بیوگرافی سعید روستایی؛ از شروع کارگردانی تا موفقیت با فیلم های معروف

سعید روستایی از کارگردانان صاحب سبک و معروف ایرانی است که طی سال‌های اخیر چندین اثر پُر حاشیه را روانه سینما کرده است. در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه قصد داریم نگاهی کامل بر زندگی هنری و شخصی این کارگردان جوان داشته باشیم. پس اگر به زندگی آقای روستایی علاقه دارید، در ادامه همراه ما باشید.

تولد و اوایل زندگی

سعید روستایی در سال 1368 در شهرستان ساوه متولد شد. او در این شهر بزرگ شده و به مدرسه رفت. بعد از اخذ مدرک دیپلم، او راهی دانشگاه در تهران شده و رشته سینما را تحصیل کرد. درنهایت او ار این رشته فارغ التحصیل شد.

سعید روستایی درباره کودکی خود گفته است: خدا را شکر ما هیچ‌وقت خانواده فقیری نداشتیم، منزل ما نزدیک میدان جمهوری است. امادغدغه من به اعتیاد از زمانی پر رنگ تر شد که این جمله را در سنین بسیار پایین جوانی می‌شنیدم. اگر یادتان باشد از قدیم الایام بزرگترهای ما می‌گفتند “اگر معتاد شوی می افتی کنار جوب!” این جملات را یادتان هست؟ اما ناگهان همه چیز خیلی عادی شد و همه آمدند لابه‌لای شمشادها!

شروع فعالیت سینمایی با فیلم‌های کوتاه

بعد از فارغ التحصیلی از رشته سینما، سعید روستایی روی به ساخت فیلم‌های کوتاه آورد. اولین فیلم کوتاه او شنبه نام داشت که در محافل سینمایی دیده شد. این فیلم تندیس بهترین فیلمنامه را برای مؤلف (نویسنده و کارگردان)، سعید روستایی، به ارمغان آورده بود. روایت این فیلم درباره ی لحظات بحرانی یک زوج جوان است که از ترس بدهکاران، خود را در خانه حبس کرده اند تا آنکه فاجعه رقم می خورد و کودک خفه می شود. روایت این زندگی تاریک و محزون، پیش می رود تا آنکه این خانواده به نابودی کشیده می شود و طلبکاران رفته اند و می ماند محکمه ای که به دنبال اصل است نه حاشیه. اصل واقعیت چیست؟ حقیقت کدام است؟

در این قصه ما با واقعیت های یک خانواده مواجه هستیم که از همان لحظات اوّل به طور ملموس، موقعیت بحران و مخمصه ی آن را کاملاً درک می کنیم. وضعی مشابه یک گرداب که هرچه دست و پا می زنند بیشتر فرو می روند. و دروغ پشت دروغ و آبروداری های بی نتیجه و رسوا کننده. با این دید، می توان این متن را (و خانواده را) هم از رویکرد جامعه شناختی و هم رویکرد روانکاوانه نقد کرد. و با توجه به الگوی سهراب کشی به نظر می رسد این فیلم به عنوان یک متن، آمادگی کامل برای پژوهش و بررسی با رویکرد نقد اسطوره شناختی را نیز داشته باشد.

مطلب مشابه: بیوگرافی اصغر فرهادی کارگردان معروف (درباره زندگی شخصی و آثار او)

فیلم کوتاه خیابان خیلی خلوت  

فیلم کوتاه بعدی سعید روستایی که سر و صدا کرد، خیابان خیلی خلوت نام داشت. خیابان خیلی خلوت به نویسندگی و کارگردانی سعید روستایی یک هژمونیِ دراماتیک در اعتراض به قانون‌ است. برخوردِ با واقعیت یا واقعیتِ برخورد با انسان مسئله‌ی روستایی بوده و این تفکرِ فرا اگزیستانسیالیسمی به ارث برده.

