جشن های ایرانی معروف { 10 فستیوال و جشن ایرانی از نوروز تا روز شیراز }

کشور باستانی ایران از زمان های قدیم جشن و آیین های شاد و مختلفی داشته است که به جرات می توان گفت که در زمینه جشن و فستیوال، همیشه الگویی برای کشورهای جهان بوده است. از جشن نوروز گرفته، تا یلدا و … همگی نشان دهنده فرهنگ والا و سبک زندگی ایرانیان بوده است. به همین جهت در این بخش جشن های معروف ایرانی را معرفی می کنیم.

تابستان فصلی است که سفر و فعالیت های سرگرم کننده آن طرفداران زیادی در سراسر جهان دارد. به همین دلیل، در بسیاری از کشورها جشن ها و فستیوال های تابستانی متنوعی برگزار می شود که آشنایی با آن ها تجربه ای لذت بخش خواهد بود. در طراحی این فستیوال ها، علاوه بر فراهم کردن فضایی برای سپری کردن اوقات خوش و خاطره انگیز، توجه ویژه ای به هماهنگی برنامه ها با ویژگی های فرهنگی و جغرافیایی هر منطقه می شود.

شرکت در چنین رویدادهایی نه تنها فرصتی برای تفریح فراهم می کند، بلکه امکان آشنایی نزدیک با آداب و رسوم مردم محلی را نیز به شما می دهد. در ایران نیز جشنواره های تابستانی متنوع و جذابی برگزار می شود که تجربه حضور در آن ها به شدت توصیه می شود. در ادامه، برخی از مشهورترین فستیوال های تابستانی ایران و جهان همراه با زمان برگزاری شان معرفی شده اند.

عید نوروز

بدون شک، عید نوروز یکی از مهم ترین و کهن ترین جشن های ایران باستان است. این جشن از دوران هخامنشیان آغاز شده و همزمان با بهار، نو شدن طبیعت و شروع سال نو خورشیدی را گرامی می دارد. اگر از تخت جمشید یا پاسارگاد بازدید کرده باشید، نقش هایی از مردان و زنان با گل نیلوفر (لوتوس) در دست دیده اید که همه به آغاز فصل بهار اشاره دارند و ارزش ویژه ای در فرهنگ باستانی ایرانیان داشته اند. همین اهمیت باعث شده نوروز در میان جشن های آغاز سال نو در جهان، شهرتی بی همتا داشته باشد.

در این ایام، ایرانیان خانه ها و محله های خود را تمیز کرده و گردوغبار سال گذشته را می روبند تا با روح و جسمی پاک به استقبال سال نو بروند. هفت سین که هر یک از اجزای آن نماد طبیعت و زندگی نو هستند، در هر خانه ای چیده می شود و جلوه ای از فرهنگ و سنت ایرانی را به نمایش می گذارد.

نوروز نه تنها در سراسر ایران جشن گرفته می شود، بلکه در کشورهای دیگری مانند تاجیکستان، ازبکستان، افغانستان، بخش هایی از هند و ترکیه، سوریه، گرجستان، قزاقستان، آذربایجان و حتی روسیه نیز به صورت همزمان برگزار می شود و به همین دلیل، یکی از شناخته شده ترین جشن های ملی جهان محسوب می شود.

مطلب مشابه: درباره تاریخچه عید نوروز، آداب و رسوم و جشن های ایرانیان در شروع سال

جشن آب پاشونک

با آغاز تابستان و افزایش دمای هوا، در برخی شهرهای ایران، مردم جشن آب پاشونک را برگزار می کنند. بر اساس مشاهدات منجمان و ستاره شناسان، خورشید در روز اول تابستان در بالاترین نقطه آسمان طلوع و غروب می کند و همین موضوع باعث می شود این روز، طولانی ترین روز سال باشد. مردمان گذشته در این روز گرد هم می آمدند و با پاشیدن آب بر یکدیگر، برای باران و فراوانی نعمت دعا می کردند.

