زیارت عاشورا (فایل صوتی، متن کامل و حقایق جالب و معنوی درباره زیارت عاشورا)
در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه برای شما همراهان گرامی و عزیز تقریبا همهچیز درباره زیارت عاشورا را قرار دادهایم. در ادامه ضمن دریافت متن کامل و حقایق عمیق، ما فایل صوتی زیارت عاشورا را نیز برای شما عزیزان قرار دادهایم. با ما همراه شوید.
فهرست موضوعات این مطلب
پیشگفتار: متن بهمثابه زیستجهان
وقتی از «زیارت عاشورا» سخن میگوییم، غالباً ذهن به سمت مناسکی فردی میرود: با وضو، رو به قبله، در سوگ سرخجامانای که شصت و چند سال بیشتر نداشت. اما آنچه این نوشتار در پی آن است، خوانشی ادبی-فلسفی از این زیارتنامه است؛ نه صرفاً یک توصیه فقهی.
از منظر پدیدارشناسی، یک متن مذهبی وقتی «زیسته» میشود که از سطح الفاظ به درون «زیستجهان» مخاطب نفوذ کند. زیارت عاشورا چنین متنی است. این متن نه یک دعا که یک بیانیهی تمامعیار وجودی است؛ بیانیهای که تعریف میکند «منِ شیعه» در برابر تاریخ و شر، کیست و چه وظیفهای دارد.
بخش نخست: ساختار شناختی زیارت (زیارتنامه چون معماری کلامی)
هر زیارتنامه، نقشهای است از جهانبینی یک مکتب. زیارت عاشورا از سه بال اصلی ساخته شده است:
۱. سلام (تحیت و معرفت) – «السَّلامُ عَلَیْکَ یا اَباعَبْدِالله»
تکرار واژه «سلام» در این متن، یک نوای موزون و شاعرانه ایجاد میکند. این تکرار، حکم «ریفِرَن» (Refrain) در موسیقی کلاسیک را دارد. خواننده یا زائر، هر بار با گفتن «سلام»، خود را بازتعریف میکند: من کسی هستم که بر کسی سلام میفرستم که فرزند پیامبر است، مظلومِ کربلاست و خونش بر نیزه رفته.
از نظر ادبی، این سلامها رو به افزایش میرود: از جسم (قبر مطهر) به روح (روح تو ای حسین) و سپس به مقام «ثارالله» (خون خدا بر زمین). این صعود از مادی به متافیزیکی، نشانهی ظرفیت بالای بلاغی متن است.
۲. لعن (تبری و برائت) – «لَعَنَ اللَّهُ اُمَّةً…»
اینجا لحن متن عوض میشود. از نرمی و عاطفه، به آتش و غضب میرسد. بخش لعن، فهرستی است از جریان تاریخی «باطل»؛ از قاتلان مستقیم (عمر سعد، شمر، یزید) تا ریشههای شر (آل زیاد، آل مروان).
نکته ادبی ظریف این است که لعن، تنها نفرین نیست. لعن در ادبیات عرفانی شیعه، نوعی پالایش است. زائر با لعن بر ظالم، «خود» را از شر «دیگری» جدا میکند. این «آلودهزدایی نمادین» (Symbolic Purification) در تمام آیینهای کهن دیده میشود.
۳. طلبِ شفاعت و انتقام – «ثُمَّ اسْئَلُ اللَّهَ الْعَافِیَةَ…»
بخش نهایی، جایی است که زائر از خدا «انتقامِ خون حسین» میخواهد؛ اما نه انتقامِ شخصی، که «اِقَامَةَ الْحَقِّ». این درخواست، شبیه به پیامبران در عهد عتیق است که از خدا میخواستند ستمگران را نابود کند. اما نقطهی اوج ادبی این بخش، جملهی «عَجِّلْ فَرَجَهُمْ» است که این متن را از یک مرثیهی صِرف به یک مانیفستِ مهدوی بدل میکند.
