موتور جستجو چیست؟ نحوه کار با Search Engines و موتورهای جستجوی معروف

وقتی در مورد تکنولوژی، ارتباط و اینترنت صحبت می کنیم، موتور جستجو و کارکرد آن، بخش مهمی از این تداوم، استمرار، پیشرفت و البته شکل گیری یک بنیان مستحکم از داده های طبقه بندی شده و قابل جستجو است. حال این داده می تواند شامل متون، تصاویر، ویدئوها، صوت، المان ها، تصاویر برداری، مشخصات و… باشد. به زبان ساده، گوگل، یاهو و هرآنچه اولین بار در آن جستجو را تجربه کرده اید، یک موتور جستجو است.

این تکنولوژی در طول زمان ارتقا یافته و توانسته به پیشرفت قابل توجهی از جنبه های مختلف برسد. حالا کار به جایی رسیده که تمامی داده های علمی و سازمانی تا نظامی و عمومی در آن در دسترس بوده و هرساله، کسب وکارها، شرکت ها، پلتفرم ها و سازمان های زیادی برای رسیدن به رتبه اول نتایج جستجوی آن، تلاش می کنند.

نحوه کار با Search Engines بر اساس نوع آن متفاوت است، اما این که شما می توانید صرفاً با واردکردن یک عبارت، در آن ها جستجو را انجام دهید، در طول سال ها تکامل یافته و نسخه پیشرفته ای که حالا مشاهده می کنید، در واقع یک ابزار کامل و عالی برای مرور داده ها به اشکال مختلف است. در ادامه در مورد این که موتور جستجو چیست، چطور کار می کند و چند نوع دارد بیشتر خواهیم گفت.

موتور جستجو چیست؟

موتور جستجو مانند یک راهنمای بزرگ و هوشمند در دنیای اینترنت عمل می کند و هرگاه ما به دنبال اطلاعاتی هستیم، مانند مطالب وبسایت ها، ویدئوها یا تصاویر، به این موتورها مراجعه می کنیم تا ما را به مقصد موردنظرمان برسانند. آنها میلیون ها وبسایت را به طور مداوم اسکن می کنند و اطلاعات را به صورت سازمان یافته ذخیره می کنند.

وقتی شما در جستجوی چیزی هستید، با استفاده از کلمات کلیدی، موتور جستجو اطلاعات را بر اساس کلمه کلیدی مدنظر پردازش کرده و نتایج مرتبط با درخواست شما را نشان می دهد؛ در واقع این نتایج بر اساس ارتباط و تطابق با کلمات کلیدی و معیارهای دیگری که موتور جستجو اعمال می کند، انتخاب می شوند. به این ترتیب، موتورهای جستجو مانند راهنمایی هوشمند عمل می کنند که ما را به اطلاعات موردنیازمان هدایت می کنند. اگر از کاربران قدیمی گوگل و یاهو هستید، می دانید که این موتورها در طول زمان همگام با هوش ماشینی پیشرفته تر شده و نسبت به عباراتی که حتی بی ربط جستجو می کنید یا این که مفهوم کاملی ندارند، نتایج بهتری را به شما نشان می دهد که مرتبط با موضوع سئو، الگوریتم ها و موارد مشابه است.

این موتورهای جستجو در اساس عوامل مختلفی مانند:

1. اهمیت محتوا
2. میزان بروز بودن
3. اعتبار و ارتباطات خارجی به وبسایت ها

نتایج را مرتب می کنند. همچنین، آنها از الگوریتم های پیچیده ای برای فهم بهتر متن و محتوای وبسایت ها استفاده می کنند تا به کاربران پاسخ های دقیق تر و مفیدتری ارائه دهند.

نحوه عملکرد موتور جستجو

موتورهای جستجو با هدف ارائة دسترسی آسان و سریع به اطلاعات گسترده ای که در وب قرار دارند، طراحی شده اند. فرآیند کار آن ها را می توان به سه مرحلة اصلی تقسیم کرد:

1. خزیدن
2. ایندکس
3. و رتبه بندی.

در مرحلة اول، خزنده های وب به طور مداوم صفحات جدید را جستجو و بازدید می کنند تا اطلاعات جدید را کشف کنند. سپس، این اطلاعات به یک پایگاه دادة بزرگ (ایندکس) اضافه می شوند که همانند فهرستی از کتاب های یک کتابخانه عمل می کند. در نهایت، زمانی که کاربران جستجویی انجام می دهند، موتور جستجو با استفاده از الگوریتم های پیچیده به ارزیابی و رتبه بندی صفحات موجود در ایندکس بر اساس میزان مرتبط بودن و اعتبار آن ها می پردازد.

