اعمال شب و روز اربعین حسینی؛ متن، ترجمه و صوت زیارت اربعین

اعمال شب و روز اربعین حسینی، متن و ترجمه کامل زیارت اربعین، صوت محمود کریمی و فرهمند، نماز، غسل زیارت، اعمال جاماندگان و زیارت وداع.

اعمال شب و روز اربعین حسینی؛ متن، ترجمه و صوت زیارت اربعین

اربعین حسینی در بیستم ماه صفر، چهلمین روز پس از شهادت امام حسین(ع) و یاران ایشان در عاشوراست. مهم‌ترین عمل اختصاصی این روز، زیارت امام حسین(ع) و خواندن زیارت مأثور اربعین است؛ زیارتی که صفوان جمال آن را از امام صادق(ع) نقل کرده و در آن هدف قیام سیدالشهدا(ع)، مبارزه با جهل و گمراهی و وفاداری به راه اهل‌بیت(ع) یادآوری می‌شود.

در این راهنمای جامع، اعمال مستند شب و روز اربعین، روش خواندن زیارت از نزدیک و دور، متن عربی و ترجمه کامل زیارت، دو فایل صوتی با صدای حاج محمود کریمی و استاد فرهمند، زیارت وداع، روایت زیارت جابر و نکات مهم درباره غسل، نماز و دعا گردآوری شده است. اعمال عمومی زیارت نیز از اعمال اختصاصی روز بیستم صفر جدا شده‌اند تا خواننده با انتساب‌های نادرست روبه‌رو نشود.

نسخه مستقل و ساده‌تر زیارت‌نامه نیز در صفحه متن کامل زیارت اربعین با ترجمه در دسترس است.

فهرست مطالب

پاسخ سریع: اعمال اصلی شب و روز اربعین چیست؟

عمل اصلی و اختصاصی روز اربعین، زیارت امام حسین(ع) در بیستم صفر و خواندن زیارت مأثور «السَّلامُ عَلى وَلِیِّ اللهِ وَ حَبِیبِهِ» است. پس از زیارت، دو رکعت نماز و دعا برای حاجت‌ها انجام می‌شود. غسل زیارت، پوشیدن لباس پاکیزه، ذکر، تلاوت قرآن، صدقه، خدمت به زائران و حضور با ادب از آداب عمومی و مستحب زیارت‌اند؛ نه اینکه همه آن‌ها عمل واجب یا اختصاصی اربعین باشند.

خلاصه اعمال اربعین در یک جدول

زمان یا وضعیتعمل پیشنهادیتوضیح
شب اربعیننمازهای واجب، قرآن، صلوات، استغفار و آمادگی قلبیبرای شب اربعین نماز مستقل و قطعی با کیفیت مشهور و مورد اتفاق گزارش نشده است.
صبح روز بیستم صفرغسل زیارت و پوشیدن لباس پاکیزهغسل زیارت از نزدیک یا دور در فتاوای بسیاری از فقها مستحب دانسته شده است.
پس از بالا آمدن روزخواندن زیارت مأثور اربعینزیارت نقل‌شده از امام صادق(ع) توسط صفوان جمال.
پس از زیارتدو رکعت نماز و دعادو رکعت به نیت نماز زیارت خوانده و سپس حاجت‌ها درخواست می‌شود.
در کربلاسلام به امام حسین(ع)، شهدا و حضرت عباس(ع)با رعایت نظم، حقوق زائران و دستورات خادمان حرم.
برای جاماندگانخواندن زیارت از راه دوردر خانه، مسجد یا هر مکان پاکی با توجه به ترجمه و مضمون زیارت.
در طول روزصدقه، کمک، اطعام، قرآن و ترک گناهاعمال عمومی نیک که با نیت اربعین انجام می‌شوند.
اعمال شب و روز اربعین حسینی

اربعین حسینی چه روزی است؟

اربعین در سنت شیعه به روز بیستم صفر گفته می‌شود؛ روزی که چهل روز از عاشورا و شهادت امام حسین(ع) می‌گذرد. درباره برخی جزئیات تاریخی، از جمله بازگشت اهل‌بیت(ع) به کربلا در همان سال، میان تاریخ‌نگاران اختلاف نظر وجود دارد؛ اما ورود جابر بن عبدالله انصاری برای زیارت مزار امام حسین(ع) و اصل استحباب زیارت در این روز، جایگاه مهمی در فرهنگ شیعه دارد.

برای عکس‌نوشته‌ها و مطالب مناسب انتشار در شبکه‌های اجتماعی می‌توانید مجموعه عکس پروفایل اربعین حسینی را مشاهده کنید.

زیارت اربعین؛ یکی از نشانه‌های مؤمن

در روایت مشهوری منسوب به امام حسن عسکری(ع)، پنج نشانه برای مؤمن بیان شده است: پنجاه‌ویک رکعت نماز واجب و نافله در شبانه‌روز، زیارت اربعین، انگشتر در دست راست، گذاشتن پیشانی بر خاک در سجده و بلند گفتن «بسم الله الرحمن الرحیم». این روایت در منابع زیارتی بسیار مشهور است، هرچند درباره بررسی سندی آن باید با تعبیر علمی و محتاطانه سخن گفت.