بخش دوم: زبان و بلاغت؛ چرا زیارت عاشورا «ادبی» است؟
از نگاه نقد ادبی، متن زیارت عاشورا چند ویژگی بارز دارد:
۱. تکرار و ایقاع (Rhythm):
تکرار «یا اَباعَبْدِالله»، «لَعَنَ اللَّهُ»، «السَّلامُ عَلَیْکَ» – این تکرارها باعث ایجاد ضربآهنگ خاصی میشود که مانند آبِ آرام روان، خواننده را در خود میبرد. این ایقاع درونی، به متن قدرت «حافظهسپاری» میدهد. از همین روست که حتی کودکان بیسواد نیز بخشهایی از آن را از بر میکنند.
۲. استفاده از صفات مرکب و مهیج:
در بخش لعن، میخوانیم: «لَعَنَ اللَّهُ آلَ زِیَادٍ وَآلَ مَرْوَانَ». آل زیاد و مروان، نه اسم، که «سمبل» میشوند؛ نماد استبداد، دروغ، حیله و خیانت. این به متن خاصیت اسطورهسازی میبخشد. شیعه با تکرار این لعنها، تاریخ را به دو قطب مطلق خیر و شر تقسیم میکند.
۳. وجه خطابیِ بیواسطه:
شما در زیارت عاشورا مستقیماً با امام شهید سخن میگویید: «اَشْهَدُ اَنَّکَ قَدْ اَقَمْتَ الصَّلٰوةَ…». این بیواسطگی، مرز میان مرگ و زندگی را از بین میبرد. از نظر زیباییشناختی، این ویژگی، متن را از «تقریر خشک» به «عاشقانهای عرفانی» بدل کرده است.
بخش سوم: زیارت عاشورا و اخلاق رواقی شیعی
شاید جذابترین لایهی این متن، اخلاقی باشد که به مخاطب میآموزد. زیارت عاشورا اخلاق رواقی (Stoic Ethics) را با تعهد انقلابی ترکیب میکند.
رواقیگری حسینی:
در فرازی میخوانیم: «وَ اَسْئَلُ اللَّهَ بِالْحُجَّةِ عَلَیْکَ… اَنْ لا تَرُدَّنی خائِباً». این یعنی زائر با آگاهی کامل از مظلومیت امام، دست به دعا برمیدارد، اما نه برای ثروت یا قدرت، بلکه برای «ثبات قدم در دین». این درست همان چیزی است که رواقیان باستان (مانند اپیکتتوس) میگفتند: به آنچه در اختیار توست بیندیش، نه به بیرون.
اما تفاوت اساسی:
رواقی رومی در برابر ستم «صبر» میکند تا آرامش خود را حفظ کند، اما زیارت عاشورا صبر را فقط تا لحظهی «فرج» میپذیرد. متن پر است از طلب «نُصْرَةِ الْمَظْلُومِ». یعنی زائر وظیفه دارد که نه فقط در دلِ خود، بلکه در جهانِ بیرون، خواهان برچیده شدن ظلم باشد. این نقطهی اتصال اخلاق شخصی با سیاست است.
بخش چهارم: نقدی بر خوانشهای تقلیلگرایانه
در دهههای اخیر، برخی کوشیدهاند زیارت عاشورا را از هیئت سیاسی آن تهی کنند. بگویند: «این فقط یک دعاست، ربطی به یزید و بنیامیه ندارد، بگذریم». اما از منظر تحلیل گفتمان، این خوانش بیاعتبار است. چرا؟
زیرا بخش «لَعَنَ اللَّهُ یَزیدَ» صریحترین سند نفرین به حاکم جور است. هر کسی که این جمله را از زبان زائران شیعه حذف کند، در واقع جراحی قلب متن را کرده است.
حتی از نگاه ادبی، اگر لعن را از زیارت عاشورا حذف کنیم، سلام آن نیز معنا نمییابد. در تراژدی، برای آنکه بدانی قهرمان چقدر والاست، باید بدانی شریر چقدر پست است. یزید، شمر و ابنسعد، همان «آنتیهیرو»های این نمایشنامهی کیهانی هستند.
بخش پنجم: کارکرد جامعهشناختی زیارت در عصر مدرن
امروز، در جهانی که اخلاق جمعی در حال فرسایش است، زیارت عاشورا چه کاری میتواند انجام دهد؟
۱. مقاومت در برابر فراموشی:
تکرار سالانهی این متن، حافظهی جمعی شیعیان را زنده نگه میدارد. در عصر «پایان تاریخ» (فرانسیس فوکویاما) و تبلیغ فراموشی عدالت، زیارت عاشورا فریاد میزند: «نه! تاریخ تمام نشده، هنوز قصهی خون و شمشیر باقی است».
