مشارکت کودک در خانه داری؛ نحوه تشویق کودک برای انجام کارهای منزل

همه ما مادرانی را در اطراف خود می شناسیم که از انجام تک تک وظایف خانه، به ویژه نظافت و مرتب سازی، گله مند هستند. این مادران دوست دارند که فرزندانشان در انجام این امور به آن ها کمک کنند و در قبال تمیزی منزل احساس مسئولیت بیشتری داشته باشند. اگر فرزندان شما هنوز در سنین کم هستند، این زمان مناسبی است که به آن ها آموزش دهید و ترغیبشان کنید تا در انجام کارهای خانه شریک شوند؛ اما سوال اینجاست: چگونه می توان مشارکت آن ها را جلب کرد؟ مشارکت بچه ها در امور خانه و نظافت علاوه بر تقویت حس مسئولیت پذیری، مهارت های عملی مفیدی را نیز به آن ها می آموزد.

چگونه کودکان را به مشارکت در کارهای خانه علاقه مند کنیم؟

وقتی فرزندان شما کوچک تر هستند، به طور طبیعی درک دقیقی از وظایف و مسئولیت هایی که به عنوان مادر یا پدر بر دوش شماست، ندارند. بسیاری از والدین به اشتباه انتظار دارند که کودکان خود به طور خودکار از تمامی امور خانه مطلع باشند و به همین دلیل آن ها را سرزنش می کنند. این رفتار نه تنها تأثیر مثبتی در ترغیب آن ها به کمک در خانه ندارد، بلکه ممکن است اعتماد به نفس آن ها را تحت تأثیر قرار دهد.

برای مثال، فرض کنید مهمانی در پیش دارید و پس از تمیز کردن شیشه ها و آینه ها، فرزند شما به طور ناخواسته آن ها را دوباره کثیف می کند. در این موقعیت ممکن است احساس عصبانیت و ناامیدی کنید و تلاش کنید با تند صحبت کردن به او بفهمانید که چقدر شما را به زحمت انداخته است؛ اما این برخورد تنها حس عذاب وجدان را در کودک شما ایجاد می کند، نه انگیزه ای برای همکاری بیشتر.

فراموش نکنید که کودکان دنیایی کاملاً متفاوت از دنیای بزرگ ترها دارند و به دلیل آنکه بیشتر در حال زندگی می کنند، ممکن است خیلی سریع حرف های شما را فراموش کنند. در چنین مواقعی، به جای عصبانیت و سرزنش، سعی کنید مشارکت کودک خود را به شیوه ای مثبت جلب کنید. به طور مثال، اگر شیشه ها دوباره کثیف شده اند، به جای این که با ناراحتی واکنش نشان دهید، می توانید بگویید: «چطور می توانی کمک کنی تا دوباره شیشه ها را تمیز کنیم؟« یا »می توانی به من کمک کنی تا اینجا را مرتب کنیم؟«

شاید در لحظه ای که درگیر کارهای زیادی هستید و عصبانی شده اید، احساس کنید که وقت ندارید و ترجیح می دهید خودتان سریعاً شیشه ها را تمیز کنید تا به کارهای بعدی برسید؛ اما اگر بدانید که با انتخاب این روش، حس مسئولیت پذیری و رضایت درونی را در فرزندتان پرورش می دهید، احتمالاً نظرتان تغییر خواهد کرد.

مطلب مشابه: مسئولیت پذیری کودک + 5 روش برای افزایش آن

چگونه می توانیم حس مسئولیت پذیری را در کودکان پرورش دهیم؟

گفتن جمله ای همچون «چطور می توانی کمک کنی تا دوباره با هم شیشه ها را تمیز کنیم؟» به فرزندتان این پیام را منتقل می کند که او نیز بخشی از مسئولیت تمیز نگه داشتن خانه است. این نوع برخورد به کودک شما نشان می دهد که هدف شما سرزنش نیست، بلکه از او می خواهید تا در حل مسئله مشارکت کند. به مرور، کودک شما یاد می گیرد که در قبال کارهای خود مسئولیت پذیر باشد و در عین حال احساس امنیت می کند زیرا می داند که بابت اشتباهاتش سرزنش نخواهد شد.