امروزه نیز مردم شهرهایی مانند فراهان، اراک و محلات، در روز اول تیرماه، جشن پرهیجان آب پاشونک را با انواع غذاهای محلی برگزار می کنند. درباره ریشه تاریخی این مراسم، چند روایت مشهور وجود دارد:

1. روایت جمشیدی: برخی دانشمندان، از جمله ابوریحان، بر این باورند که جشن آب پاشونک به دوران جمشید بازمی گردد. طبق این روایت، زمین در آن زمان بسیار محدود بود و جای کافی برای زندگی حیوانات نداشت، بنابراین خداوند وسعت زمین را سه برابر کرد و مردم نیز برای تطهیر خود از گناه و آلودگی، غسل می کردند.
2. روایت یزدگرد سوم: پس از هفت سال خشکسالی و قحطی، در روز اول تیرماه باران بارید و مردم برای شکرگزاری، این روز را جشن گرفتند.
3. روایت کیخسرو: پس از بازگشت کیخسرو از جنگ با افراسیاب، در مسیر بازگشت کنار چشمه ای توقف می کند و فرشته ای را می بیند. پسر گودرز برای به هوش آوردن پادشاه، آب چشمه را بر صورت او می پاشد.

تاریخ برگزاری: روز اول تیرماه

جشن تیرگان

یکی دیگر از جشن های تابستانی ایران که ریشه در فرهنگ زرتشتیان دارد، جشن تیرگان است. این مراسم باستانی و شاد در شهرهایی مانند سمنان، فراهان و مازندران برگزار می شود و به مدت ۹ روز ادامه دارد. تیرگان گاهی با نام های آب ریزان و سیزده شو نیز شناخته می شود.

دلایل تاریخی برگزاری این جشن دو روایت مشهور دارد:

1. داستان آرش کمانگیر: تیراندازی آرش از فراز قله دماوند که به پاس شجاعت او برگزار می شود.
2. بزرگداشت ایزد باران: جشن برای احترام به ایزد باران و ستاره باران آور، تیشتر، برگزار می شود.

جشن تیرگان با آیین ها و رسوم متنوعی همراه است، از جمله:

• خوردن گندم پخته و میوه: نمادی از شکرگزاری برای رونق کشاورزی.
• فال کوزه: راهی برای تسریع در تحقق آرزوها و رویاها.
• بستن دستبند تیر و باد: یادآور کمان آرش و محافظت از وطن در برابر نیروهای اهریمنی.
• آب پاشی: برای ایجاد شادی و سرزندگی که با موسیقی و ترانه های محلی همراه است.

تاریخ برگزاری: ۱۰ تیرماه

جشنواره گل و گیاه

شهر محلات به خاطر آب وهوای مطبوع، طبیعت سرسبز و موقعیت جغرافیایی منحصربه فرد خود، به «هلند ایران» شهرت یافته است. خاک حاصلخیز، منابع آب فراوان و شرایط اقلیمی معتدل، این منطقه را به یکی از بهترین نقاط آسیا برای پرورش انواع گل ها و گیاهان تبدیل کرده است.

تمام این ویژگی ها زمینه را برای برگزاری یکی از جذاب ترین جشنواره های تابستانی، یعنی جشنواره گل و گیاه، فراهم کرده اند. هر سال در فصل تابستان، محلات میزبان نمایشگاهی رنگارنگ و دیدنی است که بیش از ۱۲۰ گونه گیاهی در آن عرضه می شود. بازدیدکنندگان در برخی غرفه ها می توانند انواع گل های کمیاب و نادر را ببینند و در غرفه های دیگر با نحوه نگهداری و پرورش گیاهان آشنا شوند.

تاریخ برگزاری: نیمه اردیبهشت تا اوایل شهریور

جشن خرمن

جشن خرمن یکی از آئینی ترین و قدیمی ترین جشن های تابستانی مردم گیلان است که هر سال برگزار می شود. این مراسم نمادی از قدردانی، تلاش و پشتکار مردم بومی منطقه محسوب می شود و ریشه در فرهنگ و سنت های گیلان دارد. قدمت این جشن به دوران قاجار بازمی گردد؛ زمانی که پس از پایان فصل زراعی و برداشت محصول، کشاورزان و مردم محلی گرد هم می آمدند تا با برگزاری مراسمی شاد، از دستاوردهای خود شکرگزاری کنند و خستگی فصل کار را جبران نمایند.

