فال نوستراداموس چیست؟ روش گرفتن فال و بررسی پیشگویی‌ها

فال نوستراداموس نامی است که به خواندن نمادین نوشته‌های نوستراداموس یا سرگرمی‌هایی با الهام از نام او داده می‌شود. نقطهٔ شروع این بحث، کتاب فرانسوی «پیشگویی‌ها» است که چاپ نخست آن در سال ۱۵۵۵ منتشر شد. متن کتاب از شعرهای چهارسطری تشکیل شده است. روش‌هایی که امروز از شما می‌خواهند عددی انتخاب کنید، کارتی بردارید یا تاریخ تولدتان را وارد کنید، ممکن است قاعده و متن متفاوتی داشته باشند. برای اینکه بفهمید با کدام نوع فال روبه‌رو هستید، ببینید پاسخ به یک رباعی مشخص ارجاع می‌دهد یا فقط عنوان نوستراداموس را دارد.

در این مقاله هم روش خواندن یک رباعی را با مثال یاد می‌گیرید و هم می‌بینید چطور اصالت پیشگویی‌های منتسب به نوستراداموس را بررسی کنید. اگر فقط به دنبال یک فال متنی هستید، می‌توانید فال حافظ امروز را امتحان کنید و غزل و تعبیر آن را جداگانه بخوانید.

فال نوستراداموس چیست و چه چیزی به شما نشان می‌دهد؟

این نام در عمل چند کاربرد دارد. گاهی کسی یکی از رباعی‌های کتاب را انتخاب می‌کند، تصویرهای شعر را می‌خواند و دربارهٔ معنایش فکر می‌کند. گاهی یک سایت یا بستهٔ کارت از نام نوستراداموس برای یک سرگرمی الهام گرفته است. در خبرها و شبکه‌های اجتماعی هم ممکن است این عنوان را برای متنی ببینید که ادعا می‌کند رویدادی از قبل پیش‌بینی شده است. برای هر کاربرد باید سؤال متفاوتی بپرسید: «متن از کجاست؟»، «تعبیر را چه کسی نوشته است؟» یا «ادعای پیش‌بینی چه سندی دارد؟»

انتخاب یک رباعی می‌تواند آغاز مطالعه یا گفت‌وگو باشد. خواندن آن به‌عنوان پیام شخصی، برداشت خواننده است. از خود شعر نمی‌شود دربارهٔ زمان ازدواج، نتیجهٔ کار، سلامتی یا اتفاق‌های آینده اطلاعات قابل اتکا به دست آورد. در ادامه، «فال» را در همین معنای سرگرمی و خواندن نمادین به کار می‌بریم.

نوستراداموس که بود؟

نام نوستراداموس، شکل لاتینی نام میشل دو نوستردام (Michel de Nostredame) است. او از سال ۱۵۰۳ تا ۱۵۶۶ میلادی زندگی کرد و در فرانسه به کار درمان بیماران و طالع‌بینی پرداخت. بریتانیکا از فعالیت او در دورهٔ شیوع طاعون و از انتشار نوشته‌هایی یاد می‌کند که بعدها با نام «پیشگویی‌ها» شناخته شدند. شهرت او به‌عنوان نویسندهٔ پیشگویی نباید با اخترشناسی علمی امروز اشتباه گرفته شود. طالع‌بینیِ زمان او برداشت‌هایی دربارهٔ ارتباط رویدادهای زمینی و موقعیت اجرام آسمانی در بر داشت.

تقویم‌نامه‌ها چه فرقی با کتاب «پیشگویی‌ها» دارند؟

در منابع زندگی‌نامه‌ای، در کنار کتاب «پیشگویی‌ها» به تقویم‌نامه‌های سالانهٔ او هم اشاره شده است. این دو عنوان را هنگام جست‌وجو با هم اشتباه نگیرید. اگر کسی متنی را به یک تقویم‌نامه نسبت می‌دهد، سال و محل انتشار همان نوشته را بخواهید. اگر می‌گوید متن از کتاب «پیشگویی‌ها» است، شمارهٔ بخش و رباعی را جست‌وجو کنید. عنوان کلی «در آثار نوستراداموس نوشته شده» برای پیدا کردن یک جمله کافی نیست.