اولین فیلم بلند و آغاز معروفیت

بعد از ساخت سه فیلم کوتاه، سعید روستایی اولین فیلم بلند خود را با نام ابد و یک روز ساخت. ابد و یک روز، فیلمی درام به کارگردانی و نویسندگی سعید روستایی و تهیه‌کنندگی سعید ملکان، محصول سال 1394 ایران است. بازیگران آن پیمان معادی، نوید محمدزاده، پریناز ایزدیار، شبنم مقدمی، ریما رامین‌فر و مهدی قربانی هستند. این فیلم در طول نمایش، مورد توجه عموم مردم و منتقدان قرار گرفت و توانست نُه سیمرغ بلورین، از جمله سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران را در سی و چهارمین دوره جشنواره فیلم فجر به دست آورد.

داستان این فیلم درباره سمیه (پریناز ایزدیار) دختر جوانی است که قرار است به زودی به عقد مردی افغان درآید. اما سمیه برای انتخاب این وصلت، مردد است، چرا که وضعیت خانه‌ای که در آن قرار دارد، تا حدود زیادی به او وابسته است. خانواده‌ای که درگیر مشکلات مختلفی همچون اعتیاد، فقر، بیکاری و مشکلات خانوادگی هستند. وی مادر پیر و از کار افتاده‌ای دارد و البته برادران و خواهرانی که همواره در حال نزاع با یکدیگر هستند و…

متری شیش و نیم

فیلم بعدی سعید روستایی که بسیار سر و صدا کرد، متری شیش و نیم نام داشت. متری شیش و نیم، فیلمی در ژانر پلیسی-اجتماعی به نویسندگی و کارگردانی سعید روستایی و تهیه‌کنندگی جمال ساداتیان، محصول سال 1397 ایران است. از بازیگران آن می‌توان به پیمان معادی، نوید محمدزاده، فرهاد اصلانی و پریناز ایزدیار اشاره کرد. این فیلم نخستین‌بار در سی و هفتمین دوره جشنواره فیلم فجر به روی پرده رفت و موفق شد برندۀ سیمرغ بلورین بهترین فیلم از نگاه تماشاگران شود. متری شیش و نیم با عبور از 2 میلیون و 160 هزار مخاطب، به پربیننده‌ترین فیلم غیرکمدی دهه‌های 80 و 90 شمسی تبدیل شده‌است.

بعد از ابد و یک روز (1394)، این فیلم، دومین هم‌کاری روستایی با محمدزاده، ایزدیار و معادی است. این فیلم نامزد جایزۀ سزار بهترین فیلم خارجی زبان 2022 در کشور فرانسه شد.

داستان این فیلم درباره چند تن از مأمورین پلیس مبارزه با مواد مخدر، به سردستگی صمد (پیمان معادی)، به دنبال فروشندهٔ بزرگ شیشه در تهران، به اسم ناصر خاکزاد (نوید محمدزاده) هستند.

در نظرسنجی بهترین‌های سال 98 در دو رسانۀ «فیلم‌نیوز» و «سینمادیلی» که به انتخاب بهترین بازیگر زن و مرد سینما در سال 98 اختصاص داشت، در مجموع 115 هزار نفر رای دادند و پریناز ایزدیار برای بازی در «سرخ‌پوست» و «متری شیش و نیم» با 32 درصد آرا در بخش بهترین بازیگر زن سال و نوید محمدزاده برای بازی در «سرخ‌پوست» و «متری شیش و نیم» با 40 درصد آرا در بخش بهترین بازیگر مرد سال، رتبه اول را بدست آوردند.

روزنامه لو موند نوشت: روستایی در دومین فیلمش، یک تریلر خارق‌العاده اجتماعی ساخته. فیلمی کاملاً متفاوت از آنچه سینمای غرب از سینمای ایران انتظار دارد. «سایت سورتی پاریس» به مخاطبان خود تماشای این فیلم را پیشنهاد کرده و گفته: «در این فیلم سعید روستایی سویه فقیری از پایتخت ایران را نشان می‌دهد، با زاغه‌های اطرافش که ماده مخدر کراک آن را به تسخیر خود درآورده و یادآور مناطقی از پاریس است. فیلمی که ممکن است در انتها طولانی به نظر بیاید، با این حال، با قدرت کامل به پایان می‌رسد.»

