۱۰ غذای خوشمزه و مقوی با نخود؛ از آش سنتی تا حلوا و برگر گیاهی (به همراه خواص کامل نخود)
خوراک نخود و سبزیجات؛ غذای گیاهی، مقوی و رنگی در کمتر از یک ساعت
در این مقاله از مجله روزانه، قصد داریم شما را با ۱۰ دستور غذای متنوع و مرحله به مرحله با نخود آشنا کنیم. تمام این غذاها با مواد ساده و در دسترس تهیه میشوند و برای وعدههای مختلف، از ناهار و شام گرفته تا عصرانه و پیشغذا، مناسب هستند. اگر به دنبال ایدههای جدید برای استفاده از نخود هستید، تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.
نخود، یکی از کهنترین و پرکاربردترین حبوبات در سفره ایرانیان است. این دانهی طلایی، از دیرباز در فرهنگ غذایی ما جایگاه ویژهای داشته و به دلیل طعم دلپذیر، بافت نرم و خواص بینظیر، در انواع غذاها از آش و خورش گرفته تا سالاد و حتی دسر به کار میرود.
۱۰ غذای خوشمزه و مقوی با نخود
خوراک نخود و سبزیجات
خوراک نخود و سبزیجات یک غذای کاملاً گیاهی، مقوی و رنگی است که در عرض کمتر از یک ساعت آماده میشود. این خوراک برای روزهای سرد پاییزی یک انتخاب عالی محسوب میشود.
مواد لازم:
- نخود پخته: ۲ پیمانه
- هویج: ۲ عدد (نگینی خرد شده)
- سیبزمینی: ۲ عدد متوسط (نگینی خرد شده)
- پیاز: ۱ عدد بزرگ (ریز خرد شده)
- سیر: ۲ حبه (رنده شده)
- رب گوجهفرنگی: ۲ قاشق غذاخوری
- زردچوبه، پاپریکا، نمک و فلفل سیاه: به میزان لازم
- روغن زیتون یا روغن مایع: به مقدار لازم
- آب یا آب سبزیجات: ۲ پیمانه
طرز تهیه:
ابتدا نخود را از ۸ ساعت قبل خیس کنید (ترجیحاً یک شب کامل) و سپس با آب تازه بپزید تا نرم شود. در یک قابلمه بزرگ، پیاز خرد شده را با روغن تفت دهید تا طلایی شود. سیر رنده شده را اضافه کرده و ۱ دقیقه دیگر تفت دهید. هویج و سیبزمینی خرد شده را به قابلمه اضافه کنید و چند دقیقه تفت دهید تا کمی نرم شوند. رب گوجهفرنگی، زردچوبه و پاپریکا را بیفزایید و تفت دهید تا رب رنگ باز کند. نخود پخته شده را به همراه ۲ پیمانه آب (یا آب سبزیجات) به مواد اضافه کنید. بگذارید خوراک با حرارت ملایم به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بپزد تا سبزیجات کاملاً نرم شوند و خوراک به غلظت دلخواه برسد. در انتها نمک و فلفل سیاه را اضافه کنید و با نان تازه یا برنج سرو نمایید.
آش نخود (آش ماساوا)
آش نخود یا آش ماساوا، یکی از آشهای سنتی و مقوی ایرانی است که مخصوص استان آذربایجان شرقی و اردبیل میباشد. این آش غلیظ و پرطرفدار، غذای کامل و مناسبی برای شبهای سرد زمستان است.
طرز تهیه نخودپلو به چند روش | نخودپلو شیرازی، شمالی، شمالی، ترکیه ای و …
مواد لازم:
- نخود: ۲ پیمانه
- برنج: ۱ پیمانه
- رشته آش: ۱۰۰ گرم
- پیاز داغ: ۳ قاشق غذاخوری
- نعنا داغ: ۲ قاشق غذاخوری
- کشک: به میزان لازم (برای سرو)
- نمک، فلفل و زردچوبه: به میزان لازم
طرز تهیه:
نخود را از شب قبل خیس کنید و بپزید تا کاملاً نرم شود. برنج را جداگانه بپزید. در یک قابلمه بزرگ، نخود پخته، برنج پخته و آب کافی (حدود ۶ پیمانه) را مخلوط کنید و روی حرارت بگذارید تا بجوشد. سپس رشته آش را اضافه کنید و هم بزنید تا رشتهها باز شوند. بگذارید آش به مدت ۳۰ دقیقه با حرارت ملایم بپزد تا غلیظ شود. نمک، فلفل و زردچوبه را اضافه کنید. هنگام سرو، آش را در ظرف بکشید، روی آن پیاز داغ و نعنا داغ بریزید و با کشک تزیین کنید.