نحوه کار با Search Engines

پیش ازاین گفتیم که موتورهای جستجو، ابزارهای بسیار قدرتمندی هستند که برای یافتن اطلاعات در وب استفاده می شوند. برای استفاده از آنها، ابتدا به یک موتور جستجویی، مانند گوگل، بینگ یا یاهو مراجعه می کنیم.

در قسمت مخصوص جستجو، کلمات کلیدی یا عبارات مرتبط با موضوع موردنظر را وارد می کنیم.

سپس، موتور جستجو لیستی از صفحات وب که شامل مطالبی مرتبط با عبارات و کلمات کلیدی ما هستند، به ما نشان می دهد.

برای بهبود نتایج جستجو، می توانیم از فیلترها و ابزارهای جستجوی پیشرفته استفاده کنیم. بعضی از این ابزارها در گوگل و یاهو و یا بینگ در دسترس هستند، مانند: فیلترهای زمانی، محدودة قیمت، نوع محتوا، وب سایت های خاص و….

به علاوه، برای جستجوی دقیق تر و یافتن اطلاعات موردنیاز، می توانیم از استفاده از عبارات دقیق (با قراردادن آنها در داخل نقل قول) یا استفاده از کاراکترهای خاص جستجوی پیشرفته مانند “site:shetabdm.com”, “related:”, “intitle:” و غیره بهره ببریم.

انواع موتورهای جستجو

اگرچه می توان گزینه های زیادی را در لیست موتورهای جستجو قرار داد، اما به صورت کلی، من و شما و هر شخص دیگری، از چند مورد از آن ها استفاده کرده و در نهایت می توان تعداد بهترین موتورهای جستجوی موجود را به موارد انگشت شمار محدود کرد. پیش ازاین که با نام این موتورهای جستجو آشنا شوید، لازم است که سهم استفاده کاربران از آن ها را به ترتیب رتبه بررسی کنید:

حال به سراغ مهم ترین موتورهای جستجوی موجود در دنیای اینترنت می رویم:

گوگل – Google

در رتبه اول برترین ها، همان چیزی که به صورت پیش فرض در کروم، موزیلا، سافاری و… نتایج را به شما نشان می دهد، موتور جستجوی گوگل یکی از قدرتمندترین و پرکاربردترین سرچ انجین های اینترنتی است که توسط شرکت گوگل ارائه شده. این موتور جستجو از الگوریتم های پیچیده و هوش مصنوعی حتی زودتر از چیزی که فکرش را بکنید برای جستجوی و نمایش نتایج مرتبط با عبارات و کلمات کلیدی موردنظر کاربران استفاده می کند.

گوگل اطلاعات بسیار بزرگی را در قالب ایندکس خود ذخیره کرده و با تحلیل و رتبه بندی این اطلاعات، به کاربران این امکان را می دهد تا به سرعت و به دقت به اطلاعات موردنیازشان دسترسی پیدا کنند. همچنین، با ارائه خدماتی همچون نقشه ها، تصاویر، اخبار، ویدئوها و بسیاری از سرویس های دیگر، گوگل به کاربران امکانات متعددی را علاوه بر جستجوی متنی ارائه می دهد.

Yahoo – یاهو!

اگر از علاقه مندان به دنیای اینترنت از دیرباز هستید، شاید پیش از گوگل، نام یاهو برای شما یادآور یک موتور جستجو به معنای واقعی باشد، بخصوص اگر با اینترنت دیال آپ سروکله می زدید؛ یاهو! یک شرکت فناوری اطلاعات آمریکایی است که در زمینه های جستجوی اینترنتی، پست الکترونیک، خدمات اخبار، وب هاستینگ، و سایر خدمات آنلاین فعالیت می کند. این شرکت در سال ۱۹۹۴ توسط جری یانگ و دیوید فیلو ستون با نام “جری و دیوید’s Guide to the World Wide Web” تأسیس شد و در سال ۱۹۹۵ نام خود را به “یاهو! ” تغییر داد.

