نگاهی بر زندگی کیهان کلهر نوازنده برجسته ایرانی از شروع فعالیت تا مهاجرت از ایران
هنر غنی ایران زمین همواره فرزندانی داشته که در سرتاسر جهان نام ایران را سرافراز کردهاند. یکی از این اشخاص کیهان کلهر است. موسیقی دان و نوازنده بزرگ ایرانی که هم نامزد و هم برنده جایزه مهم گرمی شده است. در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه نگاهی بر زندگی شخصی و حرفهای کیهان کلهر خواهیم داشت. با ما باشید.
فهرست موضوعات این مطلب
تولد و اوایل زندگی
کیهان کلهر در سال 1342 در شهر تهران به دنیا آمد. پدر او کارمند دولت و به شدت هنر دوست بود. از طرفی پدربزرگ و اجداد او از خاندان کلهر بودند؛ خاندانی کهن در شمال غرب ایران. کیهان کلهر آموختن موسیقی را از پنج سالگی به صورت آزاد شروع کرد. دوازده ساله بود که فعّالیت حرفهای موسیقی را آغاز کرد.
مهاجرت به کرمانشاه و بازگشت
از آنجایی که پدر کیهان کلهر از کارمندان بلندپایه وزارت کشاورزی بود، به دلیل ماموریتهای مختلف مجبور به جابجاییهای متعددی میشد. در یکی از این سفرها خاندان کلهر به شهر کرمانشاه رفتند. کیهان نیز خیلی سریع در کلاس موسیقی ثبتنام کرد.
اما بعد از چندسال و با آغاز جنگ ایران و عراق، خانواده کلهر دوباره به تهران بازگشتند. اما اینبار کیهان کلهر اینبار با جدیت به سراغ نوازندگی و دروس موسیقی رفت.
کیهان آغاز فعالیت موسیقی خود را چنین توصیف کرده: کمانچه آن زمان سازی مهجور بود و کسی به آن علاقهای نداشت.
صدای این ساز توجه من را جلب کرد و میخواستم که نواختن آن را شروع کنم، اما آن روزها پیدا کردن این ساز سخت بود و همچنین پیدا کردن استاد بهاری و نشستن سر کلاس ایشان کار راحتی نبود.
درواقع من موسیقی را در پنج سالگی با سنتور آغاز کردم. برادر بزرگتر من یک موزیسین غیر حرفهای بود و ما با هم سنتور را شروع کردیم.
بعد از آن والدین من متوجه شدند که من به موسیقی علاقه دارم و در مدرسه موسیقی ثبت نامم کردند. البته من خوششانس بودم و توانستم از محضر اساتید ممتازی استفاده کنم. استادانی که انتخابهایشان بر مبنای تحقیق و مطالعه بود. بهترین استاد من در آن زمان، که بهترین استاد آن مدرسه، یعنی آقای احمد مهاجر بود که خیلی از او آموختم.
آن موقع من ویولن هم میزدم، اما بعدتر به طور کلی به سمت کمانچه رفتم. شاید در یادگیری کمانچه (برای کسی که ویولن نواخته) دست چپ کمی با حرکتها آشنا باشد اما آرشهها و همچنین تکنیک نواختن این دو ساز بهکلی تفاوت دارند.
فکر میکنم که سالهای ابتدایی یاد گرفتن کمانچه سخت است و مشکلتر از آن یاد گرفتن ردیفها است. من وقتی دوازده ساله بودم تازه یاد گرفتن ردیف را شروع کردم و بعد از آن کمانچه به زندگی من تبدیل شد.
مطلب مشابه: بیوگرافی علیرضا قربانی خواننده سبک سنتی (کارنامه هنری و زندگینامه شخصی او)
مهاجرت به اروپا و آمریکا
بعد از فعالیت جدی در عرصه موسیقی و با تشویق استادان، کیهان کلهر تصمیم گرفت راهی اروپا شود. کیهان در سن هفده سالگی به ایتالیا رفت و سپس برای ادامه تحصیل راهی کانادا شد و در رشتهٔ آهنگسازی از دانشگاه کارلتون اتاوا با درجهٔ کارشناسی ارشد آهنگسازی فارغالتحصیل شد.
