همه چیز درباره دانه آمارانت؛ خواص و فواید، تفاوت با کینوا و نحوه استفاده

آمارانت دانه ای کهن و ریزجثه است که به خاطر ترکیب غنی از فیبر، پروتئین و ریزمغذی های متنوع، فراتر از یک خوراکی معمولی و در رده ی مواد غذایی ارزشمند قرار می گیرد. مصرف این دانه می تواند به تنظیم سطح کلسترول خون کمک کند، فرایند سوخت وساز بدن را در مسیر کاهش وزن تقویت کند و نقش مؤثری در کاهش التهابات ایفا کند.

آمارانت از نظر کاربرد شباهت زیادی به برنج یا جو دارد و می توان آن را به صورت پخته، به راحتی در وعده های روزانه گنجاند. اگرچه این دانه در سال های اخیر توجه طرفداران تغذیه سالم را به خود جلب کرده، اما حقیقت این است که هزاران سال در برخی نقاط جهان به عنوان یکی از اجزای اصلی رژیم غذایی استفاده می شده است. در این مطلب، علاوه بر اینکه بررسی می کنیم آمارانت دقیقاً چیست، تمام اطلاعات ضروری درباره ی خواص و کاربردهای آن را در اختیار شما قرار می دهیم؛ پس تا پایان همراه ما باشید.

دانه آمارانت چیست؟

دانه آمارانت یکی از قدیمی ترین منابع غذایی بشر است که سابقه کشت آن به بیش از هشت هزار سال پیش در آمریکا و برخی نقاط دیگر جهان بازمی گردد. این دانه در دوران باستان، غذای اصلی تمدن هایی مانند آزتک ها، مایاها و اینکاها بوده و هنوز هم در بخش هایی از آمریکای مرکزی جزو خوراک های روزمره محسوب می شود.

از نظر علمی، آمارانت یک «شبه غله» است؛ به این معنا که اگرچه غله واقعی مانند گندم یا جو نیست، اما ارزش غذایی آن مشابه است و معمولاً به صورت پخته مصرف می شود. طعم کمی خاکی و مغذی آن با انواع غذاها سازگار است و به طور طبیعی فاقد گلوتن بوده و سرشار از پروتئین، فیبر، ریزمغذی ها و آنتی اکسیدان هاست.

نام «آمارانت» برگرفته از کلمه یونانی به معنای «جاودانه» است. گل های این گیاه در تابستان با رنگ قرمز روشن خود جلب توجه می کنند، اما جذابیت اصلی آن در دانه های مغذی آن نهفته است که پس از برداشت می توانند همانند برنج یا جو در غذاها مورد استفاده قرار گیرند. محبوبیت آمارانت در جهان روزبه روز افزایش می یابد و طعم ملایم و کمی شیرین آن، آن را به گزینه ای ایده آل برای انواع دستورهای غذایی تبدیل کرده است.

انواع آمارانت

در کنار آشنایی با ماهیت دانه آمارانت، جالب است بدانید که بیش از ۶۰ گونه مختلف از این گیاه در جهان وجود دارد، هرچند نوع قرمز آن بیشتر دیده می شود. هر گونه ویژگی های منحصر به فردی دارد که کاربردهای متفاوتی در آشپزی و تغذیه دارد:

• آمارانت قرمز: این نوع به دلیل رنگ قرمز تیره اش شناخته می شود. دانه های کوچک و مغذی آن و حتی برگ های خوراکی اش قابل استفاده هستند. برگ ها طعمی ملایم و کمی شیرین دارند و می توان آن ها را در سوپ، خورش، پلو یا سالاد به کار برد. آمارانت قرمز منبع غنی آنتی اکسیدان و ویتامین است و به سلامت قلب و تقویت سیستم ایمنی کمک می کند.
• آمارانت سفید: دانه های کرم رنگ و طعم ملایم این گونه، آن را برای تهیه دسرها، فرنی ها و پوره ها ایده آل کرده است. به دلیل طعم خنثی، به راحتی با سایر مواد ترکیب می شود و در پخت نان و شیرینی بدون گلوتن کاربرد فراوان دارد. دانه های سفید آمارانت پروتئین و فیبر بالایی دارند و باعث ایجاد حس سیری و انرژی طولانی مدت می شوند.
• آمارانت سبز: این گونه بیشتر به دلیل برگ های خوراکی اش شناخته می شود و شبیه سبزیجاتی مانند اسفناج یا کلم است. برگ های سبز سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی مانند آهن، منیزیم و کلسیم هستند و فیبر بالایی دارند. می توان آن ها را در سالاد، سوپ، پلو یا به صورت بخارپز مصرف کرد. طعم برگ ها کمی شیرین و تازه است و به راحتی در رژیم های سالم و گیاه خواری جای می گیرد.
• آمارانت برگ قرمز: این نوع بیشتر برای برگ های خوشمزه و مغذی اش شناخته شده است. برگ های قرمز آمارانت سرشار از فیبر، پروتئین، آهن و آنتی اکسیدان هستند و می توانند جایگزین سبزیجاتی مانند اسفناج یا کاهو شوند. این برگ ها در انواع غذاها، از سوپ و خورش گرفته تا سالاد، کاربرد دارند و ارزش غذایی بالایی به وعده های غذایی اضافه می کنند.