یاهو! یکی از اولین موتورهای جستجوی اینترنتی بود و به مرورزمان به یک پلتفرم چندمنظوره گسترده تبدیل شد. از جمله خدمات معروف یاهو! می توان به پست الکترونیکی یاهو! یاهو! خبر، یاهو! فاینانس، و یاهو! وب هاستینگ اشاره کرد.

Bing – بینگ

اگرچه سعی دارد که همواره با گوگل رقابت کند، اما تاکنون با شکست مواجه شده؛ بینگ یک موتور جستجوی اینترنتی است که توسط شرکت مایکروسافت ایجاد شده است و به عنوان رقیب اصلی گوگل در زمینه جستجوی وب مطرح است. این سرویس در سال ۲۰۰۹ به بازار عرضه شد و از آن زمان به سرعت در صنعت جستجوی اینترنتی پیشرفت کرده است.

بینگ با استفاده از الگوریتم های پیچیده جستجو، تحلیل محتوا و پیشرفته ترین تکنولوژی های موجود، کاربران را قادر می سازد تا اطلاعات موردنیاز خود را با دقت بالا و در کمترین زمان ممکن پیدا کنند. علاوه بر جستجوی وب، بینگ امکاناتی مانند نقشه های مکانی، تصاویر، ویدئوها و اخبار را نیز ارائه می دهد. این سرویس همچنین در برنامه ها و سیستم عامل های مختلف مایکروسافت به طور پیش فرض جستجوگر استفاده می شود و از طریق وب سایت و نرم افزارهای موبایل متنوعی قابل دسترس است.

DuckDuckGo – داک داک گو

اگر کاربر حرفه ای و جستجوگر خبره نیستید، ممکن است این نام کمی برای شما غریب باشد؛ بخصوص این که عنوان عجیبی دارد؛ داک داک گو (DuckDuckGo) یک موتور جستجوی اینترنتی مبتنی بر حریم خصوصی است که در سال ۲۰۰۸ توسط Gabriel Weinberg تأسیس شد.

یکی از ویژگی های برجسته این موتور جستجو، حفظ حریم خصوصی کاربران است؛ به این معنا که اطلاعات جستجو و فعالیت های کاربری را بدون ذخیره و یا ردیابی نگه می دارد. این انتخاب برای کاربرانی که به حفظ حریم خصوصی خود در اینترنت اهمیت می دهند، جذاب است. همچنین، داک داک گو از ترکیبی از منابع متعدد جهت ارائه نتایج جستجو استفاده می کند، از جمله ویکی پدیا، وب سایت های اخباری، و دیگر منابع معتبر. علاوه بر جستجوی وب، این سرویس امکاناتی مانند جستجوی تصاویر، ویدئوها، نقشه ها، و حتی امکانات محاسباتی ریاضی را نیز فراهم می کند.

IEEE

IEEE Xplore یک پایگاه داده معتبر برای مقالات، کتب، و کنفرانس های علمی در زمینه های مهندسی برق و کامپیوتر است. این پایگاه داده توسط انجمن مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) و سازمان مهندسی برق و الکترونیک (IEE) تأسیس شده است. IEEE Xplore دسترسی به میلیون ها مقاله و مطالب علمی در زمینه های مختلف مهندسی ارائه می دهد و به محققان و دانشجویان امکان مطالعه و دسترسی به آخرین پژوهش ها و دانش فنی را فراهم می آورد.

نحوه کار موتور جستجو

پس از این که با انواع موتور جستجو آشنا شدید، لازم است در مورد نحوه کارکرد آن بدانید، تقریباً تمام مدل های جستجوی وب، براین اساس عمل می کنند، همان طور که از نامشان مشخص است، آن ها داده ها را آنالیز و کراول، طبقه بندی و در نهایت در یک مرکز داده ذخیره و مطابق نیاز کاربر، با جستجوی مقادیر نمایش می دهند.

خزیدن (Crawling)

موتورهای جستجو به منظور جمع آوری اطلاعات از وب سایت ها و صفحات اینترنتی از فرآیندی به نام “خزیدن” یا Crawling استفاده می کنند. در این فرآیند، نرم افزارهای خاصی به نام ربات های خزیدن یا “وب کراولرها” از سایت به سایت حرکت کرده و اطلاعات موجود در آن ها را به دقت جمع آوری می کنند. در هنگام خزیدن، این ربات ها به طور مداوم لینک های موجود در یک صفحه را بررسی کرده و سپس به لینک های جدید رفته و این روند را تکرار می کنند. این عملیات ادامه پیدا می کند تا زمانی که تمامی صفحات مرتبط با یک وب سایت یا وب سایت های مرتبط با یک موضوع خاص، توسط ربات خزیدن بررسی شوند.