۲. ساخت هویت «ما» در برابر «آنها»:
متن با ترسیم دو جبههی حسینی و یزیدی، به شیعیان هویت «مظلومِ منتقم» میبخشد. این هویت، در طول تاریخ باعث شد شیعیان در برابر استعمار، استبداد و تکفیر، تسلیم نشوند.
۳. توسل به مثابه درمان هستیشناختی:
در روانشناسی مدرن، «احساس معنا» یکی از نیازهای اساسی بشر است. تکرار جمله «یا اَباعَبْدِالله، اِنّی سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَکُمْ» به زائر میگوید: تو تنها نیستی، تو در یک روایت بزرگ الهی قرار داری که آغازش از ازل بوده و پایانش با قائم آل محمد (ع) خواهد بود. این حس تعلق به اَبَر-روایت (Meta-narrative) است که مدرنیته آن را ویران کرد، ولی زیارت عاشورا بازش میسازد.
دعای سریع الاجابه امام موسی بن جعفر (ع) همراه با ترجمه فارسی
بخش ششم: تحلیل سبکی؛ کدام حسین؟ کدام عاشورا؟
در میان انبوه زیارتنامههای شیعی، زیارت عاشورا جایگاه ممتازی دارد. اما چرا؟ چه تفاوتی با زیارت جامعه کبیره یا زیارت ناحیه مقدسه دارد؟
الف) زیارت جامعه کبیره: عرفانی، آسمانی، اشراقی. در آنجا امامان چونان نور واحدی توصیف میشوند.
ب) زیارت ناحیه مقدسه: تغزلی، بکایی، اندوهگین. شاعرانهترین متن شیعی در سوگ حسین.
ج) زیارت عاشورا: حماسی، سیاسی، صریح، بیپروا. در این متن، شما با خونی مواجهید که هنوز جوش میزند. «لَعَنَ اللَّهُ» و «اَسْئَلُ اللَّهَ النِّقْمَةَ» بیش از هر چیز دیگر در آن به چشم میخورد.
از منظر سبکشناسی، این متن همچون یک دیالوگ میان دو صدا (Polyphony) است: صدای اندوه (سلام و گریه) و صدای خشم (لعن و نفرین). این تضاد درونی، متن را پویا و زنده نگه داشته است.
بخش هفتم: نسبت زیارت با عرفان سیاه و سفید
برخی متصوفه (به ویژه عرفان سلیمانی) کوشیدهاند لعن را «پایینتر از مقام عارف کامل» معرفی کنند. اما زیارت عاشورا صریحاً میگوید: «لعن بر ظالم، عبادت است».
در قرآن نیز آمده: «اَلا لَعْنَةُ اللهِ عَلَی الظّالِمین» (هود، ۱۸). بنابراین لعنِ اهلبیت، عین عدلخواهی است.
عارف کامل کسی است که هم رحمت بیکران خدا را ببیند، هم غضب او را. زیارت عاشورا با ظرافت تمام، این دو ساحت را جمع میکند: سلام بر حسین = رحمت. لعن بر یزید = غضب. هر دو برای خدا.
بخش هشتم: از نقد فرمالیستی تا نقد ایدئولوژیک
اگر با رویکرد فرمالیسم روسی به زیارت عاشورا بنگریم، آن را متنی مییابیم که «آشناییزدایی» (Defamiliarization) میکند: یعنی مرگ را نه پایان، که «شهادت» (که نوعی تولد دوباره است) معرفی میکند. «اَشْهَدُ اَنَّکَ حَیٌّ عِنْدَ رَبِّکَ تُرْزَقُ».
این جمله، تمام باورهای معمول درباره مرگ را بر هم میزند.
اما از منظر نقد ایدئولوژیک، این متن شالودهشکن است (Deconstructive). ایدئولوژی بنیامیه بر پایهی «مقاومت نکن، تسلیم حاکم شو» بنا شده بود. زیارت عاشورا همین ایدئولوژی را از ریشه میسوزاند. میگوید: «لَعَنَ اللَّهُ ظالِمی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ». یعنی هر کس که در طول تاریخ علیه عدالت قیام کند، نفرین شده است.
