از کجا بفهمیم مشکل قلبی داریم؟
بسیاری از بیماری‌های قلبی در مراحل اولیه علائم خفیف یا مبهمی دارند و به همین دلیل بسیاری از مبتلایان در این مرحله آن را با خستگی روزمره یا استرس اشتباه می‌گیرند. به همین دلیل شناخت نشانه های بیماری قلبی و توجه به تغییرات غیرعادی بدن، در تشخیص زودهنگام و پیشگیری از عوارض جدی‌تر نقش مهمی دارد. در ادامه به این سوال پاسخ داده‌ایم که چه علائمی می‌توانند نشانه مشکل قلبی باشند، کدام‌یک نیاز به بررسی فوری دارند و چگونه پزشکان سلامت قلب را ارزیابی می‌کنند.
علائم شایع مشکلات قلبی چیست؟
مشکلات قلبی می‌توانند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کنند که شدت و نوع آن‌ها به نوع بیماری زمینه‌ای بستگی دارد. بعضی از این علائم خفیف و متناوب و بعضی دیگر شدید و هشداردهنده‌اند و به رسیدگی فوری نیاز دارند.
از مهم‌ترین علائم هشداردهنده مشکلات قلبی می‌توان به سه دسته نشانه زیر اشاره کرد:
درد قفسه سینه و احساس فشار در قلب
درد یا احساس فشار در قفسه سینه یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه های بیماری قلبی است. این احساس ممکن است به‌صورت فشردگی، سنگینی، سوزش یا درد گرفتگی‌مانند در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه بروز کند و گاهی به بازو، شانه، گردن، فک یا پشت منتشر شود.
این نوع درد عموما با فعالیت بدنی تشدید و با استراحت کمی بهبود می‌یابد، اما در بعضی موارد، به‌ویژه در حملات قلبی حاد، ممکن است حتی در حالت استراحت هم رخ دهد.
تپش قلب و ضربان نامنظم
احساس تپش قلب، تندشدن ناگهانی ضربان یا نامنظم‌شدن آن هم از علائم شایع اختلالات قلبی محسوب می‌شوند. اگرچه بسیاری از موارد تپش قلب منشا غیرقلبی مانند استرس یا مصرف کافئین دارند، اما در بعضی افراد این حالت نشانه آریتمی یا سایر مشکلات ریتم قلب است.
تکرار مکرر این علائم یا همراه‌شدن آن‌ها با سرگیجه یا ضعف، نشانه‌ای هشداردهنده است که باید آن را جدی بگیرید و برای بررسی بیشتر آن به پزشک مراجعه کنید.
تنگی نفس، سرگیجه و خستگی غیرعادی
تنگی نفس، به‌ویژه هنگام فعالیت‌های روزمره‌ای که پیش‌تر به‌راحتی انجام می‌شدند، می‌تواند نشانه‌ی کاهش کارایی پمپاژ قلب باشد. سرگیجه، احساس سبکی سر یا نزدیک‌شدن به غش هم می‌تواند از کاهش جریان خون به مغز در اثر مشکلات قلبی ناشی شود.
به همین دلیل خستگی غیرعادی و مداوم، حتی بدون فعالیت بدنی زیاد، یکی دیگر از نشانه های بیماری قلبی است که اغلب نادیده یا با خستگی معمول زندگی روزمره اشتباه گرفته می‌شود.
چه نشانه‌هایی می‌توانند هشدار بیماری قلبی باشند؟
بعضی علائم هشداردهنده بیماری‌های قلبی نسبت به سایرین اهمیت بالینی بیشتری دارند و نباید به‌سادگی نادیده گرفته شوند، چون می‌توانند نشان‌دهنده وضعیت حاد یا در حال پیشرفت قلبی باشند. از این دسته از علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد یا فشار شدید و ناگهانی در قفسه سینه
- تنگی نفس شدید یا ناگهانی
- غش کردن یا احساس نزدیک‌شدن به غش
- تعریق سرد همراه با تهوع
- درد منتشر شونده به بازو، فک یا پشت
- ضربان قلب بسیار سریع یا نامنظم ادامه‌دار
- تورم ناگهانی در پاها، مچ پا یا شکم
هر یک از این علائم، به‌ویژه در صورت بروز ناگهانی یا همراه‌شدن با چند علامت به‌طور هم‌زمان، از نشانه های بیماری قلبی محسوب می‌شوند که نیازمند توجه فوری پزشکی هستند.