این روش نه تنها به رشد مسئولیت پذیری در کودکان کمک می کند، بلکه موجب می شود که آن ها شما را نه به عنوان یک نهاد مخالف و سرزنشگر، بلکه به عنوان یک همراه و مشوق در کنار خود احساس کنند. این احساس به تقویت روابط عاطفی و صمیمیت میان شما و فرزندتان می انجامد.

اگر از همان روزهای کودکی این شیوه را در پیش بگیرید، نتیجه آن را در آینده خواهید دید. شما فرزندی مسئولیت پذیر تربیت خواهید کرد که از کمک به خانواده لذت می برد و کارهای خود را نه از روی ترس یا اجبار، بلکه از روی علاقه و عادت انجام خواهد داد.

عادت بسازید

به عنوان یک مادر، طبیعی است که دوست داشته باشید اتاق فرزندتان همیشه مرتب و تمیز باشد. ممکن است گاهی احساس کنید که تنها راه برای رسیدن به این هدف، انجام کارها توسط خودتان باشد؛ اما باید بدانید که تأکید صرف بر تمیزی اتاق، شاید برای مدتی نتیجه بخش باشد، اما این روش همیشه موثر نخواهد بود.

فرض کنید فرزندتان تنها به دلیل ترس از ناراحت شدن شما اتاقش را مرتب می کند. به نظر می رسد که شما به هدف خود رسیده اید؛ اتاق مرتب است؛ اما تصور کنید که یک روز خانه نیستید یا به سفر رفته اید. قطعاً فرزندتان به محض ورود به خانه، هر تکه از لباس ها و وسایلش را به هر طرف می اندازد و از اینکه امروز نیازی به مرتب کردن اتاق ندارد، احساس راحتی می کند.

این مشکل از آنجایی ناشی می شود که فرزند شما تمیز کردن اتاق را تنها به عنوان یک وظیفه برای رفع تکلیف انجام می دهد، نه به عنوان یک عادت که در او نهادینه شده باشد.

بهترین زمان برای ایجاد چنین عادتی، دوران کودکی است. برای مرتب بودن فرزندتان را تشویق کنید. جملاتی مانند «اگر تا نیم ساعت دیگه اتاقت رو مرتب نکنی، عصبانی می شم» یا «چقدر شلخته ای، چرا اتاقت رو کثیف می کنی؟» فقط باعث لجبازی و ناراحتی آن ها می شود. حتی اگر فرزندتان به حرف شما گوش کند، این همکاری تنها به طور مقطعی خواهد بود.

به جای استفاده از جملات سرزنش آمیز، فرزندتان را برای مرتب بودن تشویق کنید. از منظم بودن آن ها تعریف کنید و به آن ها بگویید که این تمیزی و نظم چقدر به خودشان و به شما کمک خواهد کرد. از همان دوران کودکی، برای هر کاری که فرزندانتان در جهت مرتب کردن خانه انجام می دهند، از آن ها قدردانی کنید و اجازه دهید بدانند که تلاش هایشان چقدر برای شما ارزشمند است.

مطلب مشابه: با کودکی که میان حرف دیگران می پرد چگونه برخورد کنیم؟

وسایل جداگانه برای فرزندانتان فراهم کنید

برای تشویق فرزندانتان به مسئولیت پذیری در نظافت، می توانید یک سبد یا جعبه زیبا برای آن ها تهیه کنید و وسایلی مانند دستمال، شیشه پاک کن و سایر لوازم مورد نیاز برای تمیز کردن اتاقشان را در آن قرار دهید. این کار به فرزندتان این احساس را می دهد که مسئولیت تمیز کردن اتاق خود را بر عهده دارند و به آن ها حس استقلال و مشارکت می بخشد.