مطلب مشابه: بیوگرافی سروش صحت؛ خالق برنامه کتاب باز، نویسنده، کارگردان و بازیگر مشهور ایرانی

برادران لیلا پُر حاشیه‌ترین فیلم سعید روستایی

بدون هیچ شک و تردیدی فیلم برادران لیلا پُر حاشیه‌ترین فیلم سعید روستایی است. برادران لیلا فیلم درام ایرانی به نویسندگی و کارگردانی سعید روستایی است که در سال 1401 منتشر شد. سعید پورصمیمی، ترانه علیدوستی، نوید محمدزاده، پیمان معادی، فرهاد اصلانی، محمد علی‌محمدی، نیره فراهانی و مهدی حسینی‌نیا از بازیگران فیلم هستند.

برادران لیلا در 25 مهٔ 2022 بدون کسب پروانه نمایش در جشنواره فیلم کن 2022 به نمایش درآمد؛ در نتیجه توسط سازمان سینمایی کشور به‌اتهام «تخلفات و سرپیچی تهیه‌کننده و کارگردان آن از مقررات» توقیف شد. این فیلم در جشنواره کن برندهٔ جایزهٔ فدراسیون بین‌المللی منتقدان فیلم (بخش غیراصلی) شد. برادران لیلا در اسفند 1401 به‌صورت غیررسمی در اینترنت پخش شد.

این فیلم از سوی برخی «مناقشه ‌برانگیزترین و سیاسی‌ترین فیلم سال» توصیف شد. تهیه‌کننده جواد نوروزبیگی در مصاحبه‌ای گفت او و روستایی ممنوع‌کار شدند و به اتهام «اقدام» برایشان پرونده قضایی تشکیل شده ‌است. روستایی به‌دلیل ساخت و نمایش آن در جشنواره کن، توسط دادگاه به شش ماه زندان محکوم شد.

داستان این فیلم درباره لیلا، زنی چهل ساله و مجرد است که در خانواده‌ای درگیر با بحران‌های اقتصادی زندگی می‌کند. او در دفتر اداری یک مرکز خرید کار می‌کند و تنها درآمد ثابت خانواده را دارد. اسماعیل، پدر خانواده، پیرمردی تریاکی است که پس از فوت بزرگ فامیل، حاج غلام، تلاش می‌کند به هر قیمتی جانشین او شود و مورد احترام قرار گیرد. علیرضا، برادر معقول خانواده، کارگری است که به علت تعطیلی کارخانه بیکار شده ‌است. پرویز در همان پاساژی که لیلا در آنجا کار می‌کند، به عنوان خدمه‌ای که عوارض توالت را دریافت می‌کند مشغول است…

صحبت‌های سعید روستایی درباره فیلم سعید روستایی

سعید روستایی در مصاحبه کوتاهی در کنار این فرش قرمز، عنوان کرد که بسیار خوشحال است در مهم‌ترین جشنواره جهان حضور دارد و امیدوار است واکنش‌های خوبی به فیلمش بگیرد.

او درباره اهمیت نمایش فیلم «برادران لیلا» در جشنواره فیلم کن که به موضوع زنان می‌پردازد، گفت: «اهمیت آن از این جهت است که این موضوع به اندازه‌ای که باید در این‌جا، مورد توجه قرار می‌گیرد.»

این کارگردان همچنین درباره موفقیت اکران سراسری فیلم «متری شیش و نیم» در فرانسه (ساخته قبلی کارگردان) هم گفت: «حس بسیار خوبی است، چرا که اگر «متری شیش و نیم» در فرانسه نمایش داده نمی‌شد و راه را باز نمی‌کرد، شاید فیلم جدیدمان امسال در کن نبود. به طور کلی قرابتی با مردم فرانسه احساس می‌کنیم و این خیلی خوب است که این قرابت در مسائل فرهنگی بیشتر هم است.»