تفاوت علائم قلبی در زنان و مردان
علائم بیماری قلبی، به‌ویژه در حمله قلبی، همیشه به یک شکل بروز نمی‌کند. مردان بیشتر دچار درد کلاسیک و فشارنده در قفسه سینه می‌شوند، اما به‌طور معمول زنان علائم غیرمعمول‌تری مانند تهوع، خستگی شدید، درد فک یا پشت، تنگی نفس بدون درد قفسه سینه مشخص، یا ناراحتی گوارشی را تجربه می‌کنند.
همین تفاوت‌ها گاهی موجب تاخیر در تشخیص بیماری قلبی در زنان می‌شود و به همین دلیل آگاهی از این تفاوت‌ها اهمیت زیادی دارد.
چگونه مشکلات قلبی تشخیص داده می‌شوند؟
تشخیص بیماری‌های قلبی در اکثر موارد با شرح‌حال دقیق و معاینه بالینی آغاز و در صورت نیاز، با آزمایش‌ها و بررسی‌های تخصصی‌تر تکمیل می‌شود. پزشکان از راه‌های تشخیصی زیر برای تشخیص دقیق‌تر مشکلات قلبی استفاده می‌کنند:
نوار قلب و اکو قلب
نوار قلب (ECG) فعالیت الکتریکی قلب را ثبت می‌کند و می‌تواند اطلاعاتی درباره ریتم، سرعت ضربان و علائم آسیب قبلی به عضله قلب ارائه دهد.
اکوکاردیوگرافی (اکو قلب) با استفاده از امواج اولتراسوند، تصویری از ساختار و عملکرد قلب، از جمله وضعیت دریچه‌ها و قدرت پمپاژ بطن‌ها ارائه می‌دهد. این دو روش تشخیصی از پایه‌ای‌ترین ابزارهای تشخیص در ارزیابی سلامت قلب محسوب می‌شوند.
آزمایش‌های لازم برای بررسی سلامت قلب
گاهی هم بسته به شرایط بالینی، پزشک از روش‌های تشخیصی زیر برای افتراق مشکل اصلی شما از سایر مشکلات قلبی کمک می‌گیرد:
- آزمایش خون برای بررسی چربی خون، قند خون و آنزیم‌های قلبی
- هولتر مانیتورینگ برای ثبت طولانی‌مدت ریتم قلب
- تست ورزش (اکوی استرس) برای ارزیابی عملکرد قلب حین فعالیت
- آنژیوگرافی عروق کرونر در موارد شک به انسداد عروقی
- سی‌تی‌آنژیوگرافی یا ام‌آرآی قلب در موارد خاص
انتخاب هر یک از این بررسی‌ها به نوع علائم، سابقه بیماری و ارزیابی اولیه پزشک بستگی دارد.
چه زمانی باید به متخصص قلب مراجعه کنیم؟
توصیه می‌کنیم در صورت وجود عوامل خطر مانند سابقه خانوادگی بیماری قلبی، فشار خون بالا، دیابت، چربی خون بالا یا کشیدن سیگار، حتی بدون علامت مشخص، به متخصص قلب مراجعه کنید.
همچنین بروز هر یک از نشانه های بیماری قلبی که در بخش‌های قبل ذکر شد، دلیلی کافی برای مراجعه به پزشک است و نباید آن‌ها را مخصوصا در صورت تکرار، به دلایل ساده ارتباط دهید و به سادگی از کنارشان عبور کنید.
علائمی که نیاز به بررسی فوری دارند
در صورت بروز موارد زیر، باید بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید یا به مراکز درمانی مراجعه کنید:
- درد شدید و ناگهانی در قفسه سینه، به‌ویژه همراه با تعریق یا تهوع
- تنگی نفس شدید و ناگهانی
- غش یا از دست دادن هوشیاری
- ضربان قلب بسیار سریع یا نامنظم
- ضعف ناگهانی در یک سمت بدن یا اختلال گفتاری (که می‌تواند نشانه سکته مغزی همراه باشد)
همچنین می‌توانید درصورت شک به بیماری‌های قلبی و هریک از نشانه‌های ذکرشده، ابتدا به صورت مجازی و با استفاده از سامانه‌های مرتبط با دکتر قلب آنلاین مشورت کنید تا سریع‌تر به پاسخ برسید. در این شرایط پزشک می‌تواند به شما کمک کند تا متوجه شوید که آیا به بررسی دقیق‌تر نیاز دارید یا نه. به این ترتیب می‌توانید خطر بیماری قلبی را از خود دور کنید و در صورت ابتلا به این بیماری‌ها، در مراحل اولیه به تشخیص و درمان برسید.