اعمال شب اربعین حسینی

در منابع مشهور دعایی، عمل اصلی این مناسبت برای روز بیستم صفر، زیارت امام حسین(ع) است. برای شب اربعین نیز می‌توان مانند دیگر شب‌های منسوب به اهل‌بیت(ع)، با عبادت‌های عمومی و معتبر به استقبال روز زیارت رفت. نباید هر نماز یا ذکری که در شبکه‌های اجتماعی با عنوان «نماز مخصوص شب اربعین» منتشر می‌شود بدون بررسی منبع پذیرفت.

  • نماز مغرب و عشا و دیگر نمازهای واجب در اول وقت
  • تلاوت قرآن و هدیه ثواب آن به امام حسین(ع) و شهدای کربلا
  • صلوات بر محمد و آل محمد
  • استغفار، توبه و جبران حق‌الناس
  • دعا برای فرج، بیماران، درگذشتگان و مظلومان
  • مطالعه ترجمه زیارت اربعین برای آمادگی ذهنی و قلبی
  • صدقه و آماده‌کردن کمک یا نذری برای نیازمندان

اعمال روز اربعین حسینی

  • غسل زیارت: زائر حضوری یا کسی که از راه دور زیارت می‌خواند می‌تواند غسل زیارت انجام دهد. درباره کفایت غسل از وضو و کیفیت نیت، مطابق فتوای مرجع تقلید خود عمل کنید.
  • لباس پاکیزه و آراستگی: پاکی بدن و لباس و پرهیز از بوی آزاردهنده از آداب حضور در زیارت است.
  • زیارت اربعین: متن مأثور نقل‌شده از امام صادق(ع) خوانده شود.
  • نماز زیارت: پس از زیارت، دو رکعت نماز مانند نماز صبح خوانده شود و ثواب آن به امام حسین(ع) هدیه گردد.
  • دعا: پس از نماز، برای حاجت‌های دنیوی و اخروی، عاقبت‌به‌خیری و اصلاح رفتار دعا شود.
  • قرآن و صدقه: تلاوت قرآن، کمک به نیازمند و خدمت به زائران از اعمال نیک این روز است.
  • تجدید عهد عملی: یک گناه، رفتار نادرست یا حق تضییع‌شده شناسایی و برای جبران آن اقدام شود.
اعمال روز بیستم صفر و زیارت اربعین

اعمال اربعین در کربلا و از راه دور چه تفاوتی دارد؟

موضوعزائر حاضر در کربلاجامانده و زائر از راه دور
غسلغسل زیارت پیش از حضور در حرمغسل زیارت با نیت رجاء و مطابق نظر مرجع
جهت زیارتروبه‌روی ضریح یا در فضای حرمرو به قبله یا رو به سمت کربلا در صورت امکان
زیارت‌نامهخواندن متن کامل با آرامشخواندن همان متن در خانه یا مسجد
نماز زیارتدر محل مناسب حرم بدون ایجاد مزاحمتدر خانه یا مسجد پس از زیارت
خدمتکمک به زائر، رعایت نظم و نظافتکمک مالی، اطعام یا خدمت به جاماندگان و نیازمندان
دعابرای خود، خانواده و دیگرانهمان دعاها بدون محدودیت مکانی

زمان خواندن زیارت اربعین

در روایت صفوان جمال، امام صادق(ع) دستور خواندن زیارت اربعین را هنگامی بیان می‌کند که بخشی از روز بالا آمده باشد؛ یعنی پس از طلوع آفتاب و در بخش آغازین روز. اگر کسی در آن زمان موفق نشود، می‌تواند زیارت را در دیگر ساعت‌های روز بیستم صفر بخواند و از اصل زیارت محروم نشود.

روش خواندن زیارت اربعین

  • در صورت امکان وضو یا غسل زیارت انجام دهید.
  • در مکانی پاک، آرام و بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران قرار بگیرید.
  • اگر در کربلا هستید رو به حرم و اگر از راه دور هستید رو به قبله یا سمت کربلا بایستید.
  • سلام و زیارت‌نامه را با توجه به معنی بخوانید.
  • پس از پایان متن، دو رکعت نماز زیارت به‌جا آورید.
  • بعد از نماز، دعاهای شخصی و عمومی خود را مطرح کنید.
  • زیارت را با تصمیمی عملی برای اصلاح اخلاق و رفتار کامل کنید.

متن کامل زیارت اربعین با ترجمه فارسی

متن زیر همان زیارت معروف اربعین است که صفوان جمال از امام صادق(ع) نقل کرده است. برای خوانایی بهتر، متن عربی و ترجمه در سه بخش پیوسته ارائه می‌شوند.