چرا زبان نوستراداموس برای خوانندهٔ امروزی دشوار است؟

خواننده با نثر روزنامه‌ای روبه‌رو نیست. جمله‌ها در قالب کوتاه شعر آمده‌اند، املای فرانسویِ سدهٔ شانزدهم با امروز فرق دارد و بعضی تصویرها به دانسته‌ها و زبان زمانهٔ نویسنده وابسته‌اند. یک مترجم ممکن است املای واژه را امروزی کند و دیگری برای روشن شدن معنا توضیحی در پرانتز بیاورد. این توضیح می‌تواند مفید باشد، به شرطی که معلوم باشد کدام قسمت از خودِ متن آمده و کدام قسمت از مترجم یا مفسر است.

کتاب پیشگویی‌های نوستراداموس چه ساختاری دارد؟

عنوان فرانسوی کتاب Les Prophéties است. چاپ سال ۱۵۵۵ در شهر لیون و نزد ماسه بونوم منتشر شد. فهرست کتابخانهٔ ملی فرانسه، ویرایش پژوهشی این چاپ و شرح ۳۵۳ رباعی نخست را ثبت کرده است. بنابراین وقتی از چاپ اول حرف می‌زنیم، نباید تعداد رباعی‌های چاپ‌های بعدی را به آن نسبت بدهیم. در نسخهٔ اولیه، بخش‌های اول تا سوم و ۵۳ رباعی از بخش چهارم در دسترس است.

«سنتوری» قرن تاریخی است یا نام یک بخش؟

در این کتاب واژهٔ فرانسوی Centurie نام یک مجموعه از رباعی‌هاست. می‌توان آن را برای فهم ساده‌تر «صدگانه» خواند؛ حتی اگر همهٔ بخش‌ها در نسخه‌ای که دارید کامل نباشند. این نام نمی‌گوید رویدادهای آن بخش به کدام قرن میلادی مربوط‌اند. برای مثال، I.35 یعنی رباعی سی‌وپنجم از بخش اول. «۳۵» شمارهٔ رباعی است و «I» عدد رومی یک. هیچ‌کدام در این نشانی سال یا تاریخ وقوع نیستند.

واژهٔ «رباعی» در فارسی اینجا معادل کاربردیِ شعر چهارسطری است. شعرهای فرانسوی کتاب لزوماً وزن و قالب رباعی فارسی را ندارند. اگر ترجمه‌ای فارسی هر چهار سطر را در یک بند نثری آورده باشد، هنوز می‌شود آن را با شمارهٔ بخش و رباعی دنبال کرد.

نسخهٔ ۱۵۵۵ چه فرقی با نسخهٔ کتابخانهٔ تگزاس دارد؟

کتابخانهٔ دیجیتال آلبی تصویری از چاپ اصلی فرانسوی را معرفی می‌کند. در مقابل، اثری که کتابخانهٔ تاریخی مرکز علوم سلامت دانشگاه تگزاس در سن‌آنتونیو معرفی کرده، ترجمهٔ انگلیسی تئوفیلوس دو گارانسی‌یر، چاپ ۱۶۷۲ است. هر دو برای مطالعه ارزش دارند و به دو مرحلهٔ متفاوت از انتشار اثر مربوط‌اند. اگر متنی را از ترجمهٔ انگلیسی یافته‌اید، بهتر است آن را «ترجمهٔ چاپ ۱۶۷۲» معرفی کنید و برای بررسی دقیق واژه‌ها به چاپ فرانسوی هم نگاه کنید.

برای ارجاع قابل پیگیری، کافی است نام اثر، سال نسخه، شمارهٔ بخش و رباعی و نام مترجم را تا جایی که معلوم‌اند بنویسید. برای نمونه: «پیشگویی‌ها، چاپ لیون ۱۵۵۵، بخش اول، رباعی ۳۵». در این حالت کسی که می‌خواهد عبارت را بررسی کند مجبور نیست به عنوان کلی «فال نوستراداموس» تکیه کند.