برای راحت تر کردن کار برای فرزندانتان، از دستمال های مخصوص نظافت مانند دستمال میکروفایبر و دستمال های جادویی استفاده کنید. این نوع دستمال ها برای تمیز کردن سطوح مختلف بسیار کارآمد هستند و به ویژه دستمال های مخصوص آینه که بدون به جا گذاشتن ذره ای گرد و غبار، شیشه ها و آینه ها را برق می اندازند، برای فرزندتان تجربه ای شگفت انگیز از نتیجه ی تمیز کردن به همراه خواهد داشت.

علاوه بر این، دستمال های میکروفایبر برای تمیز کردن سطوح، نه تنها کار را برای آن ها ساده تر می کند، بلکه به دلیل طراحی و رنگ بندی زیبای آن ها، استفاده از آن ها برای فرزندانتان جذاب تر از دستمال های قدیمی و لباس های کهنه خواهد بود.

چک لیست تهیه کنید

تهیه یک چک لیست می تواند در تمام امور زندگی به شما کمک کند تا برنامه ریزی های خود را به شکلی دقیق و کارآمد انجام دهید. برای این کار می توانید از یک تخته وایت برد استفاده کنید و تمامی وظایف و کارهایی که باید انجام دهید را در آن یادداشت کنید. نکته مهم این است که چک لیست را فقط برای فرزندتان طراحی نکنید؛ بلکه کارهای مربوط به خودتان را نیز در آن وارد کنید. پس از انجام هر وظیفه، جلوی آن تیک بزنید. این روش باعث می شود فرزندتان به انجام کارهای خود مشتاق تر شود و سرعت عمل بیشتری داشته باشد.

برای فرزندانی که هنوز قادر به خواندن و نوشتن نیستند، چک لیست تصویری راه حل مناسبی خواهد بود. با استفاده از تصاویر و نمادها می توانید به آن ها نشان دهید که چه کارهایی باید انجام دهند. این کار به کودک شما کمک می کند تا از طریق تصویری سازی، به راحتی درک کند که چه وظایفی در پیش دارد و چه زمانی آن ها را انجام داده است.

مطلب مشابه: تربیت جنسی کودک و نکات اصولی برای آموزش مسائل جنسی به کودکان

انتظارات واقعی از فرزندتان داشته باشید

انتظارات شما از فرزندتان نباید تنها بر اساس تجربیات دوران کودکی خودتان باشد. ممکن است خود شما نیز از والدینتان جملاتی مانند «من وقتی هم سن تو بودم…» شنیده باشید؛ اما باید بدانید که این نوع جملات معمولاً تأثیر زیادی بر روی ما ندارند و نمی توانند باعث تغییر رفتار فرزندتان شوند.

هر کودک یک فرد منحصر به فرد با ویژگی های اخلاقی، رفتاری و شخصیتی خاص خود است؛ بنابراین، هنگامی که فرزندتان را به مشارکت و مسئولیت پذیری ترغیب می کنید، مهم است که به ویژگی های شخصیتی و سن او توجه کنید و انتظارات خود را منطقی و متناسب با شرایط او تنظیم کنید. این کار به شما کمک می کند تا ارتباطی سازنده تر و مؤثرتر با فرزندتان داشته باشید و در عین حال به او فرصتی برای رشد و یادگیری می دهید.

جمع بندی

برای تربیت کودکانی مسئولیت پذیر، مهم است که به مشارکت آن ها در کارهای خانه اهمیت بدهیم. این کار باعث تقویت حس مسئولیت، یادگیری مهارت های زندگی و افزایش اعتماد به نفس در کودکان می شود. به جای سرزنش، با استفاده از جملات مثبت و تشویق، مشارکت آن ها را جلب کنید. همچنین، برای نهادینه کردن عادات خوب، از چک لیست ها و روش های تصویری استفاده کنید و انتظارات خود را متناسب با سن و ویژگی های شخصیتی فرزندتان تنظیم کنید. در نهایت، با تعریف از تلاش های آن ها و ایجاد عادت های مثبت، فرزندانتان را به انجام کارهای خانه به صورت خودجوش و از روی علاقه ترغیب کنید.

مطلب مشابه: چگونه مهارت هایی که یاد نگرفتیم را به کودکانمان بیاموزیم