متن و ترجمه کامل زیارت اربعین

بخش 1 زیارت اربعین

السَّلامُ عَلَی وَلِیِّ اللَّهِ وَ حَبِیبِهِ السَّلامُ عَلَی خَلِیلِ اللَّهِ وَ نَجِیبِهِ السَّلامُ عَلَی صَفِیِّ اللَّهِ وَ ابْنِ صَفِیِّهِ السَّلامُ عَلَی الْحُسَیْنِ الْمَظْلُومِ الشَّهِیدِ السَّلامُ عَلَی أَسِیرِ الْکُرُبَاتِ وَ قَتِیلِ الْعَبَرَاتِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَشْهَدُ أَنَّهُ وَلِیُّکَ وَ ابْنُ وَلِیِّکَ وَ صَفِیُّکَ وَ ابْنُ صَفِیِّکَ الْفَائِزُ بِکَرَامَتِکَ أَکْرَمْتَهُ بِالشَّهَادَهِ وَ حَبَوْتَهُ بِالسَّعَادَهِ وَ اجْتَبَیْتَهُ بِطِیبِ الْوِلادَهِ وَ جَعَلْتَهُ سَیِّدا مِنَ السَّادَهِ وَ قَائِدا مِنَ الْقَادَهِ وَ ذَائِدا مِنَ الذَّادَهِ وَ أَعْطَیْتَهُ مَوَارِیثَ الْأَنْبِیَاءِ وَ جَعَلْتَهُ حُجَّهً عَلَی خَلْقِکَ مِنَ الْأَوْصِیَاءِ فَأَعْذَرَ فِی الدُّعَاءِ وَ مَنَحَ النُّصْحَ وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیَسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَهِ وَ حَیْرَهِ الضَّلالَهِ وَ قَدْ تَوَازَرَ عَلَیْهِ مَنْ غَرَّتْهُ الدُّنْیَا وَ بَاعَ حَظَّهُ بِالْأَرْذَلِ الْأَدْنَی وَ شَرَی آخِرَتَهُ بِالثَّمَنِ الْأَوْکَسِ وَ تَغَطْرَسَ وَ تَرَدَّی فِی هَوَاهُ وَ أَسْخَطَکَ وَ أَسْخَطَ نَبِیَّکَ،

سلام بر ولیّ خدا و حبیبش، سلام بر دوست خدا و نجیبش، سلام بر بنده برگزیده خدا و فرزند برگزیده‌اش، سلام بر حسین مظلوم شهید، سلام بر آن دچار گرفتاری‌ها و کشته اشک‌ها، خدایا من گواهی می‌‏دهم که حسین ولیّ تو و فرزند ولیّ تو، و فرزند برگزیده توست‏ حسینی که به کرامتت رسیده، او را به شهادت گرامی داشتی، و به خوشبختی اختصاصش دادی، و به پاکی ولادت‏ برگزیدی، و او را آقایی از آقایان، و پیشروی از پیشرویان، و مدافعی از مدافعان حق قرار دادی، و میراث‌های پیامبران را به او عطا فرمودی، و او را از میان جانشینان حجّت بر بندگانت قرار دادی، و در دعوتش جای‏ عذری باقی نگذاشت، و از خیرخواهی دریغ نورزید، و جانش را در راه تو بذل کرد، تا بندگانت را از جهالت و سرگردانی گمراهی برهاند، در حالی که بر علیه او به کمک هم برخاستند، کسانی‏‌که دنیا مغرورشان کرد، و بهره واقعی خود را به فرومایه‌تر و پست‌‏تر چیز فروختند و آخرتشان را به کمترین بها به بهای ناچیز فروختند، تکبّر کردند و خود را در دامن هوای نفس انداختند، تو را و پیامبرت را به خشم آوردند،

بخش 2 زیارت اربعین

وَ أَطَاعَ مِنْ عِبَادِکَ أَهْلَ الشِّقَاقِ وَ النِّفَاقِ وَ حَمَلَهَ الْأَوْزَارِ الْمُسْتَوْجِبِینَ النَّارَ [لِلنَّارِ] فَجَاهَدَهُمْ فِیکَ صَابِرا مُحْتَسِبا حَتَّی سُفِکَ فِی طَاعَتِکَ دَمُهُ وَ اسْتُبِیحَ حَرِیمُهُ اللَّهُمَّ فَالْعَنْهُمْ لَعْنا وَبِیلا وَ عَذِّبْهُمْ عَذَابا أَلِیما السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ السَّلامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ سَیِّدِ الْأَوْصِیَاءِ أَشْهَدُ أَنَّکَ أَمِینُ اللَّهِ وَ ابْنُ أَمِینِهِ عِشْتَ سَعِیدا وَ مَضَیْتَ حَمِیدا وَ مُتَّ فَقِیدا مَظْلُوما شَهِیدا وَ أَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ مُنْجِزٌ مَا وَعَدَکَ وَ مُهْلِکٌ مَنْ خَذَلَکَ وَ مُعَذِّبٌ مَنْ قَتَلَکَ وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ وَفَیْتَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِهِ حَتَّی أَتَاکَ الْیَقِینُ فَلَعَنَ اللَّهُ مَنْ قَتَلَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ظَلَمَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ أُمَّهً سَمِعَتْ بِذَلِکَ فَرَضِیَتْ بِهِ،