جمعبندی: زیارت عاشورا؛ متن زیستن نه فقط خواندن
ما در این مقاله کوشیدیم نشان دهیم که زیارت عاشورا تنها یک «دعای مستحب» نیست. این متن، آیینهی تمامنما از جهانبینی تشیع است:
از نظر ادبی: شاهکاری از تکرار، ایقاع، تصویرپردازی عاطفی و صعود از جسم به روح.
از نظر فلسفی: تلفیق رواقیگری صبورانه با خشم انقلابی علیه ظلم.
از نظر جامعهشناختی: سازندهی هویت، حافظه و امید در عصر مدرن.
از نظر اخلاقی: آموزگار «لعن به باطل» و «سلام به حق».
و اما سخن آخر:
کسی که زیارت عاشورا میخواند، فقط بر مزار نمادین حسین بن علی (ع) ایستاده است. او در واقع در برابر تمام «یزید»های تاریخ – از بنامیه تا داعش، از استبداد فرعونصفت تا استعمار مدرن – میایستد و میگوید:
«لَعَنَ اللَّهُ الظَّالِمينَ لَكُمْ… اِنّی سِلْمٌ لِمَنْ سالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حارَبَكُمْ».
و این یعنی زیارت عاشورا، یک «متن» مرده نیست. این یک روش زندگی است.
پانویس:
این مقاله تنها بخش کوچکی از ظرفیتهای ادبی-معنایی زیارت عاشورا را کاوید. خوانندهی گرامی، خودْ غواصِ معانی بیکران آن باد.
دانلود فایل صوتی زیارت عاشورا
خواص دعای کمیل + هر آنچه باید درباره دعای کمیل بدانید
متن کامل زیارت عاشورا
متن کامل زیارت عاشورا (به همراه ترجمه فارسی)
در اینجا متن کامل زیارت عاشورا را بر اساس منابع معتبر (کامل الزیارات و مصباح المتهجد) برای شما آوردهام. این متن از نظر سند، یکی از معتبرترین زیارتهای شیعه است که از امام باقر (ع) روایت شده است.
تذکر مهم: این زیارت دارای دو بخش اصلی است: (۱) اصل زیارت، (۲) دعای علقمه پس از آن. هر دو بخش در ادامه ذکر شده است.
> منبع: «کامل الزیارات» ابن قولویه قمی (متوفای ۳۶۸ قمری) و «مصباح المتهجد» شیخ طوسی.
—
متن عربی و ترجمه فارسی
بسم الله الرحمن الرحیم
به نام خداوند بخشنده مهربان
بخش اول: سلام و تحیت
أَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا أَبَا عَبْدِ اللّٰهِ
سلام بر تو ای اباعبدالله (ای پدر عبدالله)!
أَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا بْنَ رَسُولِ اللّٰهِ
سلام بر تو ای پسر رسول خدا!
أَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا بْنَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ ابْنَ سَيِّدِ الْوَصِيِّينَ
سلام بر تو ای پسر امیرالمؤمنین و پسر سرور جانشینان (پیامبر)!
أَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا بْنَ فَاطِمَةَ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ
سلام بر تو ای پسر فاطمه، سرور بانوان جهانیان!
أَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا ثَارَ اللّٰهِ وَ ابْنَ ثَارِهِ وَ الْوِتْرَ الْمَوْتُورَ
سلام بر تو ای خون خدا و پسر خون خدا و ای تنها و بییاور!
أَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ وَ عَلَى الْأَرْوَاحِ الَّتِي حَلَّتْ بِفِنَائِكَ
سلام بر تو و بر آن روحهایی که در آستان تو فرود آمدند!
عَلَيْكُمْ مِنِّي جَمِيعاً سَلاَمُ اللّٰهِ أَبَداً مَا بَقِيتُ وَ بَقِيَ اللَّيْلُ وَ النَّهَارُ
بر همه شما از جانب من، سلام خدا باد، همیشه، تا من هستم و شب و روز برپاست.