سالاد نخود و جعفری (سالاد تبوله ایرانی)
سالاد نخود و جعفری یک پیشغذای سبک، سالم و بسیار خوشمزه است که با ترکیب نخود، جعفری تازه و گوجهفرنگی تهیه میشود. این سالاد برای مهمانیها و پیکنیکها فوقالعاده است.
مواد لازم:
- نخود پخته: ۲ پیمانه
- جعفری تازه: ۲ پیمانه (خرد شده)
- گوجهفرنگی: ۲ عدد متوسط (نگینی خرد شده)
- پیاز قرمز: ۱ عدد کوچک (نگینی خرد شده)
- آبلیمو تازه: ۳ قاشق غذاخوری
- روغن زیتون: ۲ قاشق غذاخوری
- نمک و فلفل سیاه: به میزان لازم
- نعنا خشک (اختیاری): ۱ قاشق غذاخوری
طرز تهیه:
نخود پخته را آبکش کرده و بگذارید خنک شود. جعفری تازه را شسته و خشک کنید، سپس ریز خرد نمایید. گوجهفرنگی و پیاز قرمز را به صورت نگینی ریز خرد کنید. در یک کاسه بزرگ، نخود، جعفری، گوجهفرنگی و پیاز قرمز را با هم مخلوط کنید. در کاسه جداگانه، آبلیمو، روغن زیتون، نمک، فلفل و نعنا خشک را مخلوط کنید تا سس یکدستی به دست آید. سس را به سالاد اضافه کنید و هم بزنید. اجازه دهید سالاد حداقل ۳۰ دقیقه در یخچال استراحت کند تا طعمها به خورد مواد برود.
پلوی نخود و شوید (پلو نخود)
پلوی نخود و شوید یکی از پلوهای محبوب و اصیل ایرانی است که با مرغ یا گوشت سرو میشود. عطر شوید و بافت نرم نخود، این پلو را به یک غذای سلطنتی تبدیل کرده است.
مواد لازم:
- برنج: ۳ پیمانه
- نخود پخته: ۱ پیمانه
- شوید خشک: ۱ پیمانه (یا شوید تازه خرد شده: ۲ پیمانه)
- زعفران دم کرده: ۳ قاشق غذاخوری
- کره یا روغن: به میزان لازم
- نمک و زردچوبه: به میزان لازم
طرز تهیه (برای سرو با مرغ یا گوشت):
برنج را با نمک خیس کنید. نخود را از شب قبل خیس کرده و بپزید تا نرم شود. شوید تازه را شسته، خشک کرده و ریز خرد کنید. برنج را به روش آبکش بپزید. در قابلمه، مقداری روغن یا کره بریزید و یک لایه برنج، سپس لایه شوید و لایه نخود بچینید و این کار را تا اتمام مواد ادامه دهید. زعفران دم کرده و کمی آب روی پلو بپاشید و دم کنید. این پلو را با مرغ زعفرانی یا خورش قیمه سرو کنید.
خورش نخود و قارچ (نسخه گیاهی)
خورش نخود و قارچ یک خورش سبک، گیاهی و بسیار خوشمزه است که طعمی شبیه به خورش قیمه دارد اما بدون گوشت تهیه میشود. این خورش برای روزهای گیاهخواری یا وعدههای شام عالی است.
مواد لازم:
- نخود پخته: ۱ پیمانه
- قارچ: ۲۰۰ گرم (ورقه شده)
- پیاز: ۱ عدد بزرگ
- گوجهفرنگی: ۲ عدد متوسط (رنده شده)
- رب گوجهفرنگی: ۱ قاشق غذاخوری
- آبلیمو: ۲ قاشق غذاخوری
- زردچوبه، نمک و فلفل سیاه: به میزان لازم
- روغن: به مقدار لازم
طرز تهیه:
در قابلمه، پیاز خرد شده را تفت دهید تا طلایی شود. قارچهای ورقه شده را اضافه کنید و تفت دهید تا آب آنها کشیده شود. رب گوجهفرنگی و زردچوبه را اضافه کرده و کمی تفت دهید. گوجهفرنگی رنده شده را بیفزایید و تفت دهید تا آب گوجه تبخیر شود و مواد روغن بیندازند. نخود پخته و ۲ پیمانه آب جوش را به قابلمه اضافه کنید. بگذارید خورش به مدت ۳۰ دقیقه با حرارت ملایم بپزد تا جا بیفتد. در انتها آبلیمو، نمک و فلفل را اضافه کنید و خورش را با برنج سرو نمایید.
