چرا یک جوان 25 ساله واریس پا می گیرد؟
برخلاف تصور بسیاری از افراد، واریس پا عارضهای محدود به دوران سالمندی و میانسالی نیست و احتمال ابتلا به این عارضه در سنین جوانی هم وجود دارد. طبق آمارها، علائم اولیه نارسایی وریدی و واریس در بیش از 20 درصد از جوانان زیر 30 سال دیده میشود.
این علائم تنها مشکلات ظاهری نیستند و به مرور زمان تبدیل به مشکلات جدیتر برای سلامتی میشوند. شناسایی علائم و علل واریس پا در جوانی یکی از راههای مقابله با این مشکل است که در این مطلب به بررسی آنها میپردازیم.
علل ابتلا به واریس پا در جوانی چیست؟
واریس، بزرگ شدن، گشادی یا پیچخوردگی سیاهرگهای سطحی است که اغلب در ناحیه پا رخ میدهند و باعث اختلال در عملکرد دریچههای وریدی و تجمع خون در پا میشوند. این عارضه در سنین مختلف بهویژه سنین جوانی بهدلایل مختلفی رخ میدهد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
ژنتیک و زمینه ارثی
ژنتیک یکی از مهمترین و شایعترین عوامل بروز واریس پا در سنین جوانی است. افرادی که زمینه ارثی این عارضه را دارند، حتی در صورت داشتن سبک زندگی سالم هم آمادگی بیشتری برای ابتلا به واریس داشته و بهدلیل دیوارههای ضعیف عروق و عملکرد نامناسب دریچههای وریدی به این عارضه مبتلا میشوند. بر اساس تحقیقات و آمارها، در شرایطی که هر دو والد به واریس مبتلا باشند، احتمال ابتلای فرزندان به این بیماری به ۹۰ درصد هم میرسد.
نشستن یا ایستادن طولانیمدت
به نقل از سایت Evansville Surgical Associates، به جز ژنتیک، ایستادنهای طولانیمدت هم جزو عوامل موثر در ایجاد خطر ابتلا به واریس در جوانان و افراد مسن محسوب میشود. زمانی که پاها برای مدت طولانی در وضعیت ثابت قرار داشته یا بدون حرکت باشند، پمپ عضلانی ساق پا که در بازگرداندن خون به سمت بالا نقش مهمی دارد، فعالیت موثری ندارد. نتیجه این اختلال، تجمع خون در اندامهای تحتانی و افزایش فشار به وریدها و ابتلا به واریس پاست. تحقیقات نشان میدهند افرادیکه بیش از 6 ساعت در روز را بدون تحرک، در حالت ایستاده یا نشسته سپری میکنند، تا 40 درصد بیشتر از دیگر افراد در معرض ابتلا به نارساییهای وریدی قرار دارند.
اضافه وزن و چاقی
اضافه وزن از دیگر عوامل شایع و موثر اتبلا به واریس پا در جوانی است. در افرادی که به چاقی شدید، بهویژه در ناحیه شکم مبتلا هستند، فشار داخل شکمی، مانعی در مسیر بازگشت خون از پاها به سمت قلب میشود. تداوم این فشار باعث گشاد شدن دیواره سیاهرگها و آسیب به دریچههای لانهکبوتری شده و احتمال بروز واریس را افزایش میدهد.
تغییرات هورمونی
از دیگر علل واریس پا در سنین جوانی میتوان به تغییرات و نوسانات هورمونی اشاره کرد که بر وضعیت و عملکرد عروق تاثیر گذاشته و باعث بروز نارساییهای وریدی میشوند. در میان انواع هورمونها، پروژسترون بیشترین نقش را در بروز این مشکل دارد که با شل کردن دیواره سیاهرگها و کاهش میزان ارتجاعپذیری آنها، در این روند موثر است.
تغییرات هورمونی بهعنوان علل واریس بهویژه در زنان جوان و در دورههایی مانند بلوغ و بارداری یا در اثر مصرف قرصهای ضدبارداری هورمونی شایعتر هستند. بارداری نیز جزو عوامل تحریککننده مهم واریس در زنان جوان است. افزایش حجم خون در بدن و همچنین وارد شدن فشار رحم در حال رشد بر رگهای ناحیه لگن، از مهمترین عوامل مرتبط با بروز این مشکل محسوب میشوند.
تمرینات سنگین و غیراصولی ورزشی
انجام غیراصولی تمرینات ورزشی و بدنسازی نیز جزو علل واریس پا محسوب میشود. البته، باید به این نکته اشاره داشت که ورزش بهطور کل برای گردش خون مفید است و انجام آن به مبتلایان واریس هم توصیه میشود، اما تمرینات سنگین و نادرست باعث فشار بیشتر به عروق شده و عملکرد سیستم وریدی را مختل میکنند.
دویدنهای طولانیمدت در سطوح و مسیرهای سخت و غیراستاندارد، تمرینات سنگین بدنسازی مانند وزنهبرداری، حبس نفس هنگام انجام تمرینات شدید و… از جمله اشتباهات ورزشکاران جوان هستند که احتمال ابتلا به واریس را افزایش میدهند.