جشن خرمن با فعالیت ها و برنامه های متنوعی همراه است که هم مردم محلی و هم گردشگران را به مشارکت و شادی دعوت می کند. یکی از رسوم جالب گیلانی ها، نگهداری آخرین خوشه برنج برداشت شده در خانه به عنوان نمادی از خیر و برکت است. در فصل کاشت بعدی، بخشی از این برنج به گاو نر که زمین را شخم می زند داده می شود و بخش دیگر در انبار برای سال جدید نگهداری می گردد تا به زمین و محصول آینده برکت داده شود.

تاریخ برگزاری: نیمه دوم شهریورماه

جشن چله تابستان (تموز)

ایرانیان باستان معتقد بودند زندگی باید با شادی و شکرگزاری سپری شود و از هر فرصتی برای برگزاری جشن بهره می بردند. جشن چله تابستان یا تموز یکی از همین مراسم باستانی است که در اوج گرمای تابستان برگزار می شود و سابقه آن به روزهای برداشت محصول بازمی گردد. این جشن اهمیت ویژه ای در فرهنگ ایرانیان داشته و امروزه نیز در شهرهای مختلف کشور با آداب و رسوم بومی هر منطقه برگزار می شود.

یکی از جذاب ترین رسوم این جشن، حضور مردانی است که با لباس و کلاه مخصوص، دور آتش می چرخند و با نوای موسیقی و آواز محلی، مراسم را شادتر می کنند. در پایان روز و هنگام غروب، آتشی برپا می شود و مردم گرد آن جمع شده، شعر می خوانند، دعا می کنند و ذکری از ستایش اهورامزدا زمزمه می کنند.

درباره ریشه تاریخی جشن تموز روایت های مختلفی وجود دارد که شامل:

• آغاز یکجانشینی و کشاورزی در ایران
• دوران ادیان ابراهیمی
• اسطوره های سومری و مهری

تاریخ برگزاری: ۱ تیر تا ۱۰ مرداد

عروسی درخت نارنج

مردم شیراز همواره به خوش مشربی و روحیه شاد معروف بوده اند و این ویژگی را از نیاکان خود به ارث برده اند، کسانی که حتی از کوچک ترین پدیده ها نیز بهانه ای برای جشن و سرور می ساختند. یکی از جالب ترین و شاعرانه ترین جشن های ایران، عروسی درخت نارنج است که نشان دهنده لطافت و مهربانی اهالی شیراز است.

در این مراسم، اگر درخت نارنجی در خانه ای احتمال باروری در سال جدید نداشته باشد، مردم با برپایی جشن عروسی، به آن درخت فرصت دوباره می دهند. داستان جشن چنین است که صاحب درخت می خواهد آن را با تبر قطع کند، اما همسایه ها با مهربانی پادرمیانی کرده و با برگزاری مراسم، از غم و اندوه صاحبخانه می کاهند. در نهایت، جشن با شکوه برگزار شده و درخت به نوعی «تجدید حیات» می یابد.

در طول مراسم، زنان شیرازی تور سفیدی بر درخت می اندازند، ترانه های محلی می خوانند و با پاشیدن نقل و شکرپنیر، گرد اندوه را از دل صاحبخانه می زدایند. این سنت زیبا و قدیمی هر سال در ماه فروردین در کوچه پس کوچه های شیراز اجرا می شود و جلوه ای خاص از فرهنگ و روحیه مردم این شهر را به نمایش می گذارد.

گل غلتان

یکی دیگر از جشنواره های بزرگ ایران که شادی و نشاط را به همراه دارد، جشنواره گل غلتان است. این مراسم هر سال از اواخر فروردین تا اواخر خرداد در شهرهایی مانند کاشان، سمنان و دامغان برگزار می شود.

در این جشن صدساله، برای نوزادان تازه متولدشده ای که اولین بهار زندگی خود را تجربه می کنند، مراسمی باشکوه ترتیب داده می شود. بستگان نوزاد در نخستین ساعات صبح به باغات و مزارع گل محمدی می روند تا حجم زیادی از گل های سرخ را جمع آوری کنند. پس از چیدن گل ها، گلبرگ ها جدا شده و نوزاد را حمام می کنند. سپس او را در پارچه سفیدی قرار می دهند که با گلبرگ های گل سرخ پر شده و با خواندن اشعار و سرودهای محلی، نوزاد در میان گل ها غلتانده می شود.

