طرز تهیه انواع مربا محبوب؛ فوت و فن و نکات حرفه ای تهیه مربا

مربا یکی از لذت بخش ترین فرآورده های خانگی است که از ترکیب میوه های تازه با شکر، آب و گاهی افزودنی های معطر همچون وانیل، گلاب یا هل به دست می آید. این خوراک شیرین، هم حافظ طعم فصل هاست و هم نشانی از ذوق و حوصله در آشپزخانه های ایرانی.

از گذشته های دور، مادران ایرانی در پایان تابستان یا ابتدای پاییز، زمانی که بازار پر از میوه های رنگارنگ و خوش عطر می شد، به تهیه مربا و شربت می پرداختند تا هم از میوه های اضافی استفاده کنند و هم در زمستان، عطر تابستان را زنده نگه دارند. مربا علاوه بر کاربرد صبحانه ای اش، در تهیه انواع شیرینی، دسر، کیک و حتی تزئین سفره ها نیز نقشی چشمگیر دارد. نکته مهم در تهیه مربا، شناخت دقیق نسبت میوه و شکر، زمان جوشیدن و حرارت دهی کنترل شده است؛ چرا که در غیر این صورت مربا یا شکرک می زند یا رنگ و طعم طبیعی خود را از دست می دهد.

مربای به

مربای به یکی از ماندگارترین طعم های پاییز است؛ عطری که از ترکیب شیرینی طبیعی میوه و رایحه ی دارچین به وجود می آید، فضایی دل انگیز در خانه می سازد. این مربا از دیرباز در آشپزخانه های ایرانی جایگاه خاصی داشته، زیرا علاوه بر رنگ سرخ و براقش که با جوشیدن طولانی به دست می آید، خاصیت آرام بخش و تقویت کننده ی معده دارد.

مواد لازم برای تهیه مربای به:

• به رسیده: ۱ کیلوگرم
• شکر سفید: ۸۰۰ گرم تا ۱ کیلوگرم
• آب: ۴ لیوان
• چوب دارچین: ۱ عدد کوچک
• آبلیمو تازه: ۱ قاشق غذاخوری

طرز تهیه مربای به:

به ها را شسته، پوست نگیرید و پس از جدا کردن هسته ها، به قطعات نازک یا مکعبی یکنواخت خرد کنید. در قابلمه ای لعابی، آب را جوش آورده و به ها را داخل آن بریزید. پس از ده دقیقه جوشیدن، رنگ به ها کمی تغییر می کند؛ در این مرحله شکر را بیفزایید و حرارت را کم کنید تا مربا به آرامی بجوشد.

برای آنکه رنگ مربا قرمز شفاف شود، باید زمان پخت حداقل ۲ ساعت با شعله ی ملایم ادامه یابد. چوب دارچین را در نیمه ی پخت اضافه کنید تا عطرش جذب شود. زمانی که شربت مربا به قوام رسید (وقتی چند قطره از آن روی بشقاب ریخته و حالت چسبنده پیدا کرد)، آبلیمو را بیفزایید تا از شکرک زدن جلوگیری کند. پس از خنک شدن، مربا را در شیشه های خشک و تمیز بریزید و در یخچال نگهداری کنید. رنگ نهایی باید قرمز تیره و براق باشد.

مطلب مشابه: طرز تهیه مربای به؛ فوت و فن تهیه مربای به

مربای هویج

مربای هویج از جمله مرباهایی است که با رنگ زنده و طعم شیرینش، شادی و انرژی را به صبحانه می آورد. هویج به طور طبیعی دارای قند و بتاکاروتن بالاست که در پخت مربا، طعمی ملایم و بافتی لطیف ایجاد می کند. برخلاف برخی مرباها، این مربا بافتی نرم ولی نه له شده دارد و در عین حال، شربتی شفاف و معطر.

