۲۰ مهر روز بزرگداشت حافظ؛ دلیل نامگذاری و پیام تبریک این روز

تاریخ ادبیات ایران پُر از اشخاص و چهره‌های بزرگی است که هر کدام در سهم خود یک اسطوره ادبی بوده‌اند. یکی از این اشخاص حافظ شیرازی است. شاعر افسانه‌ای ایرانی که گوته شاعر آلمانی آرزوی شاگردی او را داشت. به دلیل اهمیت والای این شاعر در تاریخ، روز 20 مهر به افتخار او نامگذاری شده است.

حافظ شیرازی که بود؟

خواجه شمسُ‌الدّینْ محمّدِ بن بهاءُالدّینْ محمّدْ حافظِ شیرازی مشهور به لِسانُ‌الْغِیْب، تَرجُمانُ الْاَسرار، لِسانُ‌الْعُرَفا و ناظِمُ‌الاُولیاء، متخلص به حافظ، شاعر فارسی‌گوی ایرانی بود.

بیش‌تر شعرهای او غزل است. مشهور است که حافظ به شیوهٔ سخن‌پردازی خواجوی کرمانی گرویده و همانندیِ سخنش با شعرِ خواجو مشهور است.

حافظ را از مهم‌ترین اثرگذاران بر شاعرانِ فارسی‌زبانِ پس از خود می‌شناسند. در سده‌های هجدهم و نوزدهم میلادی اشعار او را به زبان‌های اروپایی نیز ترجمه کردند و نامش به محافل ادبی جهان غرب نیز راه یافت.

سبک بنیان‌گذاردهٔ حافظ، هم در مضمون و هم در محتوا، افزون بر شاعران روزگاران پس از او، بر شاعران دوران خودش نیز اثر گذاشت.

آوازهٔ شعر حافظ در زمان زندگی‌اش، به سرزمین‌های دیگر مانند: شبه‌قارهٔ هند رسید و شاعران آن سرزمین‌ها کوشیدند تا ویژگی‌های شعر حافظ را به کار برند و مانند حافظ مضامین عاشقانه و عارفانه را به‌هم بپیوندند و از صنایع ادبی به‌روش حافظ بهره گیرند. در حوزهٔ زبان عربی، پس از خیام، حافظ بیشترین اثر را داشته‌است.

روز بزرگداشت حافظ

روز بیستم مهرماه در تقویم به نام شاعر نامدار خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی رقم خورده و هر سال در این روز برنامه‌های مختلفی در آرامگاه وی و شهر شیراز برگزار می‌شود. کوروش کمالی سروستانی، پژوهشگر، زبان‌شناس و نویسنده که روز بزرگداشت حافظ را به ثبت رسانده در خصوص چگونگی انتخاب این روز گفته است:

وقتی دیوان حافظ را ورق می‌زنیم صحبت از مهر، دوستی و محبت است. همچنین شأن حافظ در بین شاعران بسیار بالا است و نمره حافظ هم بیست است. بنابراین 20 مهر روز بزرگداشت حافظ نام‌گذاری شد. مهر به معانی مختلف در دیوان حافظ بکار رفته است که جای مطالعه دقیق دارد که ببینیم این مهر به چه معنایی و مفاهیمی بکار رفته است.

نظر بزرگان درباره حافظ

گوته: حافظ در اشعارش حقیقت انکارناپذیر را ماندگار کرده است…. او هیچ همتایی ندارد!

امرسون: حافظ از چیزی نمی ترسد، او بسیاری چیزها می بیند، کل را می بیند و تنها فردی است که آرزوی دیدنش را داشته ام یا دوست دارم مانند او باشم.

ادوارد فیتزجرالد: حافظ بهترین نوازنده کلمات است.

ای.جی. باربری: حافظ در میان هموطنانش همانند شکسپیر برای ما، مورد احترام است.

نیچه در نوشته هایش بارها از نام حافظ در کنار گوته یاد کرده و از هر دو به عنوان قله های خردمندی ژرف نام برده است.

علامه محمد تقی جعفری: شکوه و زیبایی بیان هنری شعر حافظ به ‌اندازه‌ ای است که شخص را، چه بداند و چه نداند، حتی چه بخواهد و چه نخواهد، چنان متحیر می کند که آن معنا را که در حال شنیدن یامطالعه و احساس عمیق آن است، مانند حقیقت مطلق و مستقل از دیگر واقعیات درمی ‌یابد.