اقامت کیهان کلهر در کانادا 8 سال به طول انجامید و تا سال 1373 ادامه داشت. در این مدت کامران کلهر فعالیت خود را با گروه موسیقی کامکار ادامه داد.
کیهان مهاجرت خود را چنین توصیف کرده: وقتی که ایران را ترک کردم 17 ساله بودم و اگرچه تحصیلاتم در حوزه موسیقی کامل نشده بود، اما در این زمینه به قدر کافی جدی بودم. بعد از خروج از ایران مدتی در ترکیه، مدتی در یوگسلاوی سابق و کمی در ایتالیا بودم و در نهایت به کانادا رفتم. آنجا بود که به مدرسه موسیقی رفتم و مدرک موسیقیام را گرفتم. پس از آن به نیویورک رفتم.
در این سالها در مقاطعی این افتخار را داشتم که با استاد محمدرضا لطفی، از اساتید موسیقی کلاسیک ایرانی همراه باشم. ایشان هم از ایران مهاجرت کرده بود و دوست بسیار خوب من بود. من خیلی تلاش میکردم که از جامعه موسیقی ایرانی جدا نشوم. در سال 1991 در آمریکا جامعه ایرانی بزرگ و موسیقیدانان بزرگی زندگی میکردند و من دوست داشتم از محضرشان استفاده کنم و از آنها درس بیاموزم.
کشته شدن پدر و مادر کیهان در بمباران تهران
در سالهای آخر جنگ که کیهان اصلا در ایران نبود، تهران مورد بمباران شدید نیروهای عراقی قرار گرفت. در این میان خانه کیهان کلهر مورد اصابت موشک قرار گرفته و پدر و مادر او در این بمباران کشته شدند. کیهان چند سال پس از این ماجرا و در سال 1373 به ایران بازگشت و در تهران ساکن شد.
بازگشت به تهران و بازگشت دوباره به کانادا
همان طور که نوشتیم کیهان کلهر در سال 73 به تهران بازگشت. او در آن شهر در زمینهٔ موسیقی فعّالیت کرد و در چند برنامهٔ تلویزیونی نیز به همراه علیرضا افتخاری موسیقی اجرا کرد. با این حال در سال 1374 بار دیگر به کانادا بازگشت تا تحصیلات خود را در، مقطع دکترا ادامه بدهد. او در کانادا با محمدرضا شجریان و شهرام ناظری همکاری کرد و در چند کنسرت آنها در خارج از کشور اجرا کرد.
همکاری با بزرگان و آلبومهای متعدد
کیهان مدتها عضو گروه دستان بود و در کنسرتهای این گروه به همراه شهرام ناظری مینواخت. از میان این آثار میتوان به سفر به دیگر سو اشاره کرد.
پس از جدایی از گروه دستان و آغاز فعالیتهای مستقل با موسیقیدانهای خارجی، با همکاری استادان موسیقی سنتی ایران محمد رضا شجریان و حسین علیزاده آثاری را پدیدآورد که شامل شش آلبوم زمستان است، بی تو بسر نمیشود، فریاد، ساز خاموش، شب، سکوت، کویر و سرود مهر میشوند. وی در این سالها با تعدادی ازنوازندگان همچون اردال ارزنجان و تومانی دایاباته همنوازی داشته است.
جایزه گرمی
کیهان کلهر به عنوان نوازنده در گروه راه ابریشم که یویوما ویولونسلنواز چینی-آمریکایی به راه انداخته حضور دارد. این گروه در دوازده فوریهٔ 2017 برندهٔ جایزهٔ گرمی شد. گرمی به همراه جوایز اسکار (برای دستاوردهای سینمایی)، جوایز امی (برای دستاوردهای تلویزیونی) و جوایز تونی (برای دستاوردهای تئاتر و برادوی) یکی از چهار جایزه اصلی سالانه سرگرمی آمریکا محسوب میشود.