مواد لازم برای طبخ مربای هویج:

• هویج تازه و شیرین: ۱ کیلوگرم
• شکر: ۸۰۰ گرم
• آب: ۴ لیوان
• هل ساییده: نصف قاشق چای خوری
• گلاب: ۲ قاشق غذاخوری
• آبلیمو: ۱ قاشق غذاخوری

طرز تهیه مربای هویج:

هویج ها را پوست گرفته و با رنده ی ریز رنده کنید تا بافت یکنواختی پیدا کنند. در قابلمه ای مناسب، آب را بجوشانید و هویج ها را در آن بریزید تا حدود ۱۰ دقیقه نیم پز شوند. سپس شکر را بیفزایید و با حرارت متوسط اجازه دهید به تدریج حل شود. در این مرحله، کف روی مربا را بگیرید تا شربت شفاف بماند.

پس از حدود ۴۵ دقیقه جوشیدن، هل و گلاب را اضافه کنید. برای جلوگیری از تیره شدن رنگ مربا، در پایان پخت، آبلیمو را بیفزایید. زمانی که شربت حالت غلیظ و کش دار پیدا کرد، شعله را خاموش کنید. پس از خنک شدن، مربا را در ظرف شیشه ای تمیز بریزید. نتیجه ی نهایی باید مربایی باشد با رنگ نارنجی براق، عطری لطیف و بافتی نه زیاد نرم و نه سفت.

مربای توت فرنگی

مربای توت فرنگی نماد تابستان است؛ عطری ملایم و طعمی شیرین و ترش مزه که با بوی تازه ی میوه تازه از بازار، حسی از تازگی به سفره ی صبحانه می دهد. این مربا از جمله انواعی است که در مدت کوتاه آماده می شود و اگر با دقت پخته شود، رنگ قرمز طبیعی میوه در آن حفظ خواهد شد.

مواد لازم برای تهیه مربای توت فرنگی:

• توت فرنگی تازه و سالم: ۱ کیلوگرم
• شکر: ۸۰۰ گرم تا ۱ کیلوگرم
• آبلیمو تازه: ۲ قاشق غذاخوری
• وانیل: مقدار اندک (اختیاری)

طرز تهیه مربای توت فرنگی:

توت فرنگی ها را شسته و دمشان را جدا کنید. سپس در ظرفی لعابی، شکر را روی میوه ها بریزید و اجازه دهید ۵ تا ۶ ساعت در یخچال بمانند تا آب بیندازند. سپس قابلمه را روی حرارت ملایم قرار دهید تا آرام بجوشد. در طول جوشیدن، کف روی مربا را مرتب بگیرید تا شفاف بماند.

پس از حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه، وقتی رنگ شربت تیره تر و بافت توت فرنگی کمی نرم شد، آبلیمو را بیفزایید. حرارت را پس از چند دقیقه خاموش کنید تا میوه ها له نشوند. مربای آماده باید بافتی براق و شربتی نسبتاً غلیظ داشته باشد. بهتر است پس از خنک شدن در شیشه های شفاف نگهداری شود تا رنگ سرخ آن جلوه کند.

مطلب مشابه: طرز تهیه مربای زنجبیل و خواص آن؛ 4 مربای خوشمزه زنجبیلی

مربای بالنگ

مربای بالنگ یکی از خاص ترین مرباهای ایرانی است که از پوست ضخیم و معطر میوه ی بالنگ تهیه می شود. این مربا طعمی بین تلخ و شیرین دارد و عطری قوی که هر صبح را دلپذیر می سازد. چون بالنگ طبعی سرد دارد، این مربا در طب سنتی برای تعدیل گرمی غذاها نیز توصیه می شود.

مواد لازم برای تهیه مربای بالنگ:

• پوست بالنگ: ۵۰۰ گرم
• شکر: ۵۰۰ گرم
• آب: ۳ لیوان
• آبلیمو: ۱ قاشق غذاخوری
• گلاب: ۱ قاشق غذاخوری (اختیاری)

طرز تهیه مربای بالنگ:

پوست بالنگ را به قطعات ریز خلالی یا مکعبی خرد کنید. سپس چند بار در آب بجوشانید و هر بار آب آن را تعویض کنید تا تلخی کاملاً گرفته شود. پس از آخرین جوش، بالنگ ها را در آب سرد بریزید تا شوک حرارتی دیده و بافتشان شفاف شود. سپس شکر و آب را در قابلمه ریخته و روی حرارت ملایم بگذارید تا شربتی شفاف ایجاد شود. بالنگ ها را در شربت بریزید و اجازه دهید با شعله ی کم بپزند تا قوام بگیرد. در مرحله پایانی، آبلیمو و گلاب را افزوده و پس از چند دقیقه جوشیدن حرارت را خاموش کنید. مربای بالنگ در نهایت باید شفاف، طلایی رنگ و معطر باشد.