هنگامی که یک ربات خزیدن به یک صفحه جدید می رسد، ابتدا محتوای صفحه (متن، تصاویر، ویدئوها و غیره) را جمع آوری می کند و سپس لینک های داخلی و خارجی آن صفحه را استخراج می کند. این لینک ها می توانند به صفحات دیگر همان وب سایت یا به وب سایت های دیگر اشاره داشته باشند.

به عبارت دیگر، خزیدن یک فرآیند پیچیده است که به منظور شناسایی، دسترسی و جمع آوری اطلاعات از وب سایت ها و صفحات وب از تمامی ابعاد و بخش های اینترنت استفاده می کند. این فرآیند اولین مرحله در فرآیند جستجوی اطلاعات است و بعد از آن، اطلاعات جمع آوری شده توسط ربات های خزیدن به تحلیل و ارزیابی توسط موتورهای جستجوی پیشرفته می رسد تا صفحات مرتبط با کلمات کلیدی جستجو شده به کاربران نمایش داده شود.

فهرست نویسی (Indexing)

البته ما در دنیای تکنولوژی به آن اندیس گذاری هم می گوییم؛ فهرست نویسی یکی از مراحل اصلی در فرآیند جستجوگرها و موتورهای جستجو است که پس از خزیدن اطلاعات انجام می شود. در این مرحله، اطلاعاتی که توسط ربات های خزیدن جمع آوری شده اند، به یک پایگاه داده مرکزی یا “فهرست” منتقل می شوند. این فهرست شامل اطلاعات مختلفی از جمله

• عنوان صفحه
• متن
• تصاویر
• لینک ها

و سایر ویژگی های مرتبط با هر صفحه است.

در فرآیند فهرست نویسی، اطلاعات جمع آوری شده به یک ساختار قابل جستجو و ارتباط قابل فهم تبدیل می شود. این ساختار معمولاً به صورت یک پایگاه داده از نوع ایندکس ساخته می شود که به موتورهای جستجو امکان جستجو و دسترسی سریع به اطلاعات را فراهم می کند. عملکرد صحیح و کارآمد این فرآیند موثر بر عملکرد و کیفیت نتایج جستجو است.

با فهرست نویسی، اطلاعات هر صفحه به طور منظم و سازمان یافته ذخیره می شوند و برای جستجوی کاربران قابل دسترسی هستند.

رتبه بندی (Ranking)

اگر سئوکار و یا طراح سایت و علاقه مند به حوزه وب هستید، احتمالاً این بخش برای شما کاملاً نام آشنا است. رتبه بندی یکی از مراحل بسیار کلیدی در عملکرد موتورهای جستجو است که تأثیر بسزایی در نتایج جستجو دارد. هنگامی که یک کاربر عبارتی را در موتور جستجو وارد می کند، موتور جستجو مجموعه ای از صفحات وب که حاوی این عبارت هستند را بازیابی می کند. سپس، با استفاده از الگوریتم های پیچیده و بر اساس مجموعه ای از عوامل مانند میزان تطابق محتوا، اعتبار صفحه، تعداد و کیفیت لینک های ورودی و سایر معیارها، این صفحات را مورد ارزیابی قرار می دهد و به ترتیب اهمیت (رتبه) می بخشد.

معمولاً صفحاتی که مطابقت بیشتری با محتوای عبارت جستجو دارند، اعتبار بالاتری دارند و بنابراین در رتبه بندی بالاتری قرار می گیرند. همچنین، وجود لینک های ورودی از وب سایت های معتبر و مرتبط نیز به افزایش اعتبار و رتبه صفحه کمک می کند. عوامل دیگری مانند:

• سرعت بارگذاری صفحه
• ساختار مناسب HTML
• و سابقه جستجوی کاربران
• کیفیت محتوا

نیز می توانند در رتبه بندی تأثیرگذار باشند.

در نهایت، رتبه بندی به کاربران کمک می کند تا صفحاتی که بهترین تطابق و اعتبار را در مورد موضوع جستجو دارند را پیدا کنند. این فرآیند پیچیده و پویاست و موتورهای جستجو باید به روزرسانی های مداومی را برای بهبود عملکرد و دقت در رتبه بندی صفحات اعمال کنند.