و اطاعت کردند از میان بندگانت، اهل شکاف‏‌افکنی و نفاق و بارکشان گناهان سنگین، و سزواران آتش را پس با آنان درباره تو صابرانه و با امید پاداش تو جهاد کرد، تا در طاعت تو خونش ریخته شد و حریمش مباح گشت‏ خدایا آنان را لعنت کن لعنتی سنگین، و عذابشان کن عذابی دردناک، سلام بر تو ای فرزند رسول خدا، سلام‏ بر تو ای فرزند سرور جانشینان، شهادت می‌‏دهم که تو امین خدا و فرزند امین اویی، سعادتمند زیستی، و ستوده درگذشتی، و از دنیا رفتی در حالی که فقدانت بزرگ بود، و مظلوم و شهید، گواهی می‌دهم که خدا وفاکننده است آنچه را به تو وعده داده، و نابودکننده کسانی را که از یاری‌ات دریغ ورزیدند، و عذاب کننده کسانی را که تو را کشتند، و گواهی می‌‏دهم که تو به عهد خدا وفا کردی و در راهش به جهاد برخاستی تا مرگ فرا رسید، پس خدا لعنت کند کسانی را که تو را کشتند، و به تو ستم کردند، و این جریان را شنیدند و به آن خشنود شدند،

بخش 3 زیارت اربعین

اللَّهُمَّ إِنِّی أُشْهِدُکَ أَنِّی وَلِیٌّ لِمَنْ وَالاهُ وَ عَدُوٌّ لِمَنْ عَادَاهُ بِأَبِی أَنْتَ وَ أُمِّی یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ أَشْهَدُ أَنَّکَ کُنْتَ نُورا فِی الْأَصْلابِ الشَّامِخَهِ وَ الْأَرْحَامِ الْمُطَهَّرَهِ [الطَّاهِرَهِ] لَمْ تُنَجِّسْکَ الْجَاهِلِیَّهُ بِأَنْجَاسِهَا وَ لَمْ تُلْبِسْکَ الْمُدْلَهِمَّاتُ مِنْ ثِیَابِهَا وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ مِنْ دَعَائِمِ الدِّینِ وَ أَرْکَانِ الْمُسْلِمِینَ وَ مَعْقِلِ الْمُؤْمِنِینَ وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ الْإِمَامُ الْبَرُّ التَّقِیُّ الرَّضِیُّ الزَّکِیُّ الْهَادِی الْمَهْدِیُّ وَ أَشْهَدُ أَنَّ الْأَئِمَّهَ مِنْ وُلْدِکَ کَلِمَهُ التَّقْوَی وَ أَعْلامُ الْهُدَی وَ الْعُرْوَهُ الْوُثْقَی وَ الْحُجَّهُ عَلَی أَهْلِ الدُّنْیَا وَ أَشْهَدُ أَنِّی بِکُمْ مُؤْمِنٌ وَ بِإِیَابِکُمْ مُوقِنٌ بِشَرَائِعِ دِینِی وَ خَوَاتِیمِ عَمَلِی وَ قَلْبِی لِقَلْبِکُمْ سِلْمٌ وَ أَمْرِی لِأَمْرِکُمْ مُتَّبِعٌ وَ نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّهٌ حَتَّی یَأْذَنَ اللَّهُ لَکُمْ فَمَعَکُمْ مَعَکُمْ لا مَعَ عَدُوِّکُمْ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ وَ عَلَی أَرْوَاحِکُمْ وَ أَجْسَادِکُمْ [أَجْسَامِکُمْ ‏] وَ شَاهِدِکُمْ وَ غَائِبِکُمْ وَ ظَاهِرِکُمْ وَ بَاطِنِکُمْ آمِینَ رَبَّ الْعَالَمِینَ.

خدای من تو را شاهد می‏‌گیرم که من دوستم با آنان‌که او را دوست دارند، و دشمن با آنان که با او دشمنند، پدر و مادرم فدایت ای فرزند رسول خدا، گواهی می‏‌دهم که تو در صلب‌های بلندمرتبه و رحم‌های پاک نوری بودی، جاهلیت با ناپاکیهایش تو را آلوده نکرد، و از جامه‌های تیره و تارش‏ به تو نپوشاند، و گواهی می‌‏دهم که تو از ستونهای دین، و پایه‌های مسلمانان، و پناهگاه مردم مؤمنی، و گواهی می‏‌دهم که پیشوای نیکوکار، با تقوا، راضی به مقدرات حق، پاکیزه، هدایت کننده، و هدایت شده‌ای، و گواهی می‏‌دهم که امامان‏ از فرزندانت، اصل تقوا، و نشانه‌های هدایت، و دستگیره محکم، و حجّت بر اهل دنیا هستند و گواهی می‌دهم که من به یقین مؤمن به شمایم، و به بازگشتتان یقین دارم، براساس قوانین دینم، و عواقب عملم، و قلبم با قلب شما در صلح است، و کارم پیرو کارتان، و یاری‌ام برای شما آماده است، تا خدا به شما اجازه دهد، پس با شمایم نه با دشمنانتان، درودهای خدا بر شما، و بر ارواح و پیکرهایتان، و بر حاضر و غایبتان، و بر ظاهر و باطنتان، آمین ای پروردگار جهانیان.