خواص آمارانت

پس از آشنایی با ماهیت آمارانت و انواع آن، نوبت به بررسی فواید بی نظیر این دانه می رسد. آمارانت سرشار از مواد مغذی است و نقش مهمی در تقویت سلامت بدن ایفا می کند. به همین دلیل، گنجاندن آمارانت در رژیم غذایی روزانه، گزینه ای هوشمندانه برای حفظ سلامتی و افزایش انرژی است.

منبع غنی پروتئین

آمارانت یکی از بهترین منابع پروتئین گیاهی به شمار می رود و تمامی آمینو اسیدهای ضروری بدن، از جمله لیزین که در بسیاری از غلات یافت نمی شود را در خود جای داده است. پروتئین های این دانه به سادگی توسط بدن جذب می شوند و کیفیت آن ها با پروتئین های حیوانی قابل مقایسه است.

گنجاندن آمارانت در وعده های غذایی به رشد عضلات، ترمیم بافت ها و حفظ سطح انرژی در طول روز کمک می کند. برای گیاه خواران یا افرادی که به دنبال منابع پروتئینی سالم هستند، آمارانت انتخابی ایده آل محسوب می شود، زیرا علاوه بر ارزش تغذیه ای بالا، قابلیت ترکیب با انواع غذاها را نیز دارد.

بدون گلوتن و دوست دار گوارش

آمارانت به طور طبیعی فاقد گلوتن است و به همین دلیل برای افرادی که به بیماری سلیاک مبتلا هستند یا نسبت به گلوتن حساسیت دارند، یک گزینه سالم و ایمن به شمار می آید. مصرف این دانه هیچ واکنش التهابی در دستگاه گوارش ایجاد نمی کند و می تواند جایگزینی مناسب برای غلات حاوی گلوتن در پخت و پز باشد.

به همین دلیل، آمارانت در رژیم های غذایی بدون گلوتن بسیار محبوب است و می توان آن را در تهیه نان ها، شیرینی ها و صبحانه های متنوع به کار برد. علاوه بر این، هضم آسان آن، مصرفش را حتی برای افرادی با دستگاه گوارش حساس، راحت و مطمئن می کند.

منبع غنی آنتی اکسیدان ها

دانه آمارانت سرشار از آنتی اکسیدان های گیاهی مانند اسید گالیک و وانیلیک است که با رادیکال های آزاد مقابله کرده و به کاهش خطر ابتلا به بیماری های مزمن مانند مشکلات قلبی و سرطان کمک می کنند. این ترکیبات همچنین می توانند علائم پیری پوست را کاهش دهند و سلامت سلول ها را حفظ کنند.

مطالعات اولیه نشان می دهند که مصرف آمارانت می تواند فعالیت آنتی اکسیدان های داخلی بدن را افزایش دهد و حتی از کبد در برابر آسیب های احتمالی محافظت کند. برای افرادی که به دنبال راهی طبیعی برای تقویت سیستم ایمنی و حفظ سلامت سلولی هستند، این دانه یک گزینه بسیار مؤثر و مفید به شمار می آید.

