجاب

نه دستگاه تو را جای اختلال قضات

امیدگاها ای آنکه خامه تقدیر

نموده رزق مرا بر مکارم تو برات

چه شد که جیحون هی تشنه تر بماند اگر

روان تشنه بر آساید از کنار فرات

مرا که رحمت حق خواست ضیف ابراهیم

چرا بعجل یمینم نمیرود اوقات

گرم بهیچ خریدی بیا بهیچ مده

که همچو بنده غلامی کم اوفتد بثبات

هزار سال دگر شاعری چو من زنده است

که نیست دفتر نامم نقط پذیر ممات

چو عمرت ارچه سخن شد دراز هم باقیست

بعذر قافیه کش داد شایکان زلات

گمان مبر که ندانسته ام نتانستم

گذشت از این همه افکار بکر و حسن لغات

همیشه تاکند از بهر عیش رندان عید

ز روی ساقی و میخواره اجتماع ادات

تو را بساط نشاط انعقاد یافته باد

که تا شود دل ما را تلافی مافات

مطلب مشابه: رباعیات هاتف اصفهانی (گلچین عاشقانه ترین اشعار رباعیات این شاعر)

مطلب مشابه: غزلیات امیرخسرو دهلوی؛ زیباترین غزلیات احساسی و زیبای این شاعر

قصیده عید قربان

عید قربان بود و حاج به درک عرفات

ماو کوی صنمی کش عرفات از غرفات

شور زمزم بسر حاج و خلیلی است مرا

که زند جوش بچاه ذقنش آب حیات

حاج اگر در جمراتند برجم شیطان

تا مناسک را محرم شده اندر میقات

ما سر زلف چو شیطان وی از کف ندهیم

لو رمتنا یده المشرقه رمی الجمرات

حاج آویخته در پرده بیت الله و ما

پرده بر خویش درانیم ز عشقش چو عصات

پرده کعبه دهد حاجت و در محفل وی

لوذنت مهجتنا لاحترقت من سبحات

باز آن ترک بحج آمد و از طلعت او

خانه کعبه شد انباشه از لات و منات

دلی از آهن باید حجرالاسود را

تاز خجلت بر خال و رخ او ناید مات

عجبم از حجر آید که چرا آب نشد

زاستلام رخ آن بت که به است از مرات

زده تا سلسله زلف کجش حلقه بگوش

دست کس راست سوی حلقه نگردد هیهات

بس خوش افتاده براندام لطیفش احرام

سیئات الشرفافاقت فوق الحسنات

هست سیمین تنش ازجامه احرام پدید

راست چون نورسماوی ز بلورین مشکات

چون نشنید بعذارش عرق از طوف حرم

زرع الانجم خداه بطرف الغلوات

تا صفای رخش از هر وله زد لاف منی

نه منار است قرار و نه صفا راست ثبات

او کند هر وله و زلف و رخش بطحا را

سنبل وگل شکفاند ز زمینهای موات

تاصمد گوشده آن لعبت خورشید جبین

زاشتیاق رخ او گشته صنم جو ذرات

گر صلوه همه کس برطرف کعبه بود

کعبه استاده کنون برطرف او بصلات

سعی حاج امسال از زلف وخط اوست هدر

که زعشقش نشناسند عشا را زغدات

بصفا عارضش آن گونه مشاعر را برد

که بود مشعر چون سجن و صفا چون ظلمات

کس نیارد بسقایت شدن اندر برحاج

کآتش انگیزد آب رخش از جام سقات

ننمایند اگر تلبیه نشگفت کزو

نیست در حاج نفس تا که برآرند اصوات

کاش زی خانه ِیزدان چمدی داور یزد

تا زعدلش دل ما یابد از آن ترک نجات

بانی کعبه انصاف براهیم خلیل

که ستم را زوی آمد شکن عزی و لات

بر در جود عمیمش چه فقیر وچه غنی

در برکف کریمش چه الوف وچه مآت

شمس را با رخ زیباش اضائت اندک

بحر را با دل داناش بضاعت مزجات

عرش الهام بود فکرتش از حد رموز

مهبط وحی بود خاطرش از کشف لغات

شده در عهد وی آن گونه غنا شامل خلق

کاغنیا راست بر امصار دگر حمل زکات

ای مهین قسوره غاب فتوت که برزم

پر دلان از تو هراسند چو از ضیغم شات

از بنات آورد اقبال تو اطوار بنین

در بنین افکند اجلال تو آثار بنات

بس با حیای روان فرقت (؟)جهد تو بلیغ

نه عجب زنده شود گرستخوانهای رفات

صحت مردم ملک تو بحدی که بنقد

جز بدامان اطبا نرسد چنگ ممات

چرخ مجرور بخاک محن ارخواهد کس

سازدش لطف تو مرفوع علی رغم نحات

گرچه فرمانده ما جمله زشه بد همه وقت

لیک نامد چو تو یکتن فطن فرخ ذات

مصحف و تورات ارچه همه از نزد خداست

لیک مصحف بودش قدر فزون از تورات

رایت آنگاه که رایت زند از بهر کمال

گل دماند ز جماد و سخن آرد ز نبات

حکمت آنگاه که حکمت نگرد ز امرمحال

سلب پوید ره ایجاب وکند نفی اثبات

عرش در قصر تو منت کشد از رفعت فرش

نجم درکوی تو حسرت خورد از نور حصات

تیغت اندرجگر داغ نصیب دشمن

همچو درکوره حداد حدید محمات

بود از حسن بیان خامه جان پرورتو

همچو خضری که مرآن را ظلماتست دوات

بحر دل دادگرا بنده تو جیحونم

که ز رشک سخنم جامه به نیل است فرات

کهن آید اگر از دهر بیوت ملکان

من زمدح تو همی تازه فرستم ابیات

من برای توکنم چامه سرائی نه صله

گر همه قافیه شعرصلاتست و برات

شایگان گشت قوافی ولی از خوبی نظم

بتلافی سزد ارعفو رود بر مافات

کی بدرک بد و نیکم بود امکان که مراست

تن نوان قلب طپان هوش رمان ازعورات

نشد ار جود تو سدره جیحون دریزد

ماورا النهر سرودی هله در بلخ و هرات

تا بهر سال در آن کاخ که افراخت خلیل

بزیارت عجم و تازی و ترک آید و تات

خوف دارنده از سهم عبید تو عباد

طوف جوینده بر نعل کمیت تو کمات