زیارت اربعین با صدای حاج محمود کریمی

برای شنیدن و همراهی با متن زیارت، فایل صوتی حاج محمود کریمی را از پلیر زیر پخش کنید.

دانلود مستقیم زیارت اربعین با صدای حاج محمود کریمی

زیارت اربعین با صدای استاد فرهمند

نسخه دوم زیارت اربعین با صدای استاد فرهمند در پلیر زیر قرار گرفته است.

دانلود مستقیم زیارت اربعین با صدای استاد فرهمند

زیارت اربعین با صدای محمود کریمی و استاد فرهمند

آیا گوش‌دادن به فایل صوتی جای خواندن زیارت را می‌گیرد؟

فایل صوتی برای یادگیری تلفظ، ایجاد تمرکز و همراهی با متن بسیار مفید است. بهتر است فردی که توانایی دارد، هم‌زمان با قاری عبارات را بخواند یا پس از شنیدن، خود زیارت را قرائت کند. کسی که به دلیل بیماری، ناتوانی یا مشکل خواندن فقط گوش می‌دهد نیز می‌تواند با نیت و توجه قلبی از فضای معنوی زیارت بهره‌مند شود.

نماز پس از زیارت اربعین

پس از پایان زیارت مأثور، دو رکعت نماز خوانده می‌شود و سپس زائر حاجت‌های خود را از خداوند درخواست می‌کند. این نماز مانند نماز صبح است: در هر رکعت سوره حمد و یک سوره دیگر خوانده می‌شود. عنوان دقیق آن «نماز زیارت» است و نباید با نمازهایی که بدون منبع روشن تحت عنوان «نماز مخصوص اربعین» منتشر می‌شوند اشتباه شود.

زیارت جابر بن عبدالله انصاری در اربعین

در گزارش مشهور عطیه عوفی، جابر بن عبدالله انصاری در روز بیستم صفر به کربلا رسید. او در فرات غسل کرد، لباس پاکیزه پوشید، از بوی خوش استفاده کرد و با قدم‌های آرام به سوی مزار امام حسین(ع) رفت. این گزارش، ادب و آمادگی جسمی و قلبی زائر را نشان می‌دهد.

زیارتی که از جابر نقل شده با زیارت نیمه رجب شباهت فراوان دارد و در نسخه‌ها تفاوت‌هایی دیده می‌شود. برای عمل روز اربعین، متن مشهور صفوان جمال که در همین مقاله آمده، شناخته‌شده‌ترین متن مأثور است.

زیارت جابر بن عبدالله انصاری در روز اربعین

غسل زیارت اربعین و دعای هنگام غسل

غسل برای زیارت معصومان(ع)، از نزدیک یا دور، در فتاوای بسیاری از فقها از غسل‌های مستحب شمرده شده است. این غسل را باید از ادعای وجود «غسل مستقل و قطعی روز اربعین» جدا کرد. اگر درباره مشروعیت یک غسل زمانی خاص تردید وجود دارد، می‌توان آن را به قصد رجاء انجام داد و درباره کفایت آن از وضو از مرجع تقلید پرسید.

بِسْمِ اللهِ وَ بِاللهِ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ نُوراً وَ طَهُوراً وَ حِرْزاً وَ شِفاءً مِنْ کُلِّ داءٍ وَ سُقْمٍ وَ آفَةٍ وَ عاهَةٍ، اللَّهُمَّ طَهِّرْ بِهِ قَلْبِی وَ اشْرَحْ بِهِ صَدْرِی وَ سَهِّلْ لِی بِهِ أَمْرِی.

به نام خدا و با یاری خدا؛ خدایا این غسل را نور، پاکی، نگهدارنده و درمانی از هر درد، بیماری، آفت و آسیب قرار ده؛ دلم را با آن پاک کن، سینه‌ام را گشاده ساز و کارم را آسان گردان.

لباس پاکیزه، خوش‌بویی و ادب حضور

پاکیزگی بدن و لباس، پرهیز از بوی آزاردهنده، آرام‌بودن، پایین‌آوردن صدا و رعایت حق دیگر زائران از آداب عمومی زیارت‌اند. استفاده از عطر باید با وضعیت فرد و احکام شرعی او سازگار باشد. آراستگی ظاهری زمانی ارزشمند است که با پاکی زبان، نگاه، درآمد و رفتار همراه شود.