مطلب مشابه: نگاهی بر زندگی داریوش مهرجویی کارگردان معروف؛ از مهاجرت تا به قتل رسیدن

توهین به دستیاران کارگردان

سعید روستایی در جریان یک کارگاه آموزشی فیلم که با حضور افرادی همچون شهرام مکری، مهدی جعفری، کاوه سجادی حسینی و مجید برزگر برگزار شده بود به انتقاد از «دستیاران کارگردان» در سینما پرداخت و رو به شهرام مکری گفت:

«زمانی شما گفته بودید که دستیاری نکرده‌اید و این برای من الگو شد و به همین دلیل من دستیار نشدم، چون دستیار تفکر ندارد و ته هنر دستیار بستن خیابان است و از یک دستیار، کارگردان خوب درنمی‌آید.»

این صحبت‌های وی با انتقاد شدید کارگردانان سینما و دستیاران کارگردان مواجه شد. به عنوان نمونه مازیار میری در یادداشتی به نقد سخنان روستایی پرداخت و وی را فردی تازه‌وارد خواند که به دنبال دیده شدن هست. وی همچنین از تمام دستیاران کارگردان سینما عذرخواهی به عمل آورد. همچنین هیئت مدیره انجمن برنامه ریزان و دستیاران کارگردان سینمای ایران بیانیه‌ای در نقد سخنان وی منتشر کرد.

زندگی شخصی و ازدواج

تا به کنون خبرهای بسیاری درباره ازدواج آقای سعید روستایی منتشر شده است. اما بنا به گفته ایشان تا به کنون با کسی ازدواج نکرده‌اند و هر خبری مبنی بر ازدواج او حاشیه‌ای بیش نیست.

من درام اجتماعی می‌سازم

من دارم فیلم اجتماعی می‌سازم که بخش اعظمی از جامعه ایرانی درگیر آن مشکلات هستند که وضعیت ملتهبی است. من در منطقه‌ای از تهران زندگی کرده‌ام که تمام این اتفاقاتی که برایتان تعریف می‌کنم را یا در خانه بغلی یا چهارتا کوچه بالاتر یا پایین تر دیده‌ام. حالا اگر می خواهند معضل اعتیاد را در سینما و در جامعه نبینند، نمادگذاری کنند و  مثلا بگویید این نماد فلان چیز است و آن یکی نماد بهمان چیز.

 ابد و یک روز، روایتش و پرسوناژهایش سمبل و استعاره از هیچ وضعیت سیاسی نیست،  الا شبیه افراد معتادی که من در زندگی واقعی آنها را درک کرده ام و ساعتهای متمادی از وقت و زندگی‌ام را با آنها صرف کرده‌ام. «ابدو یک روز» اصلا نمی تواند نماد یک مملکت یا وضعیت سیاسی باشد. اگر می خواستم در مورد سیاست فیلم بسازم آشکارا در موردش می ساختم و حتی از ابعاد سیاسی‌اش هم استفاده احمقانه ای می کردم.

اما آن وقت دیگر مرا به عنوان یک فیلمساز نمی‌شناختند بلکه به عنوان کسی می‌شناختند که سینما برایش دستمایه‌ای است که فقط می خواهد حرف سیاسی بزند و ژست سیاسی بگیرند. من در قدم اول می خواهم سعید روستایی را به عنوان فیلمساز بشناسند.

فیلمساز هستم و سیاست علاقه ندارم

من صرفا یک فیلمساز هستم و دوست دارم فیلم بسازم. دفعه بعدی ممکن است که فیلم کمدی دلم بخواهد بسازم و بعد از آن یک فیلم علمی تخیلی یا پلیسی و بعد از آن یک فیلم جنگی بسازم. همه این کارها را هم خواهم کرد.