خواندن نسخهٔ دیجیتال کتاب؛ از عنوان بخش تا چهار سطر شعر

در تصویر چاپ قدیمی ممکن است قبل از رسیدن به اولین شعر چندین صفحه نثر ببینید. این صفحات می‌توانند پیشگفتار یا اطلاعات نشر باشند. در نسخهٔ آلبی، آغاز شعرها با عنوان Centurie première، یعنی بخش اول، مشخص است. در همان صفحه، رباعی‌های ۱ و ۲ با شماره در حاشیه از هم جدا شده‌اند. برای یافتن رباعی ۳۵، از همین عنوان به جلو بروید و شمارهٔ کنار شعر را بخوانید. عددی که نمایشگر برای ترتیب تصویرها نشان می‌دهد الزاماً با شمارهٔ شعر یکی نیست.

اگر شعر چهارسطری در تصویر بیش از چهار خط دیده شد

در چاپ قدیمی، جا کم است و ممکن است یک سطر شعر در دو خط چاپ شود. در آغاز بخش اول این اتفاق دیده می‌شود. بنابراین برای پیدا کردن حد یک رباعی، هم شماره‌های کنار متن و هم شکل چیدمان سطرها را ببینید. از طرف دیگر، اگر در یک پیام امروزی جمله‌ای با موضوع تازه به آخر متن اضافه شده، فقط شمردن خط‌ها کافی نیست. باید بررسی کنید آن جمله در محدودهٔ همان شماره در نسخهٔ اصلی وجود دارد یا نه.

فرق املای قدیمی و اشتباه خواندن واژه

در چاپ ۱۵۵۵ِ رباعی ۳۵، واژه‌های فرانسویِ شیر و قفس با املای قدیمی دیده می‌شوند. lyon در عبارت مربوط به شیر جوان و پیر، در همان بافت به معنی شیر است؛ نمی‌شود آن را فقط به‌دلیل شباهت نوشتاری با نام شهر لیون یکی گرفت. در جست‌وجو ممکن است املای امروزیِ واژه نتیجهٔ متفاوتی بدهد. اگر جست‌وجوی عبارتی کامل نتیجه نداشت، یک یا دو واژهٔ شاخص را در کنار شمارهٔ رباعی امتحان کنید و در نهایت تصویر صفحه را ببینید.

چطور دو ترجمه را کنار هم بگذاریم؟

ابتدا مطمئن شوید هر دو به یک بخش و شماره اشاره می‌کنند. یک واژهٔ اصلی را انتخاب کنید؛ مثلاً در رباعی ۳۵، «قفس». اگر ترجمهٔ اول همان تصویر را نگه داشته و ترجمهٔ دوم «کلاه‌خود پادشاه» نوشته، دربارهٔ دو رویداد جدا نمی‌خوانید. ترجمهٔ دوم تعبیر را هم وارد جمله کرده است. اگر می‌خواهید خودتان متن را نقل کنید، می‌توانید دو خط جدا بنویسید: «تصویر در شعر: قفس زرین» و «یکی از تعبیرها: کلاه‌خود». این کار حتی بدون دانستن همهٔ واژه‌های فرانسوی، دنبال کردن اختلاف را آسان‌تر می‌کند.

فال نوستراداموس چگونه گرفته می‌شود؟ یک روش خواندن نمادین

اگر می‌خواهید از یک رباعی برای سرگرمی یا تأمل استفاده کنید، می‌توانید روش زیر را امتحان کنید. این تمرین به عدد خاص، وسیلهٔ مخصوص یا اطلاعات شخصی نیاز ندارد. انتخاب تصادفی فقط کمک می‌کند سراغ متنی بروید که از قبل انتخاب نکرده‌اید.

۱. یک نسخه و مجموعهٔ مشخص انتخاب کنید

اول معلوم کنید از کدام چاپ یا ترجمه استفاده می‌کنید. برای اولین بار، بخش اول و چند رباعیِ شماره‌دارِ آن کافی است. اگر شماره‌ها را از فهرست موجود انتخاب می‌کنید، فقط شماره‌هایی را وارد انتخاب کنید که در نسخه واقعاً وجود دارند. در کتابی که بخشی از آن کوتاه‌تر است، انتخاب از میان اعداد ثابتِ یک تا صد ممکن است شما را به شماره‌ای ببرد که در آن چاپ نیامده است.