ذکر، تکبیر، صلوات و دعا

در مسیر زیارت امام حسین(ع)، ذکر خدا، تکبیر، تهلیل و صلوات توصیه شده است. عددهای خاصی که در بعضی منابع برای ذکرها آمده‌اند مربوط به آداب عمومی سفر زیارت‌اند و نباید همه آن‌ها را عمل اختصاصی روز اربعین دانست. ذکر اصلی باید با حضور قلب، دوری از غیبت و رعایت حقوق مردم همراه باشد.

اعمال اربعین برای جاماندگان

فاصله مکانی مانع زیارت معنوی نیست. کسی که به دلیل بیماری، هزینه، مسئولیت خانوادگی، محدودیت سفر یا هر مانع دیگری در کربلا حضور ندارد، می‌تواند همان زیارت را از راه دور بخواند و اعمال نیک این روز را انجام دهد.

  • خواندن زیارت اربعین با ترجمه و توجه به پیام آن
  • شنیدن فایل صوتی و همراهی با قاری
  • خواندن دو رکعت نماز زیارت
  • صدقه یا اطعام به نیت امام حسین(ع)
  • تماس و دلجویی از بیمار، سالمند یا فرد تنها
  • کمک به زائر یا خانواده‌ای که نیازمند حمایت است
  • ترک یک رفتار نادرست و جبران حق دیگران
  • مطالعه درباره هدف قیام امام حسین(ع)

برای متن‌های احساسی مناسب جاماندگان می‌توانید مجموعه جملات و اشعار اربعین حسینی را بخوانید.

اعمال اربعین برای جاماندگان و زیارت از راه دور

زیارت وداع اربعین

سید بن طاووس رحمه اللّه گفته است که من برای زیارت اربعین وداعی یافته‌ام که مخصوص است به این زیارت. باید که بایستی پیش روی ضریح و بگویی:

زیارت وداع، متن اصلی و اختصاصی زیارت اربعین نیست؛ بلکه دعایی برای پایان‌دادن به حضور زیارتی و درخواست توفیق بازگشت دوباره است.

زیارت وداع اربعین امام حسین علیه السلام

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ، السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ عَلِیٍّ الْمُرْتَضَی وَصِیِّ رَسُولِ اللَّهِ.

سلام بر تو ای پسر رسول خدا! سلام بر تو ای پسر علی مرتضی جانشین رسول خدا!

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ابْنَ فَاطِمَهَ الزَّهْرَاءِ سَیِّدَهِ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ، السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا وَارِثَ الْحَسَنِ الزَّکِیِّ.

سلام بر تو ای پسر فاطمۀ زهرا سرور زنان جهان! سلام بر تو ای وارث امام حسن پاک!

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا حُجَّهَ اللَّهِ فِی أَرْضِهِ وَ شَاهِدَهُ عَلَی خَلْقِهِ.

سلام بر تو ای حجت خدا در زمین و گواه او بر آفریده‌ها!

السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الشَّهِیدَ، السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مَوْلَایَ وَ ابْنَ مَوْلَایَ

سلام بر تو ای ابا عبد اللّه شهید! سلام بر تو ای مولای من و پسر مولای من!

أَشْهَدُ أَنَّکَ أَقَمْتَ الصَّلَاهَ وَ آتَیْتَ الزَّکَاهَ، وَ أَمَرْتَ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتَ عَنِ الْمُنْکَرِ

گواهی می‌دهم که تو نماز را به پا داشتی و زکات دادی و امر به معروف و نهی از منکر کردی

وَ جَاهَدْتَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ حَتَّی أَتَاکَ الْیَقِینُ، وَ أَشْهَدُ أَنَّکَ عَلَی بَیِّنَهٍ مِنْ رَبِّکَ أَتَیْتُکَ

و در راه خدا جهاد نمودی تا این‌که امر یقین تو را فرارسید و نیز گواهی می‌دهم که تو دلیل روشن از سوی پروردگارت داشتی؛

و اگر از دور زیارت کند باید بگوید:

توجّهت إلیک یَا مَوْلَایَ زَائِراً وَافِداً رَاغِباً مُقِرّاً لَکَ بِالذُّنُوبِ.

ای مولای من! اکنون من به عنوان زایر، واردشونده، گراینده، اقرارکنندۀ به گناه و گریزان از خطا.

هَارِباً إِلَیْکَ مِنَ الْخَطَایَا لِتَشْفَعَ لِی عِنْدَ رَبِّکَ.

به درگاه تو آمده‌ام تا در نزد پروردگارت از من شفاعت کنی.

یَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْکَ حَیّاً وَ مَیِّتاً، فَإِنَّ لَکَ عِنْدَ اللَّهِ مَقَاماً مَعْلُوماً وَ شَفَاعَهً مَقْبُولَهً.

ای پسر رسول خدا! درود خدا بر تو در حال حیات و مرگ تو، زیرا تو در نزد خدا از مقام معلوم و شفاعت مورد پذیرش برخورداری.

لَعَنَ اللَّهُ مَنْ ظَلَمَکَ، وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ هتک حَرَمَکَ وَ غَصَبَ حَقَّکَ.