البته اگر الان علمی تخیلی نمی‌سازم چون امکاناتش وجود ندارد. اگر امکانش باشد بیش از هر چیز به ساختن این فیلمها علاقه دارم. این کدهایی که می‌گذارند و این نشانه شناسی هایی مبتذلی که در طی این مدت در مورد فیلم من صورت پذیرفته، مصداق ابتذال در فهم و برداشت سینمایی است. من برای مردم سرزمین خودم در قدم اول فیلم ساخته ام و به همان مردمی که دوستشان دارم صادقانه می گویم که نشانه های سیاسی که در مورد فیلم من در مورد آن این همه بحث و جدل شده وجود ندارد.

مطلب مشابه: نگاهی بر زندگی مسعود کیمیایی کارگردان؛ از شروع فعالیت تا همکاری با بهروز وثوقی

فیلم‌های من سیاه نمایی نیست

فیلم من واجد هیچ نشانه‌ای دال بر سیاه‌نمایی نیست. دارند به ضرب و زور و آژان کشی رسانه‌ای سیاه نمایی را به فیلم من تزریق و  الصاق می‌کنند. اما نه در یک شوی مطبوعاتی و رسانه ای، بلکه در یک محفل دوستانه، عرض می کنم، من یک تعهد اجتماعی دارم نسبت به طبقه ای که در دل آن دارم زندگی می کنم.

حمایت از افغانی‌ها

سعید روستایی در مصاحبه‌ای از افغانی‌ها حمایت کرد. من افغانی محترمی را می شناسم که 90 کارگر دارد یعنی در ماه باید بیش از 100 میلیون حقوق بدهد حالا تصور کنید که او خودش چقدر درآمد دارد که 100 میلیون هم حقوق می دهد. اتفاقا ما سعی کردیم که به افغان ها کوچکترین بی احترامی نشود. بحث فروش هم که مطرح می شود جای بحث دارد. نظیر تصورش این است که دارد شیربها می‌دهد، اصلا بحث فروش مطرح نیست.

اکثر افغان ها دو رسم دارند اول اینکه جهاز نمی‌گیرند دوم اینکه پول می‌دهند، یعنی شیربها می‌دهند. بخش اعظمی از شهروندان محترم و عزیز افغان این رسم را دارند که البته این رسم و رسوم، شکل های مختلفی دارد ولی اینکه کسی می گوید او خواهرش را می فروشد استنباط غلطی است. این حرف هایی که افغان دارد ناموس ایرانی را می‌برد کاملا غلط است. مرتضی( پیمان معادی) دارد از این موقعیت سوء استفاده می‌کند در صورتی‌که نظیر تصور می‌کند رسم و رسوم را دارد به جا می‌آورد.

خب همین عزیزان افغان همراه حق دارند همسر ایرانی داشته باشند؟ فقط می توانند در معادلات استراتژیک همراه ما باشند؟ ضمن اینکه از منظر دراماتیک اغلب شهروندان غیر ایرانی که با ما و در کنار ما زندگی می‌کنند همین دوستان افغان ما هستند که می‌توانستیم به شکل عقلانی در فیلم استفاده کنیم.

پیمان معادی آدم دوست داشتنی است

پیمان خیلی آدم محترمی است همه فیلمنامه هایی که به او می دهند حتی فیلمنامه هایی که از قبل ذهنیت بدی درموردش به او داده‌اند را می خواند. این نکته‌ای است که من درمورد او فهمیده‌ام. فیلمنامه ما را هم به واسطه آقای ملکان سریعتر خواندند. ولی نکته ای که درمورد پیمان وجود دارد این است که آن چه برایش فوق العاده اهمیت دارد فیلمنامه است.