۲. موضوع را به یک پرسش قابل فکر کردن تبدیل کنید

مثلاً اگر چند کار نیمه‌تمام دارید، به جای «چه اتفاقی در آینده می‌افتد؟» بپرسید «برای شروع دوبارهٔ این کار به چه شرایطی نیاز دارم؟». قرار نیست شعر به جای شما تصمیم بگیرد. یک موضوع مشخص کمک می‌کند تشخیص دهید کدام برداشت به وضعیتتان مربوط است و کدام فقط به‌دلیل جذابیت یک تصویر به ذهنتان رسیده است.

۳. یک شماره انتخاب کنید و متن کامل را بخوانید

از فهرستی که مشخص کرده‌اید یک شماره بردارید یا یک رباعی را آگاهانه انتخاب کنید. پیش از خواندن هر توضیح، همهٔ سطرها را بخوانید. برداشتن یک واژه مانند «آتش»، «شیر» یا «شهر» و ندیدن جمله‌های قبل و بعد، ممکن است مسیر تعبیر را عوض کند. کنار متن، شمارهٔ کامل را هم بنویسید تا اگر نسخه‌ای دیگر دیدید بتوانید همان رباعی را پیدا کنید.

۴. سه لایهٔ خواندن را از هم جدا کنید

ابتدا تصویر متن را به زبان ساده بگویید: چه کسی، چه چیزی، کجا و با چه کاری در شعر دیده می‌شود؟ سپس اگر ترجمه‌ای خواندید، معنی واژه‌ها را با توجه به توضیح مترجم یادداشت کنید. در پایان برداشت خودتان را جدا بنویسید. «در شعر از شعله‌ای کوچک حرف زده می‌شود» توصیف متن است. «این شعله مرا به یاد یک شروع کوچک می‌اندازد» برداشت شخصی است.

۵. اگر برداشت مفید بود، آن را به یک سؤال برگردانید

برای مثال، اگر از یک تصویر به فکر مکث افتادید، بپرسید «کدام تصمیم را بهتر است بعد از بررسی اطلاعات بگیرم؟». لازم نیست هر تصویر را به یک نفر یا اتفاق واقعی ربط بدهید. اگر شعر برایتان نامفهوم ماند، می‌توانید یادداشت کنید «فعلاً معنی آن را نمی‌دانم» و خواندن را همان‌جا تمام کنید.

نمونهٔ عملی: رباعی اول بخش اول

در آغاز بخش اول، تصویرِ نشستن در خلوت شب و شعله‌ای کوچک دیده می‌شود. یک راه برای خواندن، جدا کردن همین جزئیات است: شب، تنهایی و روشنایی کوچک. کسی که برای شروع مطالعه وقت کم دارد، می‌تواند از این تصویر ایده‌ای بگیرد: «آیا می‌توانم یک زمان کوتاه و آرام برای تمرکز پیدا کنم؟» خوانندهٔ دیگری ممکن است بیشتر به تنهایی شخصیت توجه کند. هیچ‌کدام از این دو برداشت ترجمهٔ لفظ‌به‌لفظ یا دستور نوستراداموس برای زندگی خواننده نیست؛ هر دو از تصویر شعر برای فکر کردن به موقعیتی متفاوت استفاده کرده‌اند.

فال نوستراداموس آنلاین، روزانه و با تاریخ تولد

وقتی یک صفحه با نام فال نوستراداموس باز می‌کنید، اول به شیوهٔ انتخاب پاسخ دقت کنید. ممکن است صفحه هر روز یک متن را نشان بدهد، از شما بخواهد یکی از عددها را بزنید یا کارت‌ها را برگرداند. اسم مشترک تضمین نمی‌کند که دو صفحه به یک رباعی یا یک تعبیر برسند. اگر صفحه شماره، متن کامل یا نام نسخه را ندارد، پاسخ آن را پیام همان ابزار بخوانید. از روی عنوان به‌تنهایی نمی‌توان آن را جمله‌ای از کتاب نوستراداموس دانست.