خداوند کسانی را که به تو ستم نموده‌اند لعنت کند و نیز کسانی را که تو را محروم نموده، حقت را غصب نموداند لعنت کند

وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ قَتَلَکَ وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ خَذَلَکَ، وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ دَعَوْتَهُ فَلَمْ یُجِبْکَ وَ لَمْ یُعِنْکَ

و قاتلان تو را لعنت کند و آنان را که دست از یاری تو کشیدند لعنت کند و آنان را که خواندی و به تو پاسخ مثبت ندادند و تو را یاری نکردند لعنت کند

وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ مَنَعَکَ مِنْ حَرَمِ اللَّهِ وَ حَرَمِ رَسُولِهِ وَ حَرَمِ أَبِیکَ وَ أَخِیکَ

و نیز کسانی را که از رفتن تو به سوی حرم خدا و حرم رسول خدا و حرم پدر و برادرت جلوگیری کردند لعنت کند

وَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ مَنَعَکَ مِنْ شُرْبِ مَاءِ الْفُرَاتِ لَعْناً کَثِیراً یَتْبَعُ بَعْضُهَا بَعْضاً؛

و کسانی را که تو را از نوشیدن آب فرات منع کردند بسیار و پی‌درپی لعنت کند.

اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ عَالِمَ الْغَیْبِ وَ الشَّهَادَهِ.

خدایا! ای پدیدآورندۀ آسمان‌ها و زمین! دانای پنهان و آشکار!

أَنْتَ تَحْکُمُ بَیْنَ عِبَادِکَ فِیمَا کَانُوا فِیهِ یَخْتَلِفُونَ، وَ سَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ.

تو بین بندگانت در آنچه اختلاف دارند حکم می‌کنی و زود است آنانی که ظلم کردند بدانند کدامین جایگاه بازگشتشان است.

اللَّهُمَّ لَا تَجْعَلْهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنْ زِیَارَتِهِ، وَ ارْزُقْنِیهِ أَبَداً مَا بَقِیتُ وَ حَیِیتُ یَا رَبِّ.

خدایا این زیارت را آخرین عهدم از زیارت قرار مده و همیشه برایم تا وقتی که باقی و زنده هستم روزی‌ام گردان، ای پروردگار!

وَ إِنْ مِتُّ فَاحْشُرْنِی فِی زُمْرَتِهِ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ؛

و اگر مردم مرا در گروه ایشان محشور فرما، ای مهربان‌ترین مهربانان!

آداب حضور در پیاده‌روی و حرم

  • نمازهای واجب را در اول وقت و بدون ایجاد سد معبر بخوانید.
  • از اسراف در آب، غذا و امکانات موکب‌ها خودداری کنید.
  • به سالمندان، کودکان، بیماران و زائران کم‌توان کمک کنید.
  • نظافت مسیر و حرم را رعایت کنید.
  • از بحث، درگیری، غیبت و انتشار شایعه پرهیز کنید.
  • دستورهای امنیتی و بهداشتی کشور میزبان و خادمان را رعایت کنید.
  • در ازدحام برای لمس ضریح به دیگران فشار وارد نکنید.
  • تصویربرداری را به گونه‌ای انجام ندهید که حریم دیگران نقض شود.

برای برنامه‌ریزی مسیر و وسایل ضروری می‌توانید راهنمای سفر به کربلا و پیاده‌روی اربعین را مطالعه کنید.

پیام‌های اصلی زیارت اربعین

  • مبارزه با جهل و گمراهی: زیارت تصریح می‌کند امام حسین(ع) جان خود را برای نجات بندگان خدا از نادانی و سرگردانی بخشید.
  • وفاداری به حق: زائر، دوستی با دوستان اهل‌بیت(ع) و دوری از راه دشمنان آنان را اعلام می‌کند.
  • عدالت‌خواهی: زیارت، رضایت‌دادن به ظلم و همراهی با ستمگران را محکوم می‌کند.
  • اصلاح عمل: محبت حقیقی باید در نماز، اخلاق، درآمد پاک و رعایت حق مردم دیده شود.
  • آمادگی برای یاری: عبارت «نُصْرَتِی لَکُمْ مُعَدَّةٌ» تعهدی اخلاقی برای دفاع از حقیقت است.

برای آشنایی با جمله‌های کوتاه درباره پیام عاشورا، مجموعه جملات تأثیرگذار درباره امام حسین(ع) مناسب است.