کاهش التهاب بدن

التهاب مزمن می تواند منجر به مشکلات جدی مانند دیابت، سرطان و اختلالات خودایمنی شود. مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده اند که آمارانت می تواند تولید برخی نشانگرهای التهابی را کاهش دهد و واکنش بدن به حساسیت ها را ملایم تر کند. مصرف این دانه به بدن کمک می کند پاسخ ایمنی متعادلی داشته باشد و التهاب غیرضروری کنترل شود. افزودن آمارانت به رژیم غذایی روزانه، روشی طبیعی برای کاهش التهاب و حمایت از سلامت طولانی مدت بدن است.

کاهش کلسترول

تحقیقات اولیه نشان می دهند که آمارانت و روغن آن قادرند سطح کلسترول بد (LDL) را کاهش دهند و کلسترول خوب (HDL) را حفظ کنند. این ویژگی برای سلامت قلب و عروق اهمیت بالایی دارد، زیرا کاهش LDL می تواند خطر گرفتگی عروق و بیماری های قلبی را کاهش دهد. اگرچه مطالعات کامل روی انسان هنوز در حال انجام است، آمارانت به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم، می تواند به کنترل کلسترول و تقویت سلامت قلب کمک کند.

کمک به کاهش وزن

آمارانت منبع غنی پروتئین و فیبر است، دو عنصری که نقش مهمی در کنترل اشتها و ایجاد حس سیری طولانی دارند. فیبر موجود در این دانه به آرامی در دستگاه گوارش حرکت می کند و تمایل به مصرف خوراکی های پرکالری را کاهش می دهد، در حالی که پروتئین آن تولید هورمون گرلین، هورمونی که محرک گرسنگی است را کم می کند. ترکیب این اثرات، مصرف آمارانت را به ابزاری مؤثر برای حفظ وزن سالم و تسهیل فرایند کاهش وزن تبدیل می کند.

سلامت پوست

روغن استخراج شده از دانه های آمارانت به طور فزاینده ای در محصولات مراقبت از پوست استفاده می شود. این روغن حاوی ترکیبات ارزشمندی مانند اسکوالن، توکوفرول ها، فیتواسترول ها و اسیدهای چرب ضروری مثل اولئیک و لینولئیک است. اسکوالن نقش موثری در حفظ رطوبت پوست دارد و در عین حال منافذ پوست را مسدود نمی کند.

علاوه بر این، روغن آمارانت خواص ضدالتهابی دارد و می تواند به کاهش آکنه و مشکلات پوستی مانند اگزما کمک کند. با افزایش سن، تولید طبیعی اسکوالن در بدن کاهش می یابد، بنابراین استفاده از این روغن یک روش طبیعی و مؤثر برای حفظ رطوبت، شادابی و سلامت پوست است.

سلامت مو

اسکوالن و توکوفرول های موجود در روغن آمارانت نه تنها برای پوست مفید هستند، بلکه نقش مهمی در تقویت و درخشندگی موها دارند. این روغن موها را نرم و مرطوب نگه می دارد و درخشندگی طبیعی آن ها را افزایش می دهد.

با ماساژ چند قطره از روغن روی پوست سر و شستشوی آن پس از مدتی، موها قوی تر، خوش حالت تر و سالم تر می شوند. علاوه بر این، توکوفرول ها از مو در برابر آسیب های ناشی از نور خورشید محافظت می کنند و مصرف منظم روغن آمارانت می تواند به کنترل چربی مو نیز کمک کند.

تفاوت آمارانت با کینوا

آمارانت و کینوا هر دو در دسته شبه غلات قرار می گیرند و ویژگی های مشترک زیادی دارند؛ هر دوی آن ها بدون گلوتن هستند، سال هاست توسط انسان ها مصرف می شوند و نسبت به غلات معمولی زمان پخت کوتاه تری دارند، هرچند آمارانت کمی طولانی تر از کینوا پخته می شود.

تفاوت اصلی آن ها در اندازه، طعم و عطر است. دانه های آمارانت بسیار ریزتر از کینوا هستند و طعمی قوی تر، کمی گیاهی و مغذی دارند که برای برخی افراد ممکن است کمی سنگین یا تند به نظر برسد. در مقابل، کینوا طعم ملایم تری دارد و به خوبی طعم سایر مواد غذایی را جذب می کند؛ به عبارت دیگر، کینوا معمولاً همراه غذا نقش مکمل دارد، در حالی که آمارانت بیشتر در مرکز توجه قرار می گیرد و طعم مشخص آن محسوس است.