بخش دوم: اظهار عظمت مصیبت
يَا أَبَا عَبْدِ اللّٰهِ، لَقَدْ عَظُمَتِ الرَّزِيَّةُ وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتِ الْمُصِيبَةُ بِكَ عَلَيْنَا وَ عَلَى جَمِيعِ أَهْلِ الإِسْلاَمِ
ای اباعبدالله، به راستی که این مصیبت بر ما و بر همه اهل اسلام بزرگ و سترگ گشته است!
وَ جَلَّتْ وَ عَظُمَتْ مُصِيبَتُكَ فِي السَّمَاوَاتِ عَلَى جَمِيعِ أَهْلِ السَّمَاوَاتِ
و مصیبت تو در آسمانها بر همه اهل آسمانها بزرگ و سهمگین است.
بخش سوم: لعن بر بانیان ظلم
فَلَعَنَ اللّٰهُ أُمَّةً أَسَّسَتْ أَسَاسَ الظُّلْمِ وَ الْجَوْرِ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ
پس خدا لعنت کند آن گروهی را که بنیان ستم و بیداد را بر ضد شما اهل بیت نهادند.
وَ لَعَنَ اللّٰهُ أُمَّةً دَفَعَتْكُمْ عَنْ مَقَامِكُمْ وَ أَزَالَتْكُمْ عَنْ مَرَاتِبِكُمُ الَّتِي رَتَّبَكُمُ اللّٰهُ فِيهَا
و خدا لعنت کند آن گروهی را که شما را از مقامتان بازداشتند و از مرتبهای که خدا برایتان مقرر داشته بود، دورتان ساختند.
وَ لَعَنَ اللّٰهُ أُمَّةً قَتَلَتْكُمْ
و خدا لعنت کند آن گروهی را که شما را کشتند.
وَ لَعَنَ اللّٰهُ الْمُمَهِّدِينَ لَهُمْ بِالتَّمْكِينِ مِنْ قِتَالِكُمْ
و خدا لعنت کند آنان را که برایشان (قاتلان) زمینهسازی کردند تا بتوانند با شما بجنگند.
بَرِئْتُ إِلَى اللّٰهِ وَ إِلَيْكُمْ مِنْهُمْ وَ مِنْ أَشْيَاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ وَ أَوْلِيَائِهِمْ
من به سوی خدا و به سوی شما، از آنان و از پیروان و دنبالهروان و دوستدارانشان بیزاری میجویم.
بخش چهارم: تولی و تبری
يَا أَبَا عَبْدِ اللّٰهِ، إِنِّي سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ، وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
ای اباعبدالله، همانا من تا روز قیامت، با کسی که با شما صلح کند، صلح دارم و با کسی که با شما بجنگد، در جنگم.
وَ لَعَنَ اللّٰهُ آلَ زِيَادٍ وَ آلَ مَرْوَانَ
و خدا لعنت کند خاندان زیاد و خاندان مروان را!
وَ لَعَنَ اللّٰهُ بَنِي أُمَيَّةَ قَاطِبَةً
و خدا لعنت کند همه بنیامیه را!
وَ لَعَنَ اللّٰهُ ابْنَ مَرْجَانَةَ
و خدا لعنت کند پسر مرجانه (عبیدالله بن زیاد) را!
وَ لَعَنَ اللّٰهُ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ
و خدا لعنت کند عمر سعد را!
وَ لَعَنَ اللّٰهُ شِمْراً
و خدا لعنت کند شمر را!
وَ لَعَنَ اللّٰهُ أُمَّةً أَسْرَجَتْ وَ أَلْجَمَتْ وَ تَنَقَّبَتْ لِقِتَالِكَ
و خدا لعنت کند آن گروهی را که (اسبها را) زین و لگام کردند و نقاب زدند تا با تو بجنگند!
بخش پنجم: ابراز عجز و طلب انتقام
بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي، لَقَدْ عَظُمَ مُصَابِي بِكَ
پدر و مادرم به فدایت، به راستی که مصیبت من برای تو بزرگ است!
فَأَسْأَلُ اللّٰهَ الَّذِي أَكْرَمَ مَقَامَكَ وَ أَكْرَمَنِي بِكَ، أَنْ يَرْزُقَنِي طَلَبَ ثَارِكَ مَعَ إِمَامٍ مَنْصُورٍ مِنْ أَهْلِ بَيْتِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ
پس از خدایی که مقام تو را گرامی داشت و مرا به تو کرامت بخشید، میخواهم که طلب خون تو را همراه با پیشوای پیروزمندی از خاندان محمد (علیه و آله السلام) روزیام گرداند.