کوکوی نخود و سبزی
کوکوی نخود و سبزی یک کوکوی مقوی و پرپروتئین است که ترکیبی از نخود له شده، سبزی معطر و تخممرغ میباشد. این کوکو را میتوانید به عنوان عصرانه یا یک شام سبک میل کنید.
طرز تهیه کوکو نخود فرنگی؛ دستور پخت کوکو نخود فرنگی آسان و سریع
مواد لازم:
- نخود پخته: ۱ پیمانه (له شده)
- سبزی کوکو (تره، جعفری، گشنیز، شوید): ۲ پیمانه (خرد شده)
- تخممرغ: ۳ عدد
- پیاز: ۱ عدد متوسط (رنده شده و آب گرفته)
- آرد گندم یا آرد نخودچی: ۲ قاشق غذاخوری
- نمک، فلفل و زردچوبه: به میزان لازم
- گردوی خرد شده (اختیاری): ۲ قاشق غذاخوری
طرز تهیه:
نخود پخته را با گوشتکوب له کنید. سبزیها را شسته، خشک کرده و خرد کنید. در یک کاسه بزرگ، نخود له شده، سبزی خرد شده، پیاز رنده شده، تخممرغها، آرد و ادویهها را با هم مخلوط کنید تا مواد یکدست شود. اگر مواد شل بود، کمی آرد اضافه کنید. در تابه روغن داغ کنید و مواد کوکو را به صورت قاشقی بریزید و دو طرف آن را سرخ کنید تا طلایی و ترد شود. با نان و سبزی تازه سرو کنید.
کتلت نخود و سیبزمینی
کتلت نخود و سیبزمینی یک کتلت گیاهی، نرم و خوشمزه است که ظاهری کاملاً شبیه کتلت گوشتی دارد. این کتلت برای کودکان و افرادی که ذائقه گیاهی دارند، یک انتخاب ایدهآل است.
مواد لازم:
- نخود پخته: ۱ پیمانه
- سیبزمینی: ۳ عدد متوسط
- تخممرغ: ۱ عدد
- پیاز: ۱ عدد کوچک (رنده شده)
- سیر: ۱ حبه (رنده شده)
- آرد سوخاری: ۳ قاشق غذاخوری
- نمک، فلفل سیاه و زردچوبه: به میزان لازم
طرز تهیه:
سیبزمینیها را آبپز کرده و پس از سرد شدن، رنده کنید. نخود پخته را با چنگال یا گوشتکوب له کنید. پیاز رنده شده را با دست فشار دهید تا آب آن خارج شود. در یک کاسه، سیبزمینی رنده شده، نخود له شده، پیاز رنده شده، سیر، تخممرغ، ادویهها و نصف آرد سوخاری را مخلوط کنید. از مواد به اندازه دلخواه برداشته و کتلت شکل دهید. کتلتها را در آرد سوخاری باقیمانده بغلتانید و در تابه با روغن داغ سرخ کنید تا دو طرف طلایی و برشته شوند.
برگر نخود (وگان)
برگر نخود یک همبرگر کاملاً گیاهی، سیرکننده و سرشار از پروتئین است که برای طرفداران فست فود سالم یک گزینه ایدهآل محسوب میشود.