شهریار: حافظ را ببینید که غزلش هیچ گاه بلندو طولانی نیست، هر مصرع آن، نقش ضمیر همه فارسی زبان‌ هاست… این همه شاعر هستند، هیچ کدام سعدی و حافظ نمی ‌شوند.

دکتر عبدالحسین زرین‌ کوب: عارف و عامی، هر یک در حد وسع و فهم خویش از سخن حافظ ذوق می ‌یابند و لذت حاصل می‌ کنند.

شهید مطهری: شعر حافظ، نیرویی از زیبایی دارد که هر کسی که آن را می‌ شنود، به سوی آن کشیده می‌ شود.

بهاالدین خرمشاهی: حافظ آموزگار نیست، معلم اخلاق نیست، واعظ نیست، امّا نفوذ کلام عظیمی دارد. شعرش بی‌ آن که ارشادی یا تعلیمی باشد، زندگی ‌آموز سده ‌ها و هزاره ‌هاست.

مطلب مشابه: اشعار عاشقانه حافظ؛ گلچین مجموعه زیباترین اشعار عاشقانه حافظ شیرازی

مطلب مشابه: اشعار تک بیتی حافظ + مجموعه شعرهای زیبای تک بیتی حافظ شیرازی با موضوعات مختلف

تاثیر حافظ شیرازی در ادبیات فارسی

حافظ شیرازی یکی از بزرگ‌ترین شاعران تاریخ ادبیات فارسی است که تأثیر عمیقی بر این حوزه داشته است. او در قرن چهاردهم میلادی (هفتم هجری) زندگی می‌کرد و اشعارش به خاطر زیبایی، عمق معانی و تنوع موضوعات، به عنوان یکی از برجسته‌ترین آثار ادبی شناخته می‌شوند.

زبان و سبک

حافظ با استفاده از زبان ساده و در عین حال زیبا، توانسته است احساسات عمیق انسانی را به تصویر بکشد. او از اصطلاحات و تشبیهات خاصی بهره می‌برد که باعث غنای شعرش می‌شود. سبک او به دیگر شاعران الهام بخشیده و بسیاری از شاعران بعدی تلاش کرده‌اند تا از شیوه‌های او پیروی کنند.

موضوعات شعر

موضوعات اشعار حافظ شامل عشق، عرفان، طبیعت، فلسفه زندگی و انتقاد اجتماعی است. او به خصوص در زمینه عشق عرفانی و ارتباط انسان با خداوند، آثار ماندگاری خلق کرده است. این موضوعات باعث شده‌اند که اشعار او در زمان‌های مختلف و میان نسل‌های مختلف مورد توجه قرار گیرد.

تأثیر بر شاعران بعدی

حافظ تأثیر زیادی بر شاعران بعدی مانند سعدی، مولوی، و حتی شاعران معاصر مانند نیما یوشیج و سهراب سپهری داشته است. بسیاری از شاعران به تقلید از او پرداخته‌اند یا تحت تأثیر مضامین و سبک‌های او قرار گرفته‌اند.

عرفان و فلسفه

اشعار حافظ مملو از مفاهیم عرفانی و فلسفی است. او با استفاده از نمادها و استعاره‌ها، به بررسی روح انسان و جستجوی حقیقت می‌پردازد. این جنبه‌های عرفانی او باعث شده که آثارش در محافل عرفانی و فلسفی نیز مورد توجه قرار گیرد.

نقش اجتماعی

حافظ در اشعارش به نقد اجتماعی و سیاسی نیز پرداخته است. او با زبانی کنایه‌آمیز به مشکلات اجتماعی زمان خود اشاره کرده و به نوعی صدای جامعه‌اش بوده است. این ویژگی باعث شده که اشعار او همچنان برای نسل‌های بعدی قابل فهم و مرتبط باشند.

میراث فرهنگی

حافظ نه تنها در ادبیات فارسی بلکه در فرهنگ عمومی ایرانیان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. دیوان حافظ به عنوان یک کتاب مقدس در فرهنگ ایرانی شناخته می‌شود و در مراسم‌ها و جشن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین، تفسیرها و شرح‌های متعددی بر اشعار او نوشته شده که نشان‌دهنده عمق و غنای آثارش است.

نتیجه‌گیری

حافظ شیرازی با اشعارش توانسته است نه تنها بر ادبیات فارسی بلکه بر فرهنگ و هویت ایرانی تأثیر بگذارد. آثار او همچنان الهام‌بخش شاعران، نویسندگان و هنرمندان نسل‌های مختلف هستند و جایگاه ویژه‌ای در دل مردم ایران دارند.