خرید انواع آمارانت

دانه آمارانت در شکل های مختلفی عرضه می شود که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. آشنایی با این اشکال به شما کمک می کند تا بهترین استفاده را در رژیم غذایی یا محصولات بهداشتی داشته باشید:

• دانه آمارانت: این دانه ها برای پخت، تهیه پوره یا اضافه کردن به پلو مناسب هستند. سرشار از پروتئین، فیبر و مواد معدنی بوده و می توان آن ها را مانند برنج یا جو بپزید و در وعده های غذایی استفاده کنید.
• روغن آمارانت: این روغن از دانه ها استخراج می شود و هم در آشپزی و هم در محصولات مراقبت از پوست و مو کاربرد دارد. سرشار از اسکوالن و مواد مغذی است و به حفظ سلامت پوست و تقویت مو کمک می کند.
• آرد آمارانت: آرد این دانه از آسیاب کردن دانه های آمارانت به دست می آید و در پخت نان، کیک و شیرینی بدون گلوتن کاربرد دارد. این آرد به غذاها طعمی مغذی و بافتی نرم می بخشد و می توان آن را با دیگر آردها ترکیب کرد تا کیفیت پخت بهتر شود.

نحوه ی استفاده و نگهداری آمارانت

آمارانت را می توان به دو روش اصلی آماده کرد: جوشاندن یا بو دادن مانند ذرت بوداده. روش انتخابی به ذائقه شما و نحوه سرو آن بستگی دارد.

• جوشاندن: برای تهیه پوره یا استفاده در کنار غذا، دانه های خشک آمارانت را با آب، شیر یا هر مایع دیگر بجوشانید. نسبت استاندارد، حدود ۲ تا ۵ فنجان مایع برای هر فنجان دانه خشک است. دانه ها آماده اند وقتی بافتی کرمی پیدا کنند و مایع کاملاً جذب شود. برای بافتی سفت تر، زمان پخت را کمی افزایش دهید.
• بو دادن: اگر به دنبال یک اسنک سریع و سالم هستید، می توانید دانه ها را مانند پاپ کورن روی حرارت متوسط تا زیاد در تابه ای با کف ضخیم قرار دهید تا پف کنند. دانه های پف شده آمارانت بافتی ترد دارند و می توانند به سالاد، سوپ، غلات صبحانه یا نان و شیرینی ها طعم و بافت متفاوت بدهند.

آمارانت را می توان به عنوان صبحانه یا میان وعده نیز مصرف کرد. خیس کردن دانه ها یک شب قبل، هضم آن ها را آسان تر کرده و زمان پخت را کاهش می دهد. دانه ها را در قابلمه ای با حرارت کم بجوشانید تا کاملاً نرم شوند و می توان آن ها را با ادویه ها، میوه های خشک یا مغزها ترکیب کرد.

کاربردهای متنوع آمارانت

• دانه های پخته یا پف شده در فرنی، پلو، سوپ، خورشت و اسموتی ها قابل استفاده هستند.
• آرد آمارانت برای نان، کیک و شیرینی های بدون گلوتن مناسب است و می توان آن را با آردهای دیگر ترکیب کرد تا بافت سبکتر و طعمی مغذی ایجاد شود.
• برگ های آمارانت مانند اسفناج یا کلم قابل استفاده در سالاد، سوپ یا خوراک ها هستند.

این گیاه را به صورت خشک در ظرفی دربسته و دور از نور و حرارت نگهداری کنید. دانه های خشک تا ۴ ماه در کابینت و تا ۸ ماه در فریزر ماندگاری دارند. آرد آمارانت نیز تا ۲ تا ۳ ماه در کابینت و تا ۶ ماه در فریزر تازه می ماند.

جمع بندی

آمارانت یک دانه باستانی و مغذی است که سرشار از پروتئین، فیبر، ریزمغذی ها و آنتی اکسیدان هاست. این دانه فاقد گلوتن بوده و به کاهش التهاب، کنترل کلسترول، حمایت از سلامت قلب، پوست و مو و کمک به کاهش وزن کمک می کند. آمارانت در اشکال دانه، آرد و روغن قابل استفاده است و می توان آن را پخته، بو داده یا در خوراکی ها و محصولات بهداشتی به کار برد. تنوع بالا و طعم خاص آن، این گیاه را به گزینه ای سالم و همه کاره در رژیم غذایی تبدیل کرده است.