اشعار نجم‌الدین رازی؛ رباعیات و گلچین شعر احساسی این شاعر

در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه مجموعه کامل اشعار نجم‌الدین رازی را برای شما دوستان قرار داده‌ایم. نجم‌الدین رازی با نام کامل‌ترِ ابوبکرْ عبدالله بن محمد بن شاهوار بن انوشیروان الرازی اهل ری ایران عجم بود، همچنین مشهور به نجم‌الدین دایه یا نجم رازی، از چهره‌های تأثیرگذار و مطرح در تاریخ تصوف در ایران و جهان اسلام است. او از شاگردان و مریدان نجم الدین کبری و مجدالدین بغدادی بود.

رباعیات

یا رب تو مرین سایهٔ یزدانی را

بگذار بدین جهان جهانبانی را

اندر کنف عاطفت خویشش دار

این حامی بیضهٔ مسلمانی را

ای کرده غمت غارت هوش دل ما

درد تو زده خانه فروش دل ما

سری که مقدسان از آن محرومند

عشق تو فرو گفت به گوش دل ما

اصل وگهر عشق ز کانی دگر است

منزلگه عاشقان جهانی دگر است

و آن مرغ که دانهٔ غم عشق خورد

بیرون ز دو کون ز آشیانی دگر است

عشقت که دوای جان این دلریش است

ز اندازهٔ هر هوس پرستی بیش است

چیزی است که از ازل مرا در سر بود

کاری است که تا ابد مرا در پیش است

در عشق توام جهان سرایی تنگ است

همچون چشمت دلم فضایی تنگ است

ای در دل من ساخته منزلگه خویش

معذور همی دار که جایی تنگ است

ز آن روی که راه عشق راهی تنگ است

نه با خودمان صلح و نه با کس جنگ است

شد در سر نام و ننگ عمر همه خلق

ای بیخبران چه جای نام و ننگ است

تا بر سر کوی عشق تو منزل ماست

سر دو جهان به جمله کشف دل ماست

و آنجا که قدمگاه دل مقبل ماست

مطلوب همه جهانیان حاصل ماست

تا بر سر ما سایهٔ شاهنشه ماست

کونین غلام و چاکر درگه ماست

گلزار بهشت و حور خار ره ماست

زیراک برون کون منزلگه ماست

از ما تو هر آنچه دیده ای سایهٔ ماست

بیرون ز دو کون ای پسر پایهٔ ماست

بی مایی ما به کار ما مایهٔ ماست

ما «دایهٔ» دیگران و او دایهٔ ماست

هر سبزه که در کنار جویی رسته است

گویی ز خط بنفشه مویی رسته است

تا بر سر لاله پا به خواری ننهی

کان لاله ز خاک ماهرویی رسته است

مقصود وجود انس و جان آیینه است

منظور نظر در دو جهان آینه است

دل آینهٔ جمال شاهنشاهی است

وین هر دو جهان غلاف آن آینه است

این مرتبهٔارب چه حد مشتاقی است

کامروز هم او حریف و هم او ساقی است

هان ای ساقی باده فرا افزون کن

کز هستی ما هنوز چیزی باقی است

عشق آمد و شد چو خونم اندر رگ و پوست

تا کرد مرا تهی و پر کرد ز دوست

اجزای وجود من همه دوست گرفت

نامی است زمن بر من و باقی همه اوست

آمد شب و بازگشتم اندر غم دوست

هم با سر گریه ای که چشم را خواست

خون دلم از هر مژه کز پلک فروست

سیخی است که پاره ای جگر بر سر اوست

گفتا: هر دل به عشق ما بینا نیست

هر جان صدف گوهر عشق ما نیست

سودای وصال ما ترا تنها نیست

لیکن قد این قبا به هر بالا نیست

درد تو ز هر محتضری خالی نیست

لطف تو ز هر بیخبری خالی نیست

هر چند که در خلق جهان می نگرم

سودای تو از هیچ سری خالی نیست

با یار نواز غم کهن باید گفت

لابد به زبان او سخن باید گفت

لا تفعل و افعل نکند چندان سود

چون با عجمی کن و مکن باید گفت

هر شب به مثال پاسبان کویت

می گردم گرد آستان کویت

باشد که بر آید ای صنم روز حساب

نامم ز جریدهٔ سگان کویت

مطلب مشابه: اشعار شاطر عباس صبوحی شامل غزلیات، دوبیتی و زیباترین اشعار

ما را نه خراسان نه عراق است مراد

وز یار نه وصل و نه فراق است مراد

با هیچ مراد جفت نتوانم شد

طاقم ز مرادها که طاق است مراد