مطلب مشابه: گزیده 10 غزل عاشقانه حافظ + شعر و غزلیات معروف حافظ شیرازی

مطلب مشابه: گلچین بهترین اشعار و غزل عاشقانه حافظ (غزل شماره 1 تا 50) از دیوان حافظ

حافظیه

حافظیه یا آرامگاه حافظ محل خاکسپاری حافظ شیرازی در شیراز است. این بنا به فرمان رضاشاه به علی‌اصغر حکمت، وزیر آموزش و پرورش وقت و برپایهٔ طرحی از آندره گُدار طراحی و بازسازی شد. مجری آن، علی ریاضی، رئیس اداره آموزش و پرورش فارس، و سرپرستش علی سامی بودند.

حافظیه بارها از سوی حاکمان تیموری، صفوی، افشار و زند بازسازی و مرمت شد. سرانجام در سال 1314 آخرین اقدام مهم و شایسته توسط وزارت آموزش و پرورش فارس به ابتکار علی‌اصغر حکمت، وزیر آموزش و پرورش صورت گرفت و ساخت یک بنای جدید ترتیب داده شد.

آندره گُدار باستان‌شناس فرانسوی، مدیر کل باستان‌شناسی کشور، طرح و نقشه‌ای مناسب را طراحی کرد. اجرای این پروژه به علی ریاضی، رئیس اداره آموزش و پرورش فارس، واگذار شد و علی سامی سرپرستی آن را برعهده گرفت.

در این طرح، به سبک همان طرح گذشته، حافظیه به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم شد و ایوانی به طول 56 و عرض 7 متر و با 20 ستون سنگی به ارتفاع 5 متر، آن دو باغ را از یکدیگر جدا می‌کند. اجرای کامل این طرح تا سال 1317 ه‍.ش به درازا انجامید.

شعر سنگ قبر حافظ

مژده وصل تو کو کز سر جان برخیزم

طایر قدسم و از دام جهان برخیزم  

 به ولای تو که گر بنده خویشم خوانی

از سر خواجگی کون و مکان برخیزم  

یا رب از ابر هدایت برسان بارانی

پیشتر زان که چو گردی ز میان برخیزم 

بر سر تربت من با می و مطرب بنشین

تا به بویت ز لحد رقص کنان برخیزم 

خیز و بالا بنما ای بت شیرین حرکات

کز سر جان و جهان دست فشان برخیزم   

 گر چه پیرم تو شبی تنگ در آغوشم گیر

تا سحرگه ز کنار تو جوان برخیزم  

 روز مرگم نفسی مهلت دیدار بده

تا چو حافظ ز سر جان و جهان برخیزم  

پیامک تبریک روز حافظ

خوشا دلی که مدام از پی نظر نرود

بهر درش که بخوانند بی خبر نرود

دلا مباش چنین هرزه گرد و هرجایی

که هیچ کار ز پیشت بدین هنر نرود

روز لسان الغیب ؛ حافظ شیرازی مبارک

مرحبا اي پیک مشتاقان بده پیغام دوست

تا کنم جان از سر رغبت فدای نام دوست

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشق شکر و بادام دوست

روز بزرگداشت حافظ مبارک

مطلب مشابه: عکس نوشته اشعار حافظ؛ عکس پروفایل حافظ و اشعار زیبای حافظ شیرازی

مطلب مشابه: بیوگرافی حافظ شیرازی؛ درباره زندگی شاعر از تولد تا شاعری و درگذشت این شاعر

حاصل کارگه کـــون و مکان این همه ی نیست

باده پیش آر که اسباب جهان این همه ی نیست

روز بزرگداشت حافظ مبارک

هر گنج سعادت که خدا داد به حافظ

از يُمن دعای شب و ورد سحری بود

روز لسان الغیب ؛ حافظ شیرازی مبارک

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم

فلک را سقف بشکافیم و می در ساغر اندازیم

روز بزرگداشت حافظ مبارک

گفتــم اي سلطـــان خوبان رحـم کــــن بر این غـــریب

گفت در دنبال دل ره گــــم کـــند مسکـــــین غریب

گفتمــش مگـــذر زمانی گـفت معـــذورم بــــدار

خانه پروردی چه تاب آرد غم چندین غریب…

روز بزرگداشت حافظ مبارک

من دیشب یه تفالی به حافظ زدم این اومد!