اشتباهات رایج درباره اعمال اربعین

  • معرفی هر نماز منتشرشده در فضای مجازی به‌عنوان نماز قطعی و مخصوص اربعین
  • یکی‌دانستن غسل زیارت با غسل زمانی مستقل روز اربعین
  • واجب دانستن اعمالی که مستحب یا عمومی‌اند
  • قطعی معرفی‌کردن بازگشت اهل‌بیت(ع) به کربلا در اولین اربعین با وجود اختلاف تاریخی
  • توجه به صوت زیبا و بی‌توجهی به ترجمه و پیام زیارت
  • ایجاد مزاحمت برای دیگران هنگام نماز، دعا یا نزدیک‌شدن به ضریح
  • فداکردن واجبات، سلامت یا حقوق خانواده برای یک عمل مستحب
  • نسبت‌دادن عدد و پاداش قطعی به ذکر یا عمل بدون ذکر منبع

چک‌لیست انجام اعمال اربعین

  • متن زیارت و ترجمه آن را آماده کرده‌ام.
  • زمان مناسبی پس از طلوع آفتاب یا در طول روز انتخاب کرده‌ام.
  • طهارت، پاکیزگی و آرامش محیط را رعایت می‌کنم.
  • زیارت را با توجه به معنی می‌خوانم.
  • پس از زیارت دو رکعت نماز می‌خوانم.
  • برای حاجت‌ها و دیگران دعا می‌کنم.
  • حداقل یک کار خیر یا کمک عملی انجام می‌دهم.
  • از روایت‌ها و نمازهای بی‌منبع استفاده نمی‌کنم.
  • یک تصمیم اخلاقی برای بعد از اربعین مشخص کرده‌ام.

سؤالات متداول درباره اعمال شب و روز اربعین

مهم‌ترین عمل روز اربعین چیست؟

زیارت امام حسین(ع) در روز بیستم صفر و خواندن زیارت مأثور اربعین، مهم‌ترین عمل اختصاصی این روز است.

زیارت اربعین چه زمانی خوانده شود؟

در روایت صفوان جمال، خواندن آن پس از بالا آمدن روز و در بخش آغازین روز توصیه شده است؛ با این حال در دیگر ساعت‌های روز نیز قابل خواندن است.

آیا شب اربعین نماز مخصوص و قطعی دارد؟

در منابع مشهور، عمل اصلی به زیارت روز بیستم صفر مربوط است. نمازهایی که با کیفیت‌های خاص منتشر می‌شوند باید از نظر منبع بررسی شوند. نماز دو رکعتی معتبر، نماز پس از زیارت است.

بعد از زیارت اربعین چند رکعت نماز بخوانیم؟

پس از زیارت، دو رکعت نماز زیارت مانند نماز صبح خوانده می‌شود و سپس زائر دعا می‌کند.

آیا غسل روز اربعین واجب است؟

خیر. غسل واجب نیست. غسل زیارت از نزدیک یا دور در نظر بسیاری از فقها مستحب است؛ درباره نیت و کفایت از وضو مطابق فتوای مرجع تقلید عمل شود.

آیا می‌توان زیارت اربعین را در خانه خواند؟

بله. جاماندگان می‌توانند زیارت را در خانه، مسجد یا هر مکان پاکی از راه دور بخوانند.

آیا فقط گوش‌دادن به صوت زیارت کافی است؟

گوش‌دادن ارزشمند و کمک‌کننده است؛ بهتر است فردی که توانایی دارد همراه فایل صوتی متن را نیز قرائت کند.

زیارت اربعین با صدای چه کسانی در مقاله قرار دارد؟

دو فایل صوتی با صدای حاج محمود کریمی و استاد فرهمند در مقاله قرار گرفته است.

آیا بازگشت اهل‌بیت به کربلا در اولین اربعین قطعی است؟

درباره این موضوع میان پژوهشگران تاریخی اختلاف وجود دارد و بهتر است به‌عنوان گزارش قطعی بیان نشود.

زیارت وداع اربعین چه زمانی خوانده می‌شود؟

زائر می‌تواند هنگام پایان حضور زیارتی و پیش از بازگشت، زیارت وداع را بخواند و از خدا توفیق زیارت دوباره بخواهد.

سخن پایانی

اعمال اربعین زمانی اثر عمیق‌تری دارند که زیارت از خواندن چند عبارت فراتر برود و به اصلاح رفتار منتهی شود. متن زیارت اربعین بر مبارزه با جهل، گمراهی و ظلم تأکید دارد؛ بنابراین نماز، دعا، غسل، صوت و حضور در مسیر باید زمینه‌ای برای صداقت، مسئولیت‌پذیری، مهربانی و رعایت حق مردم باشند.

برای شعرهای مرتبط با زائر و حال‌وهوای مسیر نیز می‌توانید مجموعه اشعار درباره زائر کربلا را بخوانید.

تیم تحریریه روزانه
نویسنده: تیم تحریریه روزانه

تیم روزانه متشکل از نویسندگان، ویراستاران، مترجمان و تولیدکنندگان محتوای فارسی است که با تکیه بر تجربه چندین‌ساله، مطالب سایت را تألیف، بازنویسی، ترجمه و تکمیل می‌کنند. ما برای تهیه مقالات، منابع معتبر فارسی و جهانی را بررسی کرده و تلاش می‌کنیم محتوایی دقیق، روان، کاربردی و تا حد امکان جامع در اختیار کاربران قرار دهیم. هدف روزانه، تولید مطالبی قابل اعتماد و خواندنی برای مخاطبان فارسی‌زبان است.