أَللّٰهُمَّ اجْعَلْنِي عِنْدَكَ وَجِيهاً بِالْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ
خدایا، مرا در دنیا و آخرت، به واسطه حسین (علیه السلام) در پیشگاه خود آبرومند قرار ده.
بخش ششم: تعهد و توسل مجدد
يَا أَبَا عَبْدِ اللّٰهِ، إِنِّي أَتَقَرَّبُ إِلَى اللّٰهِ وَ إِلَى رَسُولِهِ وَ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِلَى فَاطِمَةَ وَ إِلَى الْحَسَنِ وَ إِلَيْكَ بِمُوَالاَتِكَ
ای اباعبدالله، همانا من به وسیله دوستی تو، به خدا و رسولش و امیرالمؤمنین و فاطمه و حسن و تو تقرب میجویم.
وَ بِالْبَرَاءَةِ مِمَّنْ قَاتَلَكَ وَ الْجَوْرِ عَلَيْكُمْ
و به وسیله بیزاری از کسانی که با تو جنگیدند و بر شما ستم کردند.
وَ أَبْرَأُ إِلَى اللّٰهِ وَ إِلَى رَسُولِهِ مِمَّنْ أَسَّسَ أَسَاسَ ذَلِكَ وَ بَنَى عَلَيْهِ بُنْيَانَهُ
و در پیشگاه خدا و رسولش، از کسی که اساس این ستم را نهاد و بر آن بنیانش را استوار کرد، بیزاری میجویم.
وَ جَرَى فِي ظُلْمِهِ وَ جَوْرِهِ عَلَيْكُمْ وَ عَلَى أَشْيَاعِكُمْ
و از کسی که در ستم و بیداد خود بر شما و بر پیروانتان کوشید.
بَرِئْتُ إِلَى اللّٰهِ وَ إِلَيْكُمْ مِنْهُمْ
من به سوی خدا و به سوی شما، از آنان بیزارم.
وَ أَتَقَرَّبُ إِلَى اللّٰهِ ثُمَّ إِلَيْكُمْ بِمُوَالاَتِكُمْ وَ مُوَالاَةِ وَلِيِّكُمْ
و به سوی خدا و سپس به سوی شما، به وسیله دوستی شما و دوستی دوستدارانتان تقرب میجویم.
وَ الْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِكُمْ وَ النَّاصِبِينَ لَكُمُ الْحَرْبَ
و به وسیله بیزاری از دشمنانتان و کسانی که با شما به جنگ برخاستند.
وَ الْبَرَاءَةِ مِنْ أَشْيَاعِهِمْ وَ أَتْبَاعِهِمْ
و بیزاری از پیروان و دنبالهروانشان.
إِنِّي سِلْمٌ لِمَنْ سَالَمَكُمْ وَ حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبَكُمْ
من با کسی که با شما صلح دارد، صلح دارم و با کسی که با شما میجنگد، در جنگم.
وَ وَلِيٌّ لِمَنْ وَالاَكُمْ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاكُمْ
و دوستدار کسی هستم که شما را دوست دارد و دشمن کسی هستم که با شما دشمنی ورزد.
بخش هفتم: درخواست ثبات قدم و همراهی با امام حسین (ع)
فَأَسْأَلُ اللّٰهَ الَّذِي أَكْرَمَنِي بِمَعْرِفَتِكُمْ وَ مَعْرِفَةِ أَوْلِيَائِكُمْ
پس از خدایی که مرا به شناخت شما و شناخت دوستانتان کرامت بخشید، میخواهم.
وَ رَزَقَنِي الْبَرَاءَةَ مِنْ أَعْدَائِكُمْ
و بیزاری از دشمنانتان را روزیام گردانید.
أَنْ يَجْعَلَنِي مَعَكُمْ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ
که مرا در دنیا و آخرت با شما قرار دهد.
وَ أَنْ يُثَبِّتَ لِي عِنْدَكُمْ قَدَمَ صِدْقٍ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ
و گام صدق و ثباتی برایم در دنیا و آخرت، نزد شما استوار گرداند.