با مدعی مگوئید اسرار عشق و مستی

تا بی خبر بمیرد در درد خودپرستی

جالب نیست!؟

هرگز نميرد ان که دلش زنده شد به عشق

ثبت است بر جريده عالم دوام ما

٢٠ مهر روز لسان الغيب،حافظ شيرازي گرامي باد

هنگام تنگدستی در عیش کوش و مستی

کاین کیمیای هستی قارون کند گدا را

20 مهر روز بزرگداشت شاعر بزرگ و پر آوازه ایرانی حافظ شیرازی گرامی باد

سحرم دولت بیدار به بالین آمد

گفت برخیز که ان خسرو شیرین آمد

قدحی درکش و سرخوش به تماشا بخرام

تا ببینی که نگارت به چه آیین آمد

روز بزرگداشت حافظ مبارک

جان بی جمال جانان میل جهان ندارد

هر کس که این ندارد، حقا که ان ندارد

روز بزرگ مرد ادب و شعر فارسی ؛ حافظ شیرازی مبارک

سال‌ها دل طلب جام جم از ما میکرد

و آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا میکرد

بیدلی در همه ی احوال خدا با او بود

او نمی دیدش و از دور خدایا میکرد

روز بزرگداشت حافظ مبارک

اي بـــی‌خبــــر بکــــوش کــــه صاحب خبـــر شوی

تــا راهــــرو نباشـــی کـــــی راهـبــــــر شــــوی

در مکـــتب حقـــایق پیــــش ادیـــب عشـــق

هــان اي پسر بکـــوش که روزی پدر شوی

دست از مس وجود چو مردان ره بشوی

تا کیمیای عشق بیابی و زر شوی…

روز لسان الغیب ؛ حافظ شیرازی مبارک

خیز تا برکلک ان نقاش جــــــــان افشان کنیم

کاینهمه نقش عجب در گردش پرگارداشت

گر مرید راه عشقـــــــــی فکر بد نامی مکن

شیخ صنعان خرقه رهن خانه خمار داشت

وقت ان صوفی قلندر خوش که در اطوار سیر

ذکر تسبیح ملک در حلقه زنار داشـــــــت

روز خواجه شمس الدین محمد شیرازی مبارک

بیست مهر سال روز بزرگداشت حافظ گرامی باد

حافظا! می خور و رندی کن و خوش باش ولی

دام تزویر مکن چون دگران قرآن را !

یار مفروش بدنیا که بسی سود نکرد

آنکه یوسف به زر ناسره بفروخته بود

روز بزرگ مرد ادب و شعر فارسی ؛ حافظ شیرازی مبارک

یاد باد ان که ز ما وقت سفر یاد نکرد

به وداعی دل غمدیده ما شاد نکرد

ان جوان بخت که می‌زد رقم خیر و قبول

بنده پیر ندانم ز چه آزاد نکرد

“بیستم مهر ماه روز بزرگداشت حافظ شیرازی گرامی باد

رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند

چنان نماند چنین نیز هم نخواهد ماند

من ار چه در نظر یار خاکسار شدم

رقیب نیز چنین محترم نخواهد ماند

چو پرده‌دار به شمشیر می‌زند همه را

کسی مقیم حریم حرم نخواهد ماند

چه جای شکر و شکایت ز نقش نیک و بد است

چو بر صحیفه هستی رقم نخواهد ماند

غنیمتی شمر ای شمع وصل پروانه

که این معامله تا صبحدم نخواهد ماند

٢٠ مهر روز لسان الغیب، حافظ شیرازی گرامی باد

دیدی ای دل که غم عشق دگربار چه کرد

چون بشد دلبر و با یار وفادار چه کرد

آه از آن نرگس جادو که چه بازی انگیخت

آه از آن مست که با مردم هشیار چه کرد

روز لسان الغیب، حافظ شیرازی مبارک

مرحبا ای پیک مشتاقان بده پیغام دوست

تا کنم جان از سر رغبت فدای نام دوست

واله و شیداست دایم همچو بلبل در قفس

طوطی طبعم ز عشق شکر و بادام دوست

٢٠ مهر روز لسان الغیب، حافظ شیرازی گرامی باد

مطلب مشابه: دو بیتی های حافظ شیرازی [ 40 شعر دو بیتی ناب عاشقانه و احساسی حافظ ]

مطلب مشابه: بهترین قطعات حافظ شیرازی (40 قطعه شعر زیبا از حافظ شاعر بزرگ)