شعر سپید چیست؟ ویژگی های این اشعار، تفاوت با شعر نو و نمونه شعر
در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه قصد داریم سفری به دنیای شعر داشته و درباره شعر سپید بیشتر بدانیم. این نوع قالب شعر که در چند دهه گذشته بسیار محبوب بوده است، تاریخچه جالب و بود و نبودهای مهمی دارد که در ادامه به همه آنها خواهیم پرداخت.
فهرست موضوعات این مطلب
شعر سپید به زبان ساده
شعر سپید در ادبیات فارسی به نوعی از شعر اطلاق میشود که از قافیه و وزنهای متداول شعری فارسی (مانند وزنهای عروضی) پیروی نمیکند و در عوض، شاعر آزادی بیشتری در بیان احساسات و اندیشههای خود دارد. این نوع شعر معمولاً به صورت نثر موزون نوشته میشود و میتواند شامل تصاویر زیبا، استعارهها و نمادها باشد.
ویژگیهای شعر سپید
1. عدم وابستگی به وزن و قافیه: شعر سپید به طور کلی از قیدهای وزن و قافیه آزاد است، که این امر به شاعر اجازه میدهد تا به راحتی احساسات خود را بیان کند.
2. زبان ساده و روان: غالباً در شعر سپید از زبان ساده و قابل فهم استفاده میشود، که باعث ارتباط بهتر شاعر با مخاطب میگردد.
3. تصویرسازی: شاعران این نوع شعر معمولاً به تصویرسازیهای زیبا و خلاقانه تمایل دارند و از نمادها و استعارهها برای بیان مفاهیم عمیق استفاده میکنند.
4. موضوعات متنوع: شعر سپید میتواند به موضوعات مختلفی از جمله عشق، زندگی، مرگ، طبیعت، و مسائل اجتماعی پرداخته و نظرات شخصی شاعر را منعکس کند.
مطلب مشابه: شعر نو چیست؟ انواع شعر نو و تفاوت آنها و چند نمونه اشعار نو
تاریخچه شعر سپید
شعر سپید یا شعر شاملویی یا آزاد، گونهای از شعر نو فارسی است که در دهه سی شمسی و با مجموعهٔ هوای تازه از احمد شاملو ظهور پیدا کرد و شاید بتوان آن را با شعر آزاد ( vers libre) در ادبیات کشورهای غربی مقایسه کرد.
هوای تازه عنوان مجموعه شعری است از احمد شاملو شاعر معاصر ایرانی. از مهمترین اشعار این دفتر میتوان به شعرهای پریا (شعر فولکلور)، زخم قلب آبایی، مرگ نازلی، مرغ باران، سرگذشت، مه، بودن، و نمیرقصانمت چون دود… اشاره کرد.
احمد شاملو که بود؟
احمد شاملو متخلص به الف. بامداد و الف. صبح، شاعر، فیلمنامهنویس، روزنامهنگار، پژوهشگر، مترجم، فرهنگنویس و از دبیران کانون نویسندگان ایران بود.
او بنیانگذار قالب شعری موسوم به شعر سپید بود که تحولی در شعر نو فارسی پس از شعر نیمایی به شمار میآمد و از این رو او را پدر شعر سپید فارسی مینامند.
شاملو گذشته از شعر، فعالیتهایی مطبوعاتی، پژوهشی و ترجمههایی شناختهشده نیز دارد. مجموعهٔ کتاب کوچه او بزرگترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامه مردم ایران است.
بعضی از آثار وی به زبانهای مختلف از جمله سوئدی، انگلیسی، ژاپنی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ارمنی، هلندی، رومانیایی، فنلاندی، کردی و ترکی ترجمه شده است.
او از سال 1331 به مدت دو سال، مشاور فرهنگی سفارت مجارستان در تهران بود. شاملو در زمینۀ سینما نیز فعّال بود و برای فیلمسازان نامداری چون ساموئل خاچیکیان، ناصر ملکمطیعی و ایرج قادری فیلمنامه نوشته است.
از شعر نو تا شعر سپید
در مسیر شعر نو نیمایی در سال 1326 نخستین مجموعه شعر احمد شاملو به نام آهنگهای فراموش شده به چاپ رسید.
به جهت آن که این مجموعه حاوی نخستین نمونههای «شعر سپید» در زبان فارسی است نشر آن در این سال سزاوار توجهاست (برای دیدن نقد و نظرهای چند در مورد این کتاب، رک :شمس لنگرودی، تاریخ تحلیلی شعر نو، ۱/۳۵۴ به بعد) قطعنامه نام مجموعهٔ دیگر شعر احمد شاملو بود که نخستین بار در سال 1330 منتشر شد.
این مجموعه حاوی چهار شعر بلند بود که نشان میداد شاملو با عبور از شیوهٔ نیمایی برای خود راه تازهای میجوید (جعفر یاحقی، جویبار لحظهها:۶۱). در دهه هشتاد شمسی گروهی از شاعران جوان در تداوم شعر نو به تعادل خوبی در فرم و محتوای شعر دست یافتند.
تفاوت شعرنو و شعر سپید
شعر سپید زیرمجموعه ای از شعر نو هست. تفاوت برجسته شعر سپید با بقیه انواع شعر نو در فرم شعر است به این گونه که در شعر سپید عموما وزن عروضی رعایت نمی شود اما آهنگ و موسیقی
وجود دارد.