مربای گل محمدی

مربای گل محمدی از ظریف ترین و عطرافشان ترین مرباهای سنتی ایرانی است که در بهار، هم زمان با شکوفایی گل های قمصر و نیاسر کاشان تهیه می شود. این مربا طعمی لطیف و عطری روح نواز دارد و برای تزئین دسرها و سرو در وعده های خاص نیز استفاده می شود.

مواد لازم برای تهیه مربای گل محمدی:

• گل محمدی تازه: ۱۰۰ گرم
• شکر: ۳۰۰ گرم
• آب: ۱ لیوان
• گلاب: ۲ قاشق غذاخوری
• آبلیمو: ۱ قاشق چای خوری

طرز تهیه مربای گل محمدی:

گلبرگ ها را به آرامی بشویید و بگذارید آب اضافی شان گرفته شود. در قابلمه ای، آب و شکر را بجوشانید تا شربتی شفاف به دست آید. سپس گلبرگ ها را در آن بریزید و اجازه دهید حدود ۲۰ دقیقه با حرارت ملایم بجوشند. برای حفظ رنگ طبیعی گل، شعله نباید زیاد باشد.

در انتها گلاب و آبلیمو را افزوده و پس از چند دقیقه حرارت را قطع کنید. رنگ نهایی باید صورتی مایل به ارغوانی و عطر آن کاملاً محسوس باشد. مربای گل محمدی بهتر است در شیشه های کوچک و در یخچال نگهداری شود تا عطرش حفظ گردد.

مطلب مشابه: مربای بالنگ خوشمزه + آموزش طرز تهیه مربا بالنگ تازه

مربای پوست پرتقال

مربای پوست پرتقال یکی از خوش عطرترین و متفاوت ترین مرباهاست که هم رنگ چشم نوازی دارد و هم عطری خاص و ماندگار. از گذشته این مربا در خانه های ایرانی، به ویژه در فصل زمستان، جایگاه ویژه ای داشته است. راز اصلی خوش طعم شدن آن در گرفتن تلخی پوست پرتقال و حفظ بافت سفت و درخشانش نهفته است.

معمولاً از پرتقال های شیرین و پوست ضخیم برای تهیه ی آن استفاده می شود تا پس از چند مرحله جوشاندن، پوسته ها شفاف و کریستالی شوند. این مربا در کنار کره و نان برشته یا حتی به عنوان تزئین کیک و شیرینی فوق العاده است.

مواد لازم برای تهیه مربای پوست پرتقال:

• پوست پرتقال تازه: ۵۰۰ گرم
• شکر: ۵۰۰ گرم
• آب: ۳ لیوان
• آبلیمو تازه: ۱ قاشق غذاخوری
• گلاب: ۲ قاشق غذاخوری (اختیاری)

طرز تهیه مربای پوست پرتقال:

پوست پرتقال ها را پس از شست وشو، به نوارهای باریک یا قطعات مربعی خرد کنید. سپس آن ها را در آب سرد ریخته و چند ساعت بخیسانید تا تلخی اولیه گرفته شود. آب را دور ریخته و سه بار پوست ها را بجوشانید، هر بار پس از جوشیدن، آب را تعویض کنید.

در آخرین بار که پوست ها نرم اما شکل دار شدند، شکر و آب را در قابلمه ای لعابی بجوشانید تا شربتی شفاف شکل گیرد. پوست ها را در شربت بریزید و حرارت را ملایم کنید تا مربا به آرامی بجوشد. زمانی که پوست پرتقال ها شفاف و براق شدند و شربت غلیظ شد، آبلیمو و گلاب را افزوده و چند دقیقه بعد شعله را خاموش کنید. مربا باید براق، نیمه سفت و معطر باشد.

