معنی ضرب‌المثل من که نمی‌خورم اما برای هر که می‌کشید کم است + تفسیر و انشا

ضرب‌المثل «من که نمی‌خورم اما برای هر که می‌کشید کم است» از امثال پرمغز و کمترشناخته‌شدهٔ زبان فارسی است که به ناخن‌زدن به عیب‌های دیگران و چشم‌داشتنِ بی‌محابا اشاره دارد. این مثل زمانی به کار می‌رود که کسی، با وجود این که خود از چیزی بی‌بهره است یا به آن نیازی ندارد، باز هم به طمع و حرص خود، حق دیگران را تضییع می‌کند و آن را برای خود می‌خواهد. در این بخش از سایت، ضمن ارائهٔ معنی دقیق این ضرب‌المثل، مفهوم تمثیلی آن، ریشهٔ تاریخی، یک انشای ادبی و آموزنده، و تفسیر اخلاقی برای درک بهتر آن گردآوری کرده‌ایم. هدف آن است که خواننده با زبانی غیر از زبانِ خشکِ دانشگاهی، با لایه‌های پنهانِ این ضرب‌المثلِ ماندگار آشنا شود.

معنی اصلی

این ضرب المثل از لجبازیِ کودکانه و قهرِ بیجا سرچشمه میگیرد. وقتی کسی ادعا میکند که به چیزی نیازی ندارد یا آن را نمیخواهد، اما در عین حال، دربارهٔ کم و زیادِ آن، نظر و اعتراض دارد. یعنی:

 «اگرچه خودم نمیخواهم، اما اگر دیگران بخواهند، آنقدر کم است که به دردِ هیچکس نمیخورد!»

در واقع، این جمله نشان میدهد که:

۱. شخص واقعاً به آن چیز نیاز دارد (چون کمبودش را حس کرده)

۲. اما از سرِ لجبازی یا قهر، نمیخواهد قبول کند که به آن نیاز دارد

۳. پس با بهانهٔ «این مقدار برای دیگران کم است»، در واقع میخواهد که بیشتر به او اصرار کنند!

ریشه و داستان

همانطور که خودتان اشاره کردید، داستان از کودکی شکل گرفته که از مادرش قهر کرده و غذا نمیخورد. مادرِ مهربان برایش غذا میکشد تا بعداً بخورد. کودک که از زیرِ چشم نگاه میکند، میبیند که مادر دارد غذا را در ظرفی میگذارد. از آنجایی که دلش میخواهد هم قهرش را حفظ کند، هم غذا بخورد، میگوید:

 «من که نمیخورم، اما برای هر که میکشید کم است!»

با این جمله، هم نشان میدهد که به غذا نیاز دارد (چون کم بودنش را نقد میکند)، هم لجبازیاش را حفظ میکند. در واقع، این جمله، اعتراضی غیرمستقیم برای دریافتِ بیشترِ همان چیزی است که ادعا میکند نمیخواهد!

معنی ضرب المثل من نادر قُلیم و پول می‌خواهم + تفسیر، داستان و انشا

معنی ضرب المثل مثل سگ پشیمان شدن به همراه داستان، انشا و تفسیر

حکایت کوتاه: آن روزی که نرگس قهر کرد

نرگس، دخترِ هشتسالهای بود که از دستِ مادرش قهر کرده بود. مادر، برای اینکه دلش را به دست بیاورد، ظهر که شد صدایش کرد: «نرگس جون، بیا غذا!» اما نرگس خودش را به خواب زد و جواب نداد.

مادر لبخندی زد و رفت سراغِ آشپزخانه. درِ قابلمه را که باز کرد، بویِ خوشِ خورشتِ بامیه پیچید. با حوصله، یک بشقابِ کوچک برای نرگس کنار گذاشت.

نرگس که از پشتِ پلکهای نیمهباز نگاه میکرد، دید که مادر دارد غذا را در بشقاب میکشد. دیگر طاقت نیاورد. سرش را بلند کرد و با جدیتِ تمام گفت:

 «من که نمیخورم مادر! اما برای هر که میخوری، این بشقاب که خیلی کوچیکه، کمه!»