غم با لطف تو شادمانی گردد

عمر از نظر تو جاودانی گردد

گر باد به دوزخ برد از کوی تو خاک

آتش همه آب زندگانی گردد

شمع ار چه من داغ جدایی دارد

با گریه و سوز آشنایی دارد

سر رشتهٔ شمع به که سر رشتهٔ من

کان رشته سری به روشنایی دارد

عشق است که لذت جوانی ببرد

عشق است که عیش جاودانی ببرد

عشق ار چه که آب زندگانی دل است

لیکن ز دل آب زندگانی ببرد

مطلب مشابه: اشعار غروی اصفهانی؛ اشعار شیرین از شاعر قدیمی ایرانی

هر دم ز وجود خود ملالم گیرد

سودای وصال آن جمالم گیرد

پروانهٔ دل چو شمع روی تو بدید

دیوانه شود کم دو عالم گیرد

آن را که دل از عشق پر آتش باشد

هر قصه که گوید همه دلکش باشد

تو قصهٔ عاشقان همی کم شنوی

بشنو بشنو که قصه شان خوش باشد

حاشا که دلم از تو جدا داند شد

یا با کس دیگر آشنا داند شد

از مهر تو بگسلد که را دارد دوست

وز کوی تو بگذرد کجا داند شد؟

با روی تو روی کفر و ایمان بنماند

با نور تجلیت دل و جان بنماند

چون مایی ما ز ما تجلی بستد

امید وصال و بیم هجران بنماند

در عشق تو شادی و غمم هیچ نماند

با وصل تو سور و ماتمم هیچ نماند

یک نور تجلی توام کرد چنان

کز نیک و بد و بیش و کمم هیچ نماند

کار من و تو بی من و تو ساخته اند

وز نیک و بد من و تو پرداخته اند

تسلیم کن امروز که فردا بیقین

تخمی روید که دی در انداخته اند

صحرا به گل و لاله بیاراسته‌اند

در عیش فزوده و ز غم کاسته‌اند

در خاک عروسان چمن خفته بدند

امروز قیامت است برخاسته‌اند

عشاق تو از الست مست آمده اند

سر مست ز بادهٔ الست آمده اند

می می نوشند و پند می ننیوشند

کایشان ز الست می پرست آمده اند

عشاق که آفتاب عالم‌تابند

در دیده کشند خاک من گر یابند

شد دشمن من ز جهل آن مشتی دون

چون شب‌پرگان که دشمن آفتابند

ملحقات

داوود شها گرت به فرمان باد است

مغرور مشو که حاصل آن باد است

رو ملک ابد طلب که نزدیک خرد

تا ملک ابد ملک سلیمان باد است

با شمع رخت دمی چو دمساز شوم

پروانهٔ مستمند جانباز شوم

و آن روز که این قفص بباید پرداخت

چون شهبازی به دست شه باز شوم

هر چند گهی برعشق بیگانه شوم

یا عاقبت آشنا و همخانه شوم

ناگاه پری رخی به من برگذرد

برگردم از آن حدیث و دیوانه شوم

بر خود در حرص و شهوت اردربندی

حالی به مقام فلکی پیوندی

ور رفرف عشق بارگیر تو شود

بربنده ره مقام خود نپسندی

تا کی هواپرستی و برگردی از خدای

تا چند دین فروشی و دنیای دون خری

در نه قدم به صدق چو مردان راهرو

زین جای پر خطا مگر از صدق بگذری

تیر غمزه چو کند داد نشست

تا پر اندر سخاخ سینهٔ من

بر کوه قاف سایهٔ سیمرغ کامیاب

کز دامنش عقاب بپرد به صد عتاب

زخم پرش چنانکه سحر گه به جنگ شب

دست سپیده دم بکشد تیغ آفتاب

مطلب مشابه: اشعار نظام قاری؛ زیباترین غزلیات، رباعیات، قصاید و گلچین اشعار

مطلب مشابه: اشعار امیر پازواری؛ زیباترین اشعار کوتاه پر احساس عاشقانه مازندرانی

در جهان طرفه اتفاق افتاد

بارگیر مرا که طاق افتاد

از همه مرکبان برق صفت

باد پیمای من براق افتاد

ز آرایش رضوان ملک حور و قصور

زایوان بهشت خوش بود پردهٔ نور

و آنگه خوشتر که نیک نزدیک، نه دور

از پردهٔ نور، روی بنماید حور

غزلیات

پاک کن ز آلایش و آرایش خود راه را

تا شوی سرهنگ عالی رتبت این درگاه را

جغدوار اندر خراب این جهان ماوی مگیر

تا شوی باز خشین مر دست شاهنشاه را

نفس تو دجال تست و روح تو عیسی تو

گر کشد دجال را عیسی برفتی راه را

آفرینش را همه پی کن به تیغ «لااله»