فعالیتهای سینمایی
کیهان کلهر سالهاست که ساخت موسیقیهای متن سینمایی را به عهده داشته است. یکی از آثار معروف او ساخت موسیقی برای سریال خاتون است. خاتون یک مجموعهٔ نمایش خانگی ایرانی محصول سال 1400 در ژانر عاشقانه تاریخی به کارگردانی تینا پاکروان است.
داستان این سریال در زمان اشغال ایران در جنگ جهانی دوم جریان دارد و در آن نگار جواهریان، اشکان خطیبی، میرسعیدمولویان، مهران مدیری، بابک حمیدیان، مهتاب ثروتی، رضا بهبودی و شبنم مقدمی ایفای نقش کردهاند. این مجموعه از 18 مرداد 1400 به صورت اختصاصی از نماوا پخش شد. ادامهٔ فصل اول این مجموعه از 6 دی 1400 شروع به پخش شد.
مطلب مشابه: بیوگرافی معین؛ زندگینامه معین و درباره زندگی شخصی و آثار هنری اش
ساخت موسیقی برای یک انیمیشن اسکاری
کیهان کلهر بعدها در اتفاقی نادر در یک انیمیشن محبوب آمریکایی به عنوان یکی از آهنگسازان و مشاوران حضور داشت. این حضور در انیمیشن روح ممکن شد. روح یک پویانمایی رایانهای در ژانر ماجراجویی، فانتزی و کمدی–درام به کارگردانی پیت داکتر ساختهٔ پیکسار است که توسط والت دیزنی پیکچرز در سال 2020 منتشر شد. از بازیگران آن میتوان به جیمی فاکس و تینا فی اشاره کرد.
انیمیشن روح، ابتدا در جشنواره فیلم لندن در 11 اکتبر اکران شد. ابتدا قرار بود برای اکران سینمایی در نظر گرفته شود اما به دلیل شیوع ویروس کروناویروس به صورت دیجیتالی در دیزنی پلاس منتشر شد.
انیمیشن، داستان، صداپیشگی و موسیقی اثر مورد تحسین منتقدان قرار گرفت.این انیمیشن در نود و سومین دوره جوایز اسکار، برنده جایزه اسکار بهترین فیلم پویانمایی و موسیقی متن فیلم شد.
کنسرتها در ایران و جهان
همراه با نوازندهٔ باغلامای ترکیه، اردال ارزنجان کنسرتهایی را هم در مناطق مختلف جهان در حال اجرا دارد و آلبومی نیز با این نوازنده کرد به نام The Wind در شرکت ECM ارائه کردهاست.
کلهر همچنین در ژانویه سال 2008 میلادی کنسرتی را به همراه کوارت زهی بروکلین رایدر در شهر نیویورک به روی صحنه برد که در آن قطعاتی از آلبوم شهر خاموش نواخته شد.
در فروردین 1398 کنسرتهای «شهر خاموش» به همراه کوارتت «مینیاتور» در تالار وحدت تهران برگزار شد.
کیهان کلهر درباره کنسرت گفته است: زیاد سفر میکنم و در نقاط مختلف دنیا کنسرت می دهم اما لازم به گفتن نیست که ساز زدن در ایران برایم حال و هوای متفاوتی دارد. هرگز فراموش نمی کنم وقتی 6 سال پیش با گروهم در ایران کنسرت دادم چه فضایی حاکم بود. بعد از یکسری جریانات و ناملایماتی که به مردم رفته بود، این ضرورت حس می شد که مردم را با موسیقی در آغوش بکشم. تنها دلیلم نه موسیقی بلکه دیدار بود؛ اکنون هم دلیلم همین است.
زندگی شخصی و ازدواج
کیهان کلهر به شدت از زندگی شخصی خود مواظب است و چیز خاصی در دست ما اصحاب رسانه نیست. اما چیزی که میدانیم این است که او سال ها پیش با زهره سلطان آبادی ازدواج کرده است.