مواد لازم:
- نخود پخته: ۲ پیمانه
- پیاز: ۱ عدد متوسط (نگینی خرد شده)
- سیر: ۲ حبه (رنده شده)
- هویج رنده شده: ۱ عدد
- آرد نخودچی یا آرد گندم: ۳ قاشق غذاخوری
- سبزی خشک (جعفری و گشنیز): ۲ قاشق غذاخوری
- پودر زیره، پاپریکا، نمک و فلفل: به میزان لازم
- روغن: برای سرخ کردن
طرز تهیه:
نخود پخته را در کاسه بریزید و با چنگال یا گوشتکوب له کنید (نخود نباید کاملاً پوره شود، کمی بافت آن مطلوب است). پیاز و سیر رنده شده را به نخود اضافه کنید. هویج رنده شده، سبزی خشک، آرد و ادویهها را بیفزایید. همه مواد را با دست ورز دهید تا یکدست شود. اگر مواد شل بود، کمی آرد اضافه کنید. از مواد به اندازه کف دست برداشته و به شکل گرد (برگر) فرم دهید. برگرها را در تابه با روغن کم سرخ کنید تا دو طرف طلایی شوند. برگر را در نان مخصوص به همراه کاهو، گوجه، خیارشور و سس مایونز گیاهی سرو کنید.
سوپ نخود و لیمو
سوپ نخود و لیمو یک سوپ سبک، ترشمزه و بسیار مقوی است که برای روزهای سرماخوردگی یا زمانی که به یک وعده غذای گرم و سبک نیاز دارید، فوقالعاده است.
مواد لازم:
- نخود پخته: ۱ پیمانه
- آب مرغ یا آب سبزیجات: ۴ پیمانه
- هویج: ۲ عدد (خلالی خرد شده)
- کرفس: ۲ ساقه (خلالی خرد شده)
- پیاز: ۱ عدد متوسط (خرد شده)
- سیر: ۲ حبه (رنده شده)
- آبلیمو: ۴ قاشق غذاخوری
- نمک، فلفل و زردچوبه: به میزان لازم
- جعفری تازه خرد شده: برای تزیین
طرز تهیه:
در قابلمه، پیاز و سیر را تفت دهید تا نرم شوند. هویج و کرفس خرد شده را اضافه کنید و چند دقیقه تفت دهید. آب مرغ یا آب سبزیجات را به قابلمه اضافه کنید و بگذارید بجوشد. نخود پخته را اضافه کنید و بگذارید سوپ به مدت ۲۰ دقیقه بپزد تا سبزیجات نرم شوند. در انتها آبلیمو، نمک و فلفل را اضافه کنید. سوپ را با جعفری تازه تزیین کنید و با نان تست سرو نمایید.
حلوا نخود (دسر سنتی)
حلوا نخود یک دسر سنتی و اصیل ایرانی است که با آرد نخودچی (آرد نخود بوداده) تهیه میشود. این حلوا بافتی شبیه به حلوا آردی دارد اما طعم بینظیر و متمایزی دارد.
خواص نخود فرنگی؛ خواص و مضرات نخود فرنگی
مواد لازم:
- آرد نخودچی: ۲ پیمانه
- روغن یا کره: ۱ پیمانه
- شکر: ۱ پیمانه
- آب: ۱ پیمانه
- هل کوبیده: ۱ قاشق چایخوری
- زعفران دم کرده: ۲ قاشق غذاخوری
- خلال پسته و بادام (برای تزیین): به میزان لازم
طرز تهیه:
در قابلمه، روغن یا کره را روی حرارت ملایم ذوب کنید. آرد نخودچی را الک کرده و به روغن اضافه کنید. با حرارت بسیار ملایم، آرد را تفت دهید تا بوی خامی آن گرفته شود و رنگ آن طلایی روشن شود (حدود ۲۰ دقیقه). مدام هم بزنید تا آرد نسوزد. در قابلمه دیگر، شکر و آب را مخلوط کنید و بگذارید بجوشد تا شکر حل شود و شربت غلیظ نشود. زعفران و هل را به شربت اضافه کنید. شربت را به تدریج به آرد بوداده اضافه کنید و سریع هم بزنید تا مواد یکدست شود. حلوا را در ظرف مورد نظر بکشید و با خلال پسته و بادام تزیین کنید. اجازه دهید حلو خنک شود، سپس برش بزنید و سرو کنید.
خواص بینظیر نخود برای سلامتی
نخود نه تنها یک ماده غذایی خوشمزه و پرکاربرد است، بلکه گنجینهای از مواد مغذی ضروری برای بدن میباشد. در ادامه با مهمترین خواص این حبوبات ارزشمند آشنا میشوید.