عدد، نام و تاریخ تولد چه نقشی دارند؟

در ابزارهایی که عدد می‌خواهند، عدد می‌تواند فقط راه انتخاب یک متن از میان چند پاسخ باشد. اگر اطلاعات تولد یا نام می‌خواهند، ممکن است از آن برای دسته‌بندی پاسخ‌ها استفاده کنند. برای تمرین خواندن رباعی به این ورودی‌ها نیازی نیست. پیش از وارد کردن اطلاعات، ببینید صفحه توضیح داده است با آن‌ها چه می‌کند یا فقط برای نمایش پیام آماده از شما اطلاعاتی می‌گیرد.

اگر هدفتان خواندن متن روز برای ماه تولد است، در فال روزانهٔ متولدین ۱۲ ماه می‌توانید ماهتان را انتخاب کنید. اگر می‌خواهید کارت بردارید، صفحهٔ فال تاروت امروز ابزار جداگانه‌ای برای کشیدن کارت روز دارد. برای دیدن گزینه‌های دیگر هم به بخش فال سایت روزانه بروید. هر صفحه شیوهٔ خودش را دارد و نتیجهٔ آن را باید در همان قالب خواند.

آیا نوستراداموس خودش یک دسته تاروت ساخته بود؟

وجود یک بستهٔ کارتی به نام نوستراداموس، به‌تنهایی مدرک طراحی آن به دست او نیست. نمونهٔ معاصر The Lost Tarot of Nostradamus در فهرست ناشر تاتل با نام جان متیوز و تصویرگری ویل کینگن معرفی شده است. فارغ از روایت‌هایی که دربارهٔ الهام گرفتن تصویرها وجود دارد، برای استفاده از چنین بسته‌ای باید به راهنمای همان محصول رجوع کرد. در خواندن کتاب «پیشگویی‌ها» مادهٔ اصلی، متن شماره‌دار است؛ در بستهٔ کارتی، تصویر و جایگاه کارت‌ها.

معروف‌ترین نمونه: رباعی ۳۵ و مرگ هانری دوم

یکی از مشهورترین شعرهای منتسب به یک رویداد تاریخی، رباعی ۳۵ از بخش اول است. این رباعی در تصویر چاپ ۱۵۵۵ دیده می‌شود. در آن، شیر جوان بر شیر پیر غلبه می‌کند؛ از رویارویی تن‌به‌تن، قفسی زرین، آسیب به چشم‌ها و مرگی سخت حرف زده می‌شود. شعر نام هانری دوم، نام حریف او و تاریخ مسابقه را ذکر نمی‌کند. اگر جایی این اسم‌ها را داخل ترجمه می‌بینید، احتمالاً مترجم یا مفسر مصداق مورد نظرش را به متن افزوده است.

ماجرای تاریخی جداگانه قابل بررسی است: هانری دوم، پادشاه فرانسه، در سال ۱۵۵۹ در یک مسابقهٔ نیزه‌زنی سوار بر اسب زخمی شد. نیزهٔ گابریل، کنت مونتگمری، به سر او آسیب زد و پادشاه چند روز بعد درگذشت. کسانی که شعر را به این واقعه ربط می‌دهند، قفس زرین را به کلاه‌خود و دو شیر را به دو مبارز تعبیر می‌کنند. چنین پیوندی می‌تواند برای فهم شهرت رباعی جالب باشد. باید دید هر جزء از متن آمده یا از رویدادی که بعداً به آن ربط داده‌اند.

چرا وجود شعر قبل از حادثه، به‌تنهایی کافی نیست؟

فاصلهٔ چاپ کتاب و حادثه یکی از شرط‌های بررسی است: شعر پیش از واقعه منتشر شده است. شرط بعدی این است که ببینیم آیا پیش از حادثه هم کسی از روی همین چهار سطر می‌توانست همان پادشاه، همان مسابقه و بازه‌ای روشن را تشخیص دهد. اگر معنای «شیر»، «قفس» و «میدان نبرد» فقط بعد از دیدن حادثه تعیین شده باشد، با یک تطبیق تاریخی روبه‌رو هستیم. نوشتن این تفاوت کمک می‌کند هم شباهت‌ها دیده شوند و هم جزئیاتی که شعر مشخص نکرده است.