الگوریتم های رتبه بندی

بحث دیگری که شاید در گوگل داغ تر است، مفهوم رنک خواهد بود. دقیقاً معادل عبارت انگلیسی، موضوع رتبه بندی سایت ها بر اساس میزان شایستگی آنهاست؛ الگوریتم های رتبه بندی موتورهای جستجو، مجموعه ای از قوانین و فرآیندهای پیچیده ای هستند که بر اساس آن ها صفحات وب برای نمایش در نتایج جستجو رتبه بندی می شوند. این الگوریتم ها از معیارهای متعددی برای ارزیابی صفحات استفاده می کنند و عوامل متعددی از جمله تطابق محتوا، اعتبار صفحه، ساختار لینک ها، سابقه کاربردی، و کیفیت محتوا را در نظر می گیرند.

یکی از مهم ترین الگوریتم های رتبه بندی، الگوریتم پیج رنک یا PageRank است که توسط گوگل توسعه داده شد و بر اساس اعتبار و میزان لینک دهی به یک صفحه، رتبه بندی می کند. الگوریتم پیج رنک به واحدی به نام “پیج رنک” برای اندازه گیری اعتبار صفحه استفاده می کند که بر اساس تعداد و ارزش لینک های ورودی به صفحه محاسبه می شود.

آشنایی با رابط کاربری موتور جستجو

رابط کاربری موتور جستجو یا همان سرچ انجین، شامل چندین عنصر است که کاربران با استفاده از آن ها می توانند عبارات خود را جستجو کرده و نتایج مرتبط را مشاهده کنند و در این جریان این عناصر با همکاری یکدیگر، به کاربران امکان می دهند تا به سرعت و به راحتی اطلاعات موردنیاز خود را پیدا کنند و با نتایج جستجو در ارتباط باشند. به شکل کلی، بر اساس یک شماتیک، موتور جستجو از بخش های ذیل تشکیل شده است:

1. کادر جستجو: المان مذکور، قسمتی از رابط کاربری است که به کاربر امکان می دهد که عبارت موردنظر خود را برای جستجو وارد کند.
2. فیلترهای جستجو: بخش فیلتر محتوا به کاربر امکان می دهد تا نتایج جستجو را بر اساس معیارهای خاصی فیلتر کند. مثلاً، کاربران می توانند فیلترهایی را برای محدودکردن نتایج بر اساس تاریخ، منطقه جغرافیایی، نوع محتوا و سایر معیارها اعمال کنند.
3. نتایج جستجو: این صفحه وب اطلاعاتی از سرور به رابط کاربری نمایش می دهد که نتایج جستجو بر اساس عبارت وارد شده توسط کاربر نمایش داده می شود. نتایج ممکن است شامل لینک های وب، تصاویر، ویدئوها و سایر منابع آنلاین باشند.
4. اطلاعات تکمیلی در نتایج جستجو: این بخش شامل اطلاعات اضافی یا توضیحاتی است که در کنار نتایج جستجو نمایش داده می شود تا کاربران را در درک بهتر محتوای نتایج کمک کند.

جمع بندی نهایی

در این راهنما، در مورد این که موتور جستجو چیست، چطور کار می کند و چه قابلیت ها و ویژگی هایی دارد گفتیم؛ موتورهای جستجو، پلتفرم های قدرتمندی هستند که امکان دسترسی به اطلاعات بسیار زیاد و گسترده از وب را فراهم می کنند. این موتورها با استفاده از الگوریتم ها و روش های خاص خود، صفحات وب را جستجو کرده و نتایج مرتبط را به کاربران ارائه می دهند. از جمله معروف ترین موتورهای جستجو می توان به گوگل، بینگ، یاهو و… اشاره کرد. این موتورها عملکرد مشابهی دارند، اما الگوریتم های مختلفی برای ارزیابی و رتبه بندی صفحات استفاده می کنند که باعث اختلافات در نتایج نهایی می شود.

اصولاً، موتورهای جستجو با توجه به عنوان صفحه، محتوا، لینک ها و سایر عوامل، صفحات را رتبه بندی می کنند. این موتورها معمولاً از کراولرها یا ربات های جستجو استفاده می کنند که به طور مداوم وب را برای به روزرسانی نتایج جستجو پویش می کنند.