مطلب مشابه: طرز تهیه مربای زرشک خوشمزه؛ زرشک مربای پاییزی

مربای انجیر

مربای انجیر، یکی از خوش طعم ترین و مغذی ترین مرباهای تابستانی است که بافت نرم و دانه های ریز داخل میوه جلوه ای خاص به آن می دهد. این مربا هم از انجیر تازه تهیه می شود و هم از نوع خشک، ولی نوع تازه آن عطر و طعمی طبیعی تر دارد. مربای انجیر به دلیل قند طبیعی بالای میوه، نیاز به شکر زیادی ندارد و طعمش میان ترش و شیرین است.

مواد لازم برای تهیه مربای انجیر:

• انجیر تازه و ریز: ۱ کیلوگرم
• شکر: ۷۰۰ گرم
• آب: ۲ لیوان
• آبلیمو: ۱ قاشق غذاخوری
• هل یا وانیل: کمی برای عطر

طرز تهیه مربای انجیر:

انجیرها را به آرامی بشویید و دم های آن ها را جدا کنید. شکر را روی میوه ها بریزید و چند ساعت در یخچال بگذارید تا آب بیندازند. سپس آب را افزوده و روی حرارت ملایم قرار دهید تا مربا به آرامی بجوشد. در این مرحله کف روی آن را مرتب بگیرید تا شربت شفاف شود. حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه کافی است تا شربت به قوام برسد.

سپس آبلیمو و در صورت تمایل، هل یا وانیل را اضافه کنید. شعله را خاموش کرده و اجازه دهید مربا در همان قابلمه خنک شود. مربای آماده باید براق و دانه های انجیر در شربت معلق باشند، بدون آن که بافت میوه له شده باشد.

مربای توت سفید

مربای توت سفید از خاص ترین و لطیف ترین مرباهای ایرانی است که طعمی کاملاً طبیعی و معطر دارد. چون توت ها لطیف اند، پخت این مربا به دقت بالایی نیاز دارد تا میوه ها در حین جوشیدن شکل خود را از دست ندهند. این مربا بیشتر در استان های شمالی و خراسان رواج دارد.

مواد لازم برای تهیه مربای توت سفید:

• توت سفید تازه و درشت: ۱ کیلوگرم
• شکر: ۸۰۰ گرم
• آبلیمو: ۱ قاشق غذاخوری
• گلاب: ۲ قاشق غذاخوری (اختیاری)

طرز تهیه مربای توت سفید:

توت ها را با دقت شسته و در آبکش بگذارید تا آب اضافی خارج شود. سپس آن ها را لایه به لایه با شکر در قابلمه بچینید و چند ساعت در یخچال قرار دهید تا توت ها آب بیندازند. قابلمه را روی حرارت بسیار ملایم بگذارید و اجازه دهید آرام بجوشد.

هنگام جوشیدن، کف روی آن را بگیرید تا شربت شفاف بماند. بعد از حدود ۳۰ دقیقه، آبلیمو و در صورت تمایل گلاب را اضافه کنید. وقتی شربت به غلظتی برسد که روی قاشق به آرامی کش بیاید، شعله را خاموش کنید. مربای آماده باید رنگی طلایی روشن و شربتی براق داشته باشد.

مطلب مشابه: طرز تهیه مربای سیب؛ فوت و فن آموزش مربای سیب

مربای گوجه سبز

مربای گوجه سبز از آن دسته مرباهایی است که طعمی خاص و متفاوت دارد، هم ترش است و هم شیرین، با عطری خنک و مطبوع. این مربا بیشتر در اواخر بهار تهیه می شود و برای کسانی که طعم های غیرتکراری را دوست دارند، انتخابی بی نظیر است. ترکیب شکر با اسیدی طبیعی گوجه سبز، طعمی متعادل و اشتها برانگیز پدید می آورد.

مواد لازم برای تهیه مربای گوجه سبز:

• گوجه سبز سفت و سالم: ۱ کیلوگرم
• شکر: ۹۰۰ گرم
• آب: ۲ لیوان
• وانیل یا هل: اندکی
• آبلیمو: ۱ قاشق غذاخوری

طرز تهیه مربای گوجه سبز:

ابتدا گوجه ها را بشویید و با سوزن چند سوراخ ریز روی هرکدام ایجاد کنید تا در حین پخت نترکند. سپس گوجه ها را چند دقیقه در آب جوش بیندازید و بلافاصله در آب سرد بریزید تا بافتشان سفت شود. شکر و آب را بجوشانید تا شربتی شفاف به دست آید، سپس گوجه ها را در آن بریزید و حرارت را کم کنید.