استعمال سیگار و دخانیات
دیگر علت واریس پا در جوانی، استعمال سیگار و دخانیات است. نیکوتین و مواد شیمیایی موجود در دخانیات موجب انقباض و آسیب رگهای خونی، کاهش اکسیژنرسانی و آسیب به دیواره سیاهرگها میشوند و احتمال تشکیل لختههای خونی را افزایش میدهند. مصرف الکل هم بهصورت غیرمستقیم و از طریق وارد کردن فشار بر سیستم وریدی، در ایجاد زمینه مناسب برای بروز واریس موثر است.
علائم و نشانههای واریس در پا جوانی
تشخیص زودهنگام واریس پا در جوانی، کمک زیادی به درمان این عارضه میکند و یکی از روشهای تشخیص این عارضه توجه به علائم و نشانههای بیماری است که بیشتر جوانان به آنها بیتوجه هستند. توجه به علائم این مشکل در مراحل اولیه در جلوگیری از پیشرفت بیماری نیز موثر است. برخی از این علائم عبارتاند از:
- برجسته و متورم شدن رگها: رگهای واریسی اغلب بهصورت برجسته، پیچخورده و متورم ظاهر میشوند و رنگ آبی یا بنفش تیره دارند. این رگها بیشتر در نواحی مچ، ساق و ران پا دیده میشوند.
- درد و احساس سنگینی در پاها: بیشتر مبتلایان به واریس، دچار احساس درد مبهم یا ضرباندار، گرفتگی و سنگینی مداوم در پاها میشوند. این علائم، بهویژه در پایان روز یا پس از ایستادن طولانی، بیشتر احساس میشوند.
- تورم مچ و ساق پا: دیگر علامت واریس تورم ناحیه مچ یا ساق پاست که در اثر تجمع خون و پلاسما در بافتهای اطراف رگها بروز پیدا میکند.
- خارش و احساس سوزش یا گرما: پوست اطراف رگهای آسیبدیده، بهمرور زمان دچار خارش، سوزش، گزگز یا احساس داغی میشوند.
- گرفتگی عضلات و پاهای بیقرار: گرفتگی عضلات ساق پا و بروز سندرم پاهای بیقرار، بهویژه در ساعات شب، از دیگر نشانههای احتمالی واریس هستند.
در برخی افراد نیز علائم واریس بهصورت ظاهری بروز نمیکنند. برای مثال، خستگی پاها زودتر از حد معمول و کاهش توانایی و کارایی فرد در فعالیتهای ورزشی جزو علائم اولیه واریس محسوب میشوند.
درمان واریس پا در جوانی
اقدام به موقع جهت درمان واریس، یکی از مهمترین اقدامات است که از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری میکند. درمان واریس پا در جوانی، بهویژه زمانی که در مراحل اولیه تشخیص داده شود، سادهتر بوده و با روشهای زیر امکانپذیر است:
درمانهای غیرتهاجمی و اصلاح سبک زندگی
در مواردی که بیماری در مراحل ابتدایی قرار دارد یا علائم شدت زیادی ندارد، روشهای غیرتهاجمی کاربردی هستند. استفاده از جوراب واریس یا جوراب فشاری، یکی از این روشهاست. این جورابها با ایجاد فشار تدریجی روی پا،، به هدایت خون به سمت بالا کمک میکنند و میزان درد و تورم را کاهش میدهند.
همچنین قرار دادن پاها در ارتفاعی بالاتر از سطح قلب، به مدت حدود ۱۵ دقیقه در پایان روز هم به خارج شدن خون تجمعیافته از پاها کمک میکند. استفاده از مواد غذایی حاوی فیبر و فلاونوئید، مانند مرکبات و بلوبری، در کنار دریافت آب کافی هم در تقویت دیواره عروق و پیشگیری از شدتگیری واریس موثر است.
روشهای تخصصی
درصورتیکه روشهای ابتدایی و ساده برای درمان واریس پا موثر نباشند، روشهای تخصصی و پزشکی مورد استفاده قرار میگیرند که از جمله آنها میتوان به اسکلروتراپی با تزریق فوم اشاره کرد. در این روش، مادهای شیمیایی به داخل رگهای کوچک و متوسط تزریق میشود. این ماده باعث چسبیدن دیوارههای رگ به یکدیگر شده و جریان خون را به سمت رگهای سالمتر هدایت میکند. لیزر درونوریدی و رادیوفرکانسی، چسبهای وریدی و در موارد شدید جراحی از دیگر روشهای درمان واریس در جوانی هستند.
جمعبندی
ابتلا به واریس در سنین 25-30 سالگی نیز ممکن است اما جای نگرانی نیست و با شناخت عوامل ایجادکننده و توجه به علائم اولیه، امکان کنترل و درمان آن وجود دارد. ژنتیک، سبک زندگی امروزی و چاقی و اضافه وزن از مهمترین عوامل ابتلا به واریس پا در جوانی هستند و با اصلاح عادات روزمره، حفظ فعالیت عضلات پا و مراجعه بهموقع به متخصص عروق میتوان از شدتگیری این عارضه جلوگیری کرد.
علاوه بر این امروزه به دلیل پیشرفت پزشکی، درمان های بدون جراحی راحت و سریعی برای واریس پا وجود دارند که مناسب زندگی پرمشغله جوانان هستند.
لینک منابع: https://drbehnamvaghefi.com/post/causes-varicose-veins-in-young-people