رابطه من و پیمان با فیلمنامه به یک سراشیبی خوبی افتاد یعنی همه چیز خیلی برایمان ساده و آسان شد. وقتی فیلمنامه را خواندند برای همکاری آمدند. ما هم جلسات متعددی در مورد فیلمنامه داشتیم خیلی برایش سؤال پیش می آمد. خیلی دقیق فیلمنامه را می خواند، چون خودش فیلمنامه نویس است ما هم می نشستیم در مورد فیلمنامه حرف می زدیم و گپ می زدیم و جلسات متعددی با حضور آقای ملکان برگزار کردیم تا اینکه بالاخره به نتیجه رسیدیم و با هم قرارداد بستیم و تصمیم گرفتیم با هم کار کنیم.

از بچگی عاشق سینما بودم

من از زمان هنرستان سینما می خواندم. از همان دوران فیلم هایی را دوست داشتم که در آنها زندگی جریان داشته باشد؛ فیلم هایی مثل دوازده مرد خشمگین. همیشه تلاش می کنم تا در فیلم های خودم هم زندگی جریان داشته باشد. برای همین سینمای قصه گو و پر از جزییات را انتخاب می کنم؛ چرا که زندگی پر از جزییات است.

اهمیت و تاثیر سعید روستایی

سعید روستایی یکی از کارگردانان برجسته و تأثیرگذار سینمای ایران در سال‌های اخیر است. او با آثارش توانسته است توجهات زیادی را به خود جلب کند و در عرصه سینما به عنوان یک صدای جدید و نوآور شناخته شود. در ادامه، به برخی از اهمیت و تأثیرات او بر سینمای ایران اشاره می‌کنیم:

1. موضوعات اجتماعی: روستایی در فیلم‌هایش به مسائل اجتماعی و مشکلات جامعه ایرانی پرداخته است. او با نگاهی واقع‌گرایانه به زندگی روزمره، نابرابری‌ها، فقر و چالش‌های جوانان می‌پردازد و این موضوعات را با صداقت و عمق خاصی به تصویر می‌کشد.

2. سبک خاص فیلم‌سازی: روستایی با استفاده از تکنیک‌های خاص سینمایی، از جمله روایت غیرخطی، فضای روان‌شناختی و کار با بازیگران تازه‌کار، سبک منحصر به فردی را ایجاد کرده است که تأثیر زیادی بر نسل جدید کارگردانان ایرانی گذاشته است.

3. جذب مخاطب جوان: فیلم‌های روستایی به خوبی توانسته‌اند با نسل جوان ارتباط برقرار کنند. او با پرداختن به دغدغه‌ها و آرزوهای جوانان، توانسته است مخاطبان جدیدی را به سینما جذب کند.

4. موفقیت‌های بین‌المللی: آثار روستایی در جشنواره‌های بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته و جوایز متعددی را کسب کرده‌اند. این موفقیت‌ها نه تنها اعتبار سینمای ایران را افزایش داده، بلکه باعث شده است که سینماگران دیگر نیز به سمت تولید آثار با کیفیت‌تر و موضوعات اجتماعی بروند.

5. تأثیر بر سینمای مستقل: روستایی با تولید فیلم‌هایی که کمتر تحت تأثیر نظام‌های تجاری سینما هستند، به رشد سینمای مستقل در ایران کمک کرده است. این نوع سینما به کارگردانان جوان این امکان را می‌دهد که بدون وابستگی به سرمایه‌گذاران بزرگ، داستان‌های خود را روایت کنند.

به طور کلی، سعید روستایی با آثارش توانسته است تأثیر عمیقی بر سینمای ایران بگذارد و به عنوان یکی از کارگردانان مهم و نوآور شناخته شود.

سخن پایانی

بسیار خرسندیم که تا پایان همراه سایت روزانه بودید. ما امروز و در مقاله فوق سعی کردیم تا درباره زندگی شخصی و حرفه‌ای سعید روستایی بنویسیم تا شما عزیزان و طرفداران با زندگی این سلبریتی بیشتر از قبل آشنا شوید. در پایان امیدواریم که از خواندن این مقاله نهایت لذت را برده باشید.

مطلب مشابه: نگاهی بر زندگی عباس کیارستمی؛ از تولد تا سرطان و مرگ و معرفی آثار برجسته او