منبع عالی پروتئین گیاهی
نخود یکی از بهترین منابع پروتئین برای گیاهخواران و وگانیستها است. پروتئین نخود به ساخت و ترمیم بافتهای بدن کمک کرده، برای رشد عضلات ضروری است و به دلیل داشتن اسیدهای آمینه ضروری، کیفیت بالایی دارد.
سرشار از فیبر برای سلامت گوارش
فیبر موجود در نخود (به ویژه فیبر محلول) به بهبود عملکرد دستگاه گوارش کمک کرده و از یبوست جلوگیری میکند. همچنین فیبر محلول با کاهش کلسترول بد خون (LDL)، خطر بیماریهای قلبی و عروقی را کاهش میدهد.
کنترل قند خون و مفید برای دیابت
نخود به دلیل شاخص گلیسمی پایین و فیبر بالا، باعث افزایش تدریجی قند خون میشود و به بهبود حساسیت به انسولین کمک میکند. مصرف منظم نخود برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ بسیار مفید است.
سلامت قلب و عروق
نخود حاوی مقادیر قابل توجهی فولات، منیزیم و پتاسیم است که به کاهش فشار خون و کاهش خطر بیماریهای قلبی کمک میکنند. فیبر موجود در نخود نیز کلسترول را کاهش میدهد.
کمک به کنترل وزن
فیبر و پروتئین بالای نخود باعث ایجاد احساس سیری طولانیمدت میشود و از پرخوری جلوگیری میکند. افزودن نخود به رژیم غذایی میتواند به کاهش وزن و حفظ وزن ایدهآل کمک کند.
سرشار از آهن و فولات
نخود منبع خوبی از آهن غیرهم (آهن گیاهی) و فولات (ویتامین B9) است. مصرف منظم نخود همراه با منابع ویتامین C (مانند آبلیمو) به پیشگیری از کمخونی فقر آهن کمک کرده و برای سلامت دوران بارداری ضروری است.
حاوی آنتیاکسیدانهای قوی
نخود حاوی ترکیبات آنتیاکسیدانی مانند پلیفنولها و بتاکاروتن است که با رادیکالهای آزاد مبارزه کرده و از بدن در برابر التهاب، پیری زودرس و برخی سرطانها محافظت میکنند.
تقویت استخوانها
نخود حاوی کلسیم، فسفر و منیزیم است که همگی برای حفظ تراکم و سلامت استخوانها ضروری هستند. مصرف منظم نخود میتواند به پیشگیری از پوکی استخوان کمک کند.
نکات مهم هنگام مصرف نخود
- نخود خام حاوی موادی است که برای هضم مشکل هستند، بنابراین همیشه قبل از پخت، آن را حداقل ۸ تا ۱۲ ساعت (ترجیحاً یک شب کامل) در آب خیس کنید و آب آن را چند بار عوض نمایید.
- هرگز نخود را بدون جوشیدن کامل مصرف نکنید، زیرا لکتین موجود در آن میتواند باعث مسمومیت و مشکلات گوارشی شود.
- برای کاهش نفخ نخود، میتوانید در هنگام خیساندن کمی جوش شیرین به آب اضافه کنید (اما بعد آبکشی کنید) یا در هنگام پخت از کمی زیره، رازیانه و زردچوبه استفاده کنید.
نتیجهگیری
نخود یک ماده غذایی ارزشمند و پرکاربرد است که میتواند جایگاه ویژهای در سبد غذایی خانوادههای ایرانی داشته باشد. در این مقاله با ۱۰ غذای متنوع و خوشمزه با نخود آشنا شدید، از خوراک و آش گرفته تا سالاد، پلو، خورش، کوکو، کتلت، برگر، سوپ و حتی یک دسر سنتی.
همه این دستورها با مواد اولیه ساده و در دسترس تهیه میشوند و برای تمام سلیقهها مناسب هستند. نخود علاوه بر طعم دلپذیر، خواص بینظیری از جمله منبع غنی پروتئین، فیبر، آهن، فولات و آنتیاکسیدانها دارد که به سلامت قلب، کنترل قند خون، بهبود گوارش، کنترل وزن و پیشگیری از کمخونی کمک میکند.
پس از همین امروز، نخود را به روشهای جدید و متنوع در برنامه غذایی خود قرار دهید و از طعم و خواص شگفتانگیز آن لذت ببرید. نوش جان!
طرز تهیه شیرینی نخودچی؛ ترفندهای خاص خوشمزه شدن و تزیین حرفه ای