تفاوت شعر نیمایی و سپید و موج نو در این است که شعر نیمایی هم اهنگ دارد و هم وزن عروضی ولی قافیه ها در ان جای مشخصی ندارد ولی شعر سپید اهنگ دارد ولی وزن ندارد و قافیه هم در ان جای ثابتی ندارد و شعر موج نو هم مانند نثر است و اهنگش اشکار نیست و میگویند یک نوع اهنگ درونی دارد که ان را از نثر جدا میکند ما سه قالب شهر نو داریم: نیمایی. سپید. موج نو.
شاعران معروف سپید
- احمد شاملو
- یدالله رؤیایی
- فروغ فرخزاد
- بیژن جلالی
- تندرکیا
- فریدون مشیری
- شمس لنگرودی
- شمس آقاجانی
- رضا براهنی
- سید علی صالحی
- منوچهر آتشی
- احمدرضا احمدی
- علی عبدالرضایی
- بیژن الهی
- هوشنگ ابتهاج (سایه)
نمونه شعر سپید
انسانی که آلزایمر میگیرد
قدم زدن را
از یاد نمیبرد
پس چیزی هست
کسی هست
که هیچگاه فراموش نمیشود
شبیه خورشید فردا
که هر روز مرا پیرتر میکند
اما یکشب با موهای سفید
دوباره از خود خواهم پرسید:
آیا باز او را خواهم دید؟
∴ آریا معصومی ∴
خورشیدی که تو را گرم می کند
بر من خواهد تابید
ماهی که به تو لبخند می زند
برای من از تو خواهد گفت
آسمانی که سقف تو ست
با من مهربان خواهد بود
زمین زیر پای تو
بستر من است
چقدر به هم نزدیکیم
محبوب من
رویا ناصری
مطلب مشابه: شعر پستمدرن چیست؟ تعریف به صورت ساده و انواع این شعر
مطلب مشابه: تخلص در شعر چیست؟ اهمیت و تاثیر آن و نمونه های شعر
ساعت چهارِ نیمهشب است
و قبول دارم این جمله، شروع مناسبی برای یک شعر عاشقانه نیست
اما طوری از خواب پریدهام
که ناچارم بگویم دوستت دارم
که ساعت چهارِ نیمهشب است
که هیچوقت، هیچجای دنیا هیچ ساعتی
به این شدت چهارِ نیمهشب نبوده است
∴ لیلا کردبچه ∴
زندگی باید کرد
گاه با یک گل سرخ
گاه با یک دل تنگ
گاه با سوسوی امیدی کم رنگ
زندگی باید کرد
گاه با غزلی از احساس
گاه با خوشه ای از عطر گل یاس
زندگی باید کرد
گاه با ناب ترین شعر زمان
گاه با ساده ترین قصه یک انسان
زندگی باید کرد
گاه با سایه ابری سرگردان
گاه با هاله ای از سوز پنهان
گاه باید رویید
از پس آن باران
گاه باید خندید
بر غمی بی پایان
لحظه هایت بی غم
روزگارت آرام
اصلاً مهم نیست
تو چند ساله باشی
من همسن و سال تو هستم
مهم نیست
خانه ات کجا باشد
برای یافتنت کافی است
چشم هایم را ببندم
خلاصه بگویم
حالا
هر قفلی که میخواهد
به درگاه خانهات باشد
عشق پیچکی است
که دیوار نمیشناسد
∴ گروس عبدالملکیان ∴
تو مرا آزردی
که خودم کوچ کنم از شهرت
تو خیالت راحت
می روم از قلبت
می شوم دور ترین خاطره در شب هایت
تو به من می خندی
و به خود می گویی: باز می آید و می سوزد از این عشق ولی
برنمی گردم، نه
می روم آنجا که دلی بهر دلی تب دارد
عشق زیباست و حرمت دارد
سهراب سپهری
نامش برف بود
تنش برفی
قلبش از برف
و تپشش
صدای چکیدن برف
بر بامهای کاهگلی…
و من او را
چون شاخهای که زیر بهمن شکسته باشد
دوست میداشتم
∴ بیژن الهی ∴
هم چنان حالم خوب نیست !
احساس می کنم شکست خورده ام ،
در زمان ُ در عرض !
از که ؟ صحبت ِ کَس نیست …
نمی دانم … احساس می کنم ،
کلمه ی ابد گنجشک ِ وجودم را مسحور ِ چشمان ِ خود کرده است !
حسین پناهی
مگذار دیگران نام تو را بدانند …
همین زلال بیکران چشمانت
برای پچ پچ هزار ساله آنان کافیست!
اندیشیدن
در سکوت
آن که میاندیشد
بهناچار دَم فرو میبندد
اما آنگاه که زمانه
زخمخورده و معصوم
به شهادتش طلبد
به هزار زبان سخن خواهد گفت
قصه نیستم که بگویی
نغمه نیستم که بخوانی
صدا نیستم که بشنوی
یا چیزی چنان که ببینی
یا چیزی چنان که بدانی
من درد مشترکم ….
مرا فریاد کن !
مطلب مشابه: سبک عراقی در شعر چیست؟ تاریخچه و پیداش این سبک و نمونه اشعار
مطلب مشابه: سبک هندی در شعر چیست؟ تاریخچه، شاعران معروف این سبک و نمونه شعر