وَ أَنْ يُبَلِّغَنِي الْمَقَامَ الْمَحْمُودَ لَكُمْ عِنْدَ اللّٰهِ
و آن مقام ستودهای را که شما نزد خدا دارید به من برساند.
وَ أَنْ يَرْزُقَنِي طَلَبَ ثَارِي مَعَ إِمَامٍ هُدًى ظَاهِرٍ نَاطِقٍ بِالْحَقِّ مِنْكُمْ
و طلب خونم (یا خون تو) را همراه با پیشوای راهنمایی که آشکار و گوینده به حق از شماست، روزیام گرداند.
وَ أَنْ لاَ تَرُدَّنِي خَائِباً
و مرا ناامید بازنگردان.
يَا قَارِئَ هَذِهِ الزِّيَارَةِ، إِذَا فَرَغْتَ مِنْهَا، فَضَعِ الْيَمِينَ عَلَى الْيَسَارِ عَلَى صَدْرِكَ، ثُمَّ قُلْ:
ای خواننده این زیارت، چون از آن فارغ شدی، دست راست را بر دست چپ بر سینه خود بگذار، سپس بگو:
لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ اللّٰهِ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ رَسُولِ اللّٰهِ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ الْحَسَنِ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ الْحُسَيْنِ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ الْمَوْتَى، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ الْفَوْزِ وَ الْفَلاَحِ، لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ إِلَى الْجَنَّةِ
لبیک یا دعوتکننده خدا! لبیک یا دعوتکننده رسول خدا! لبیک یا دعوتکننده امیرالمؤمنین! لبیک یا دعوتکننده فاطمه زهرا! لبیک یا دعوتکننده حسن! لبیک یا دعوتکننده حسین! لبیک یا دعوتکننده مردگان! لبیک یا دعوتکننده رستگاری و کامیابی! لبیک یا دعوتکننده به بهشت!
بخش هشتم: دعای علقمه (پایانی زیارت)
سپس سه بار میگویی: «اللّهُمَّ الْعَنْهُمْ جَمِيعاً» (خدایا، همه آنان را لعنت کن).
و سپس ادامه میدهی:
أَللّٰهُمَّ الْعَنْ أَوَّلَ ظَالِمٍ ظَلَمَ حَقَّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ آخِرَ تَابِعٍ لَهُ عَلَى ذَلِكَ
خدایا، لعنت کن اولین ستمگری که حق محمد و آل محمد را پایمال کرد و آخرین دنبالهروی را که بر این کار از او پیروی کرد.
أَللّٰهُمَّ الْعَنِ الْجِبْتَ وَ الطَّاغُوتَ وَ الأَصْنَامَ
خدایا، لعنت کن جبت و طاغوت و بتها را.
وَ لاَ تَغْفِرْهُمْ وَ لاَ تَرْحَمْهُمْ، وَ لاَ تُصَلِّ عَلَيْهِمْ، وَ لاَ تُبَارِكْ عَلَيْهِمْ، وَ لاَ تَعْفُ عَنْهُمْ، وَ لاَ تَسْتُرْ عَلَيْهِمْ
و هرگز آنان را نیامرز و به آنان رحم مکن و بر ایشان درود مفرست و به آنان برکت مده و از آنان درگذر و زشتیهایشان را مپوشان.
أَللّٰهُمَّ لَعْنُكَ وَ عَذَابُكَ وَ نَقِمَتُكَ وَ سَخَطُكَ وَ عُقُوبَتُكَ وَ عِقَابُكَ وَ دَائِمُ عَذَابِكَ، عَلَى أَعْدَائِكَ أَئِمَّةِ الْجَوْرِ، وَ أَتْبَاعِهِمْ، وَ أَشْيَاعِهِمْ، وَ أَوْلِيَائِهِمْ، وَ أَعْوَانِهِمْ، وَ جَمِيعِ مَنْ أَحَبَّهُمْ، مِنَ الأَوَّلِينَ وَ الآخِرِينَ، وَ عَلَى آلِ أَبِي سُفْيَانَ، وَ آلِ زِيَادٍ، وَ آلِ مَرْوَانَ، إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ
خدایا، لعنت و عذاب و انتقام و خشم و عقوبت و کیفر و عذاب همیشگیات، بر دشمنانت، پیشوایان ستمگر و پیروان و هواداران و دوستداران و یارانشان و بر هر که آنان را دوست دارد، از اولین تا آخرین، و بر خاندان ابوسفیان و خاندان زیاد و خاندان مروان تا روز قیامت.