در مدت جوشیدن، کف روی مربا را بگیرید و اجازه دهید به آرامی قوام یابد. در مرحله ی پایانی، آبلیمو و وانیل را اضافه کرده و چند دقیقه دیگر بجوشانید. مربای گوجه سبز آماده باید رنگی زیتونی روشن، شربتی زلال و طعمی ترش وشیرین داشته باشد.

مربای سیب

مربای سیب از اصیل ترین و خوش طعم ترین مرباهای ایرانی است که رایحه ای دل نشین، رنگی طلایی و طعمی متعادل دارد. این مربا به ویژه در فصل پاییز، زمانی که سیب های تازه و معطر در بازار فراوان اند، بیش از هر زمان دیگری تهیه می شود. از مزیت های مربای سیب آن است که هم خاصیت تغذیه ای بالایی دارد و هم به سادگی قابل ترکیب با طعم دهنده های مختلف مانند دارچین، هل، زعفران یا حتی گلاب است.

مواد لازم برای طبخ مربای سیب:

• سیب تازه، سفت و بدون لک: ۱ کیلوگرم
• شکر: ۸۰۰ گرم
• آب: ۳ لیوان
• چوب دارچین یا پودر هل: به دلخواه، کمی
• آبلیمو تازه: ۱ قاشق غذاخوری
• زعفران دم کرده یا گلاب: ۱ قاشق غذاخوری (اختیاری)

طرز تهیه مربای سیب:

سیب ها را شسته، پوست گرفته و هسته های مرکزی را جدا کنید. سپس آن ها را به قطعات منظم و نسبتاً ضخیم خرد نمایید تا در حین پخت له نشوند. در قابلمه ای لعابی، آب و شکر را مخلوط کرده و روی حرارت ملایم بگذارید تا شربتی شفاف به دست آید. زمانی که شکر کاملاً حل شد، سیب ها را به شربت بیفزایید و با حرارت کم اجازه دهید به آرامی بجوشند. در این مرحله کف روی شربت را مرتب بگیرید تا رنگ مربا روشن و زلال بماند.

اگر مایلید، چوب دارچین یا کمی هل به آن بیفزایید تا عطر ملایمی به خود بگیرد. پس از حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت، وقتی سیب ها نیمه شفاف شدند و شربت به قوام رسید، آبلیمو را افزوده و چند دقیقه دیگر بجوشانید. در مرحله ی پایانی می توانید برای جلوه ای طلایی تر، زعفران دم کرده یا گلاب اضافه کنید. پس از سرد شدن، مربا را در شیشه های تمیز بریزید و در یخچال نگهداری کنید.

سخن پایانی

از مربای به با عطر دارچین و رنگ مخملی اش تا مربای گل محمدی با لطافت شاعرانه و عطر بهار، هرکدام دنیایی از خاطره و ذوق در خود دارند. هنر مرباپزی، هنر صبر و دقت است؛ دمای یکنواخت، زمان مناسب جوشیدن، نسبت دقیق شکر و میوه، و استفاده از ظروف لعابی یا استیل، همه عواملی هستند که تفاوت میان یک مربای معمولی و یک مربای بی نقص را رقم می زنند.

مرباهای کلاسیک مانند هویج، به، توت فرنگی، انجیر و پرتقال همیشه در میان ایرانیان محبوب بوده اند، اما تنوع در ذائقه و دسترسی فصلی به میوه ها باعث شده که انواعی چون گوجه سبز، پوست هندوانه، سیب و بالنگ نیز جای خود را در سفره ها باز کنند. راز ماندگاری مربا، علاوه بر جوشیدن تا رسیدن به قوام کامل، در بسته بندی تمیز و خشک و نگهداری در محیط خنک و تاریک است تا شکرک نزند و رنگش تغییر نکند.

مطلب مشابه: طرز تهیه مربای انجیر؛ فوت و فن تهیه مربای انجیر