زهره سلطان آبادی همسر کیهان کلهر ، مربی و پرورش دهنده اسب است او از 16 سالگی به کار پرورش و نگهداری اسب مشغول است و هم اکنون دارای مزرعه پرورش اسب است و مدتی نیز در آمریکا و ترکیه و کانادا زندگی کرده است. او بعد از مهاجرت به آمریکا، یک مزرعه اسب راه انداخت و در آنجا اسبهای تژاد مختلف مخصوصا عربی را پرورش داد.
موزیسن قدیمی و جدید
نقش موزیسین مدرن با قدیمی بسیار متفاوت شده؛ مخصوصاً برای کسی که در ایران زندگی نمی کند و می خواهد با اطرافش نیز ارتباط بگیرد این همنشینی اجتنابناپذیر است. اوضاع فرق کرده و دنیا به علت مواهب تکنولوژی (موبایل و فکس، شبکههای اجتماعی) که همه را به آسانی و درلحظه با هم مرتبط کرده، محل کوچکی شده است، خیلی نمی شود دور از یکدیگر بود.
حتی جوانان ما آثار آنها را می بینند و تقلید میکنند؛ به هر حال مردم این دنیا از هم تأثیر می گیرند و این یک واقعیت است.نه می خواهم و نه قادرم که موسیقی ایرانی را تغییر بدهم.
و از طرفی فکر میکنم موسیقی ایرانی به هیچگونه تغییری احتیاج ندارد. اما اجرای صحنه ای رشته ای است که بسیاری آن را ادامه می دهند و منظورم درباره مخاطبی بود که تا به حال دسترسی به موسیقی ایرانی نداشته و با آن آشنا نیست، از اینرو هنگامی که مخاطب، موزیسین ایرانی را می بیند که در چارچوب فرهنگ او همراه شده، دلیلی خواهدبود تا بعداً موسیقی ایرانی را هم گوش کند. از اینرو هدفم تغییر موسیقی ایرانی نیست چرا که خواسته، وظیفه و اندازه من نیست. دوست دارم ساز بزنم و در آن زندگی کنم.
مطلب مشابه: بیوگرافی علی زند وکیلی خواننده ایرانی + در مورد زندگی شخصی، ازدواج و زندگی هنری وی
موسیقی نوین نداریم
موسیقی نوین نداریم. موسیقی چه در ایران و چه در سایر فرهنگهای موسیقی جهان وابسته به یک سنت است که آن سنت نفس می کشد و تغییر می کند.
موسیقی صد سال پیش، موسیقی امروز نیست و موسیقی هم بنا بر مقتضیات اجتماعی و طرز زندگی مردم آن، تغییر کرده. همان گونه که در موسیقی ما، علی اکبرخان شهنازی و درویش خان شبیه میرزاحسینقلی ساز نمیزدند و نی داوود و فخام الدوله بهزادی شبیه درویش ساز نمی زدند. و شاگردان آنها نیز که استادان امروز موسیقی ایرانی هستند شبیه آنها ساز نمیزنند.
موسیقی تغییر می کند اما باید وابسته به ریشه باشد و ریشه کار هم مشخص است. اگر آن ریشه وجود نداشته نباشد همین که دست به ساز ببرید مشخص می شود که آیا به ان زنجیره متصل هستید یا خیر. به همین دلیل ریشه لازم است. وقتی تاریخ و گذشتهمان را نمی دانیم کسی از ما توقع ندارد و مهم تر از آن نمی پذیرد که بخواهیم نوآوری کنیم.
موزیسنها دوست دارند معروف شوند
عده ای موزیسین پاپ داریم که در بین عوام، طرفداران زیادی داشته(البته این به جای خود کاملاً طبیعی است). در چند سال اخیر هنرمندان موسیقی ایرانی نیز بنا به دلایل متعدد خود را به غلط با آنها مقایسه میکنند. در صورتی که رشتههای از هم مجزا هستند و وظیفه، دلایل وجودی و مخاطبان این رشته ها از هم بسیار متفاوت است.