پس از اتمام مراسم، گلبرگ ها خشک می شوند و در زمان ازدواج نوزاد، به عنوان یادگاری در میان سجاده فرزندشان گذاشته می شوند. باورها و اعتقادات جالبی پیرامون این جشنواره وجود دارد که مهم ترین آن، تأثیر گل غلتان بر شادابی و سلامت نوزاد است. طبق این باور، غلتاندن نوزاد در گلبرگ های گل سرخ، او را از بیماری ها دور نگه می دارد و نشاط و سرزندگی را در وجودش تقویت می کند.

جشنواره ملی موسیقی

موسیقی یکی از پایه های اصلی هویت فرهنگی ایرانیان است و به همین دلیل، یکی از مهم ترین جشنواره های ایران به موسیقی و نواهای محلی اختصاص یافته است. این جشنواره هر سال به مدت پنج روز، از ۲۵ تا ۳۰ اردیبهشت ماه در شهر زیبای شیراز برگزار می شود.

در این مراسم باشکوه، تالار حافظیه میزبان گروه های موسیقی از سراسر ایران و اقوام مختلف است. هدف اصلی جشنواره، احیای آواها و نواهای محلی و بومی و نگه داشتن میراث موسیقایی ایران برای نسل های آینده است.

روز بزرگداشت شیراز

شیراز در اردیبهشت ماه، همچون قطعه ای بهشتی روی زمین جلوه گری می کند و عطر بهارنارنج کوچه ها و خیابان های آن را پر می کند. در همین فصل، جشن باستانی «بهاربد» برگزار می شود که ریشه در باورهای زرتشتی دارد و معتقد بودند در چنین روزی، زرتشت لباس رسالت به تن کرده و پیام آور اهورامزدا شد. ترکیب این جشن سنتی با جاذبه های تاریخی، فرهنگی و هنری شیراز باعث شد تا ۱۵ اردیبهشت ماه به عنوان روز بزرگداشت شیراز در تقویم خورشیدی ثبت شود.

از نیمه اردیبهشت تا ۲۲ همین ماه، شهر حال و هوای ویژه ای به خود می گیرد و اهالی فرصت دارند زیبایی ها و جذابیت های منحصر به فرد شیراز را برای گردشگران داخلی و خارجی به نمایش بگذارند. از جمله برنامه های این هفته می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بازدید رایگان از تمامی جاذبه های گردشگری شیراز
• ارائه خدمات حمل ونقل رایگان در سطح شهر
• تخفیف های ویژه برای مراکز اقامتی
• جشنواره های طبخ غذاهای سنتی شیرازی
• برپایی نمایشگاه های بزرگ عکس از شیراز قدیم
• اجرای شب شعر و برنامه های خوشنویسی در کنار آرامگاه حافظ
• برگزاری کنسرت ها و جشن های بزرگ شبانه در باغات شیراز
• اجرای متنوع برنامه های موسیقی در نقاط مختلف شهر

این هفته فرصتی استثنایی برای آشنایی با فرهنگ، هنر و زیبایی های طبیعی و تاریخی شیراز فراهم می کند و تجربه ای به یادماندنی برای گردشگران رقم می زند.

مطلب مشابه: جاهای دیدنی شیراز و لیست جاهای دیدنی معروف با عکس

جمع بندی

ایران با میراث فرهنگی غنی، میزبان جشن ها و فستیوال های متنوعی است که هر فصل رنگ و بوی خاصی دارد. از نوروز و چله تابستان گرفته تا جشن های محلی مانند آب پاشونک، تیرگان، گل غلتان، خرمن و عروسی درخت نارنج، مردم با شادی، آداب و رسوم سنتی خود، طبیعت و فرهنگ را گرامی می دارند. جشنواره های تابستانی مانند جشنواره گل و گیاه و موسیقی محلی، جلوه ای از هنر، طبیعت و موسیقی بومی ایران را نشان می دهند. روز بزرگداشت شیراز نیز نمونه ای از عشق مردم به شهر و تاریخ است و تجربه حضور در این جشن ها، یادآور غنای فرهنگی و زیبایی های ایران است.