أَللّٰهُمَّ وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ صَلِّ عَلَى جَبْرَئِيلَ مَلَكِ رَحْمَتِكَ، وَ صَلِّ عَلَى مِيكَائِيلَ مَلَكِ رِزْقِكَ، وَ صَلِّ عَلَى إِسْرَافِيلَ مَلَكِ الصُّورِ، وَ صَلِّ عَلَى مَلَكِ الْمَوْتِ وَ قَابِضِ الْأَرْوَاحِ، وَ صَلِّ عَلَى الْحَمَلَةِ لِعَرْشِكَ، وَ صَلِّ عَلَى السَّكَنَةِ فِي سَمَاوَاتِكَ، وَ صَلِّ عَلَى الزَّبَانِيَةِ (الَّذِينَ) لاَ يَعْصُونَ اللّهَ مَا أَمَرَهُمْ، وَ صَلِّ عَلَى الْخَزَنَةِ فِي جِنَانِكَ، وَ صَلِّ عَلَى الْمَلاَئِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ، وَ صَلِّ عَلَى الْمَلاَئِكَةِ الْمُسَبِّحِينَ فِي اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ، وَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ عَلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ صَلاَةً لاَ غَايَةَ لَهَا وَ لاَ انْقِطَاعَ
خدایا، و درود فرست بر محمد و آل محمد، و درود فرست بر جبرئیل فرشته رحمتت، و درود فرست بر میکائیل فرشته روزیِت، و درود فرست بر اسرافیل فرشته صور، و درود فرست بر فرشته مرگ و قبضکننده ارواح، و درود فرست بر حاملان عرشت، و درود فرست بر ساکنان آسمانهایت، و درود فرست بر زبانیههایی (که) خدا را در آنچه فرمانشان دهد نافرمانی نمیکنند، و درود فرست بر خازنان بهشتت، و درود فرست بر فرشتگان مقرب، و درود فرست بر فرشتگانی که شب و روز تسبیح میگویند، و درود فرست بر محمد و آل محمد، به بهترین درودی که بر هیچیک از آفریدگانت فرستادهای، درودی که نه نهایت دارد و نه پایان.
وَ صَلِّ عَلَى جَمِيعِ الْمَلاَئِكَةِ وَ الْأَنْبِيَاءِ وَ الرُّسُلِ، وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
و درود فرست بر همه فرشتگان و پیامبران و رسولان، و حمد و سپاس خدای را که پروردگار جهانیان است.
نکات پایانی
1. اعتبار سند: اصل زیارت عاشورا در «کامل الزیارات» ابن قولویه (که به اجماع علما معتبرترین کتاب در باب زیارات است) با سند معتبر از امام باقر (ع) روایت شده است.
2. بخش پایانی لعن: برخی از فقها و محققان (مانند سید مرتضی عسکری) درباره صحت انتساب بخش پایانی لعن که با «اللّهُمَّ خُصَّ أَنْتَ أَوَّلَ ظَالِمٍ…» شروع میشود، تردید کردهاند؛ اما به اعتقاد علامه شبیری زنجانی و اکثر علمای امامیه، تمام زیارت عاشورا (از جمله این بخش) معتبر است.
3. خواندن روزانه: امام باقر (ع) به راوی فرمود: «ای علقمه، اگر میتوانی این زیارت را هر روز از عمرت بخوانی، بخوان که تمام ثواب آن برای تو خواهد بود».
4. آداب زیارت از دور: طبق حدیث، اگر کسی نتواند به کربلا برود، با خواندن همین زیارت از راه دور، ثواب کسی را دارد که کنار قبر مطهر حاضر شده است.
5. دعای علقمه: بخش پایانی (از «لَبَّيْكَ يَا دَاعِيَ اللّٰهِ…» تا انتها) به «دعای علقمه» معروف است و در منابع متأخر به زیارت عاشورا ملحق شده است.