مادر خندید و گفت: «پس به نظرِ تو چقدر بریزم؟»

نرگس گفت: «حداقل به اندازهٔ خودم که میخورم… آخه من نمیخورم دیگه!»

مادر که کاملاً فهمیده بود قهرِ نرگس به پایان رسیده، یک بشقابِ بزرگتر کشید و جلویش گذاشت. نرگس اول نگاه کرد و بعد با غرور گفت: «باشه، برای اینکه اسراف نشه، من میخورمش!»

انشا من که نمیخورم اما برای هر که میکشید کم است

مقدمه

زبانِ فارسی، پر از مثلهایی است که در عینِ سادگی، پیچیدهترین رفتارهای انسانی را تصویر میکنند. یکی از این ضربالمثلهایِ بامزه و درعینحال عمیق، جملهٔ «من که نمیخورم اما برای هر که میکشید کم است» است. این جمله، قصهٔ انسانِ لجبازی را روایت میکند که نه میتواند نیازِ خود را انکار کند و نه میخواهد غرورِ خود را بشکند.

بدنه

تصور کنید کودکی از دستِ مادرش قهر کرده و نمیخواهد غذا بخورد. مادر برایش غذا میکشد. کودک از گوشهٔ چشم نگاه میکند و میبیند که میزانِ غذا کم است. او که دلش میخواهد هم قهرش را حفظ کند، هم غذای بیشتری بخورد، ناگهان سرش را بلند میکند و میگوید: «من که نمیخورم، اما برای هر که میکشید کم است.»

این جمله، یک اُتّفاقِ طنزآمیز و در عینِ حال انسانی است. در واقع، کودک دارد با این جمله، هم نیازِ پنهانِ خود را نشان میدهد، هم غرورِ شکستهاش را. او نمیگوید «بیشتر بریز»، بلکه میگوید «برای دیگران کم است»، تا از این راه، مادر را وادار کند که بیشتر بریزد و او هم با ظاهرِ قهر، از غذا بخورد.

این ضرب المثل، نه فقط دربارهٔ غذا، بلکه دربارهٔ خیلی از رفتارهایِ بزرگترها هم صدق میکند:

– کارمندی که میگوید «من ترفیع نمیخواهم»، اما مدام از حقوقِ دیگران میپرسد

– دانشجویی که میگوید «برایم مهم نیست نمرهات چند است»، اما هر نمرهای را موشکافی میکند

– دوستی که میگوید «به این مهمانی نمیآیم»، اما دربارهٔ غذاها و میهمانها سؤال میپرسد

همهٔ اینها، همان کودکِ لجبازِ قصه هستند که میخواهند هم غرورشان را حفظ کنند و هم نیازشان را برآورده سازند.

نتیجه گیری

«من که نمیخورم اما برای هر که میکشید کم است» پندی است دربارهٔ صداقت با خود و دیگران. این مثل به ما یادآوری میکند که:

– اگر نیاز داری، بپذیر.

– اگر میخواهی، درخواست کن.

– اگر قهر کردهای، شکستنِ قهر، نشانهٔ ضعف نیست، بلکه نشانهٔ بلوغ است.

چرا که بازیهایِ کودکانه، هرچند دلنشیناند، آدمِ بزرگ را از رسیدن به خواستههایِ واقعیاش دور میکنند. پس بیاییم از این مثل بیاموزیم که لجبازیِ بیجا، ما را به جایی نمیرساند جز اینکه هم گرسنه بمانیم و هم نقشِ کودکِ لجباز را بازی کنیم.

 سخنِ آخر:

 «اگر گرسنه ای، بخور. اگر نه، به دیگران نگو چه بخورند. مگر نه اینکه برای هر که بکشی، کم است؟»

معنی ضرب المثل مگر شتر خالی نمی‌رود به همراه تفسیر، انشا و داستان

معنی ضرب المثل مگه شاه داره با لَلَش بازی میکنه؟ به همراه تفسیر، حکایت و نکات جالب