جای موزیسین های موسیقی ایرانی و پاپ عوض شده است. اکنون همگی دوست دارند مطرح و بزرگ باشند و عکسشان روی مجلات بزرگ چاپ شود.
حتی موزیسین های تازه کار و جوان هم مایلند از این طریق وارد عرصه شوند مثلاً به جای پذیرفته شدن در جامعه موسیقی به دنبال افزایش هوادار خود در شبکههای اجتماعی هستند تا از این طریق شناخته شوند؛ نه از راه کار مستمر که احترام دوستداران این نوع موسیقی و جامعه هنری را در پی داشته باشد.
فکر نمیکردم موفق شوم
من اصلا فکر نمیکردم که چیزی میشوم! خب بهعنوان یک بچه آدم موسیقی را دوست دارد، گوش میدهد، یاد میگیرد و تلاش میکند آن را بفهمد. بعد از آن روزی میرسد که بدون اینکه خودت متوجه شده باشی، موسیقی مهمترین رکن زندگیات میشود. به یک ارکستر دعوت میشوی که با آنها بنوازی. از این کنسرت به آن کنسرت میروی، ساز میزنی و… . میدانی که تصمیم نگرفته بودی موسیقیدان بشوی اما یکدفعه میبینی که وسط آن قرار داری! اما خوشحالی چون این کار را دوست داری!
در کل این یک تصمیم شخصی نیست و اینطور نیست که به مدرسه موسیقی بروی یا مثلا در سن پنج سالگی بگویی که میخواهم موسیقیدان بشوم و این اتفاق بیفتد.
عوامل مهمی در این امر دخیلاند مثل استعداد، جدیت، پشتکار، سختکوشی و مهمتر از همه داشتن استادان خوب! همچنین خانوادهای که در آن بزرگ میشوی، یا دوستانی که داری و محلی که در ان درس میخوانی همه و همه عوامل مهمی هستند. حتی شرایط سیاسی کشوری که در آن زندگی میکنی!
جوایز و افتخارات کیهان کلهر
- جایزهٔ گرمیِ «بهترین آلبوم جهانی سال» به گروه کیهان کلهر اهدا شد.
- جایزهٔ فعالیت هنری انساندوستانهٔ آیزاک اشترن، به خاطر کمک به بشریت و مسائل انسانی از طریق موسیقی، در مسابقهٔ بینالمللی ویولن ایزاک اشترن شانگهای، 2018
- برندهٔ جایزهٔ جهانی «وومکس» 2019. همایش موسیقی ملل وومکس دربارهٔ دلیل انتخاب کیهان کلهر، نوآوری و چیرهدستی در نوازندگی و معرفی پیام موسیقی سنتی ایران به جهان را ذکر کردهاست.
- در ماه اوت سال 2019 آلبوم «هنوز پاییز است» محصول مشترک کیهان کلهر با گروه رامبرانت تریو از نگاه مجلهٔ سانگلاینز جزو 10 آلبوم برتر سال 2019 قرار گرفت.
- برندهٔ جایزهٔ بیتا در سال 2019
- برندهٔ جایزهٔ گلوبال فست در سال 2020 در بخش هنرمند سال
سخن پایانی
بسیار خرسندیم که تا پایان همراه سایت روزانه بودید. ما امروز و در مقاله فوق سعی کردیم تا درباره زندگی شخصی و حرفهای استاد کیهان کلهر بنویسیم تا شما عزیزان و طرفداران با زندگی این اسطوره موسیقی بیشتر از قبل آشنا شوید. در پایان امیدواریم که از خواندن این مقاله نهایت لذت را برده باشید.
مطلب مشابه: بیوگرافی محمدرضا شجریان؛ از شروع فعالیت قبل از انقلاب تا اواخر زندگی