تا جهان صافی شود سلطان «الاالله» را

ور چون یوسف چاه و گاه و ملک می خواهی بیا

همچو او یک چند مسکن ساز قعر چاه را

یا بیا جاروب «لا» بر گیر ابراهیم وار

پس فرو روب از فلک شعری و مهر و ماه را

چون تو این مردانگی کردی سزاوار آمدی

گر زنی بر فرق گردون خیمه و خرگاه را

قوت جان اندر دو عالم عشق و توحید است و بس

این قدر معلوم باشد مردم آگاه را

گر ترا ای «نجم» این قوت است چون عیسی بمان

بهر این مشتی خران و گاو، بار کاه را

غم مخور زو باش چون دجال اگر سحری کند

سر به جا بادا چو عیسی شاه داود شاه را

شها توقعم از خدمتی چنین کردن

نه جبه بود و نه دستار و طیلسان وردا

نه جاه و منصب و نه احتشام بود و قبول

نه مال و نعمت و ثروت نه حرمت دنیا

نه نیز شیر و می و انگبین نه میوه و باغ

نه خلد و حور و قصور و نه سایهٔ طوبی

بلی دو چیز تمنای داعیت بودست

که باز حاصل هر دو همی شود بهٔکی

یکی تمتع شاه جهان که دایم باد

دوم بیان مقامات و کشف دین هدی

که تا بدین دو وسیلت رسم به «مقعد صدق»

که هست مقصد و مقصود حضرت مولی

اگر زکوة دهد شه به عامل اعمال

ازین خزانه، شوم سرخ روی در عقبی

غرامتی نکشم ز آنچه در قلم آمد

خجالتی نبرم ز آنچه کرده ام انها

«ادیب صابر» ازین باب ای شه عالم

چه سخت خوب یکی بیت می کند انشا

«به صد قصیده ترا خوانده ام کریم و رحیم

چنان مکن که خجل گردم اندرین دعوی»

شها هزار مجلد کتاب باد چنین

برای حضرت تو ساخته ازین معنی.

عشق آمد و کرد عقل غارت

ای دل تو به جان بر این بشارت

ترک عجبی است عشق دانی

کز ترک عجیب نیست غارت

شد عقل که در عبارت آرد

وصف رخ او به استعارت

شمع رخ او زبانه ای زد

هم عقل بسوخت هم عبارت

بر بیع و شرای عقل می خند

سودش بنگر ازین تجارت.

مطلب مشابه: اشعار حزین لاهیجی؛ مجموعه غزلیات، رباعیات، قطعات و زیباترین اشعار

مطلب مشابه: اشعار ازرقی هروی / گلچین رباعیات، قصاید و مقطعات زیبای این شاعر

دل در جهان مبند جهان یار بی وفاست

تکیه برو مکن که برو تکیه بر هواست

با او بنوش باده که باری مقرر است

داده بده که سخت حریف کژ دغاست

مارست و چاه هر چه تو بینی زمال و جاه

مسکن در او مساز که در کام اژدهاست.

عشق را گوهر برون از کون کانی دیگرست

کششتگان عشق را از وصل جانی دیگرست

عشق بی عین است و بی شین است و بی قاف ای پسر

عاشق عشق چنین هم از جهانی دیگرست

دانهٔ عشق جمالش چینهٔ هر مرغ نیست

مرغ آن دانه پریده ز آشیانی دیگرست

بر سر هر کوچه هر کس داستانی می زند

داستان عاشقان خود داستانی دیگرست

بی زبانان را که با وی در سحر گویند راز

خود ز جسمانی و روحانی زبانی دیگرست

طالع عشاق او بس بوالعجب افتاده است

کوکب مسعودشان از آسمانی دیگرست

آن گدایانی که دم از عشق رویش می زنند

هر یکی چون بنگری صاحب قرانی دیگرست

لاف عشق روی جانان از گزافی رو مزن

عاشقان روی او را خود نشانی دیگرست

بیدار شودلا که در این روزگار دون

خفته دلند و دیدهٔ بیدار مانده نیست

اندر سرای دنیی فانی عزیز من

بسیار دل مبند که بسیار مانده نیست.

دشمن ما را سعادت یار باد

از جهان در عمر برخوردار باد

هر که خاری می نهد در راه ما

خار ما در راه او گلزار باد

هر که چاهی می کند در راه ما

چاه ما در راه او هموار باد.

مطلب مشابه: اشعار خیالی بخارایی؛ گلچین غزلیات، رباعیات و زیباترین اشعار این شاعر