چگونه همین روش را برای نمونه‌های دیگر به کار ببریم؟

برای هر ادعایی، دو یادداشت جدا تهیه کنید. در اولی فقط چیزهایی را بنویسید که در شعر دیده می‌شوند. در دومی زمان، مکان و اشخاص واقعه را از یک گزارش تاریخی بردارید. بعد زیر هر شباهت بنویسید آیا برای پیوند دادنشان مجبورید استعاره‌ای را به معنای خاصی بگیرید یا واژه‌ای را عوض کنید. این روش، جدول بالا را برای هر نقل قول دیگری هم قابل استفاده می‌کند.

آیا نوستراداموس حادثهٔ ۱۱ سپتامبر را پیش‌بینی کرده بود؟

پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، متن‌هایی به نام نوستراداموس منتشر شدند که برخی با تصویری از «شهر خدا» و «دو برادر» شروع می‌شدند. گزارشی که همان ماه در گاردین منتشر شد، منشأ نسخه‌ای از آن را به نوشته‌ای معاصر برای نشان دادن چگونگی ساخت پیشگویی مبهم نسبت داد. آن متن نمونه، رباعی نوستراداموس نبود. در بازنشرها سطرهای دیگری هم به آن اضافه شد.

بررسی جداگانهٔ همین شایعه نشان می‌دهد نسخه‌های منتشرشده همیشه یکسان نبودند. بعضی‌ها بخشی از یک رباعی دیگر را با جمله‌های افزوده کنار هم می‌گذاشتند. دیدن یک واژهٔ مشترک مثل «آتش» یا «شهر» در کتاب، اصالت کل پیام را ثابت نمی‌کند. هر چهار سطر و شمارهٔ رباعی را با نسخهٔ معتبر مقایسه کنید تا مشخص شود متن واقعاً یک قطعه است یا چند عبارت جدا از جاهای مختلف کنار هم آمده‌اند.

اگر تاریخ کنار یک نقل قول پس از مرگ نویسنده باشد، چه؟

در بعضی پیام‌های ۱۱ سپتامبر، «۱۶۵۴» به‌عنوان سالی که نوستراداموس متن را گفته یا نوشته، آمده بود. او در سال ۱۵۶۶ درگذشته بود. این ناسازگاری دلیل خوبی برای مکث است. با این حال، تاریخ پس از مرگ نویسنده همیشه به معنای جعلی بودن کتاب نیست؛ ترجمهٔ انگلیسی ۱۶۷۲ نمونهٔ روشنی از چاپِ پس از مرگ است. اول ببینید عدد به تاریخ نگارش ادعایی مربوط است یا تاریخ چاپ و ترجمه. بعد به دنبال خود متن بروید.

سال ۳۷۹۷ و ادعای پیشگویی پایان دنیا

عدد ۳۷۹۷ در پیشگفتار خطاب به سزار در چاپ ۱۵۵۵ دیده می‌شود. نوستراداموس در آن قسمت دربارهٔ گستره‌ای که برای نوشته‌های پیشگویانهٔ خود در نظر گرفته حرف می‌زند. از همان جمله نمی‌شود نتیجه گرفت که پایان دنیا را برای آن سال تعیین کرده است. عبارت «تا آن سال» با جملهٔ «در آن سال جهان پایان می‌یابد» تفاوت دارد. برای بررسی تیتر، جمله را کامل بخوانید و ببینید فعل و موضوع آن چیست.

پیشگویی‌های منسوب به سال جدید، ایران یا جهان را چگونه بخوانیم؟

اگر عنوانی می‌گوید «پیشگویی نوستراداموس دربارهٔ سال جدید» یا نام کشوری را در تیتر می‌آورد، متن زیر عنوان را نگاه کنید. آیا همان تاریخ و نام در متن تاریخی دیده می‌شود؟ آیا تیتر، نام امروزی را به یک نام جغرافیایی قدیمی یا یک تصویر کلی نسبت داده است؟ آیا سال در خود شعر آمده، در مقدمه‌ای جدا ذکر شده یا از سوی نویسندهٔ مطلب به آن افزوده شده است؟ پاسخ این پرسش‌ها مهم‌تر از عنوان جذاب مطلب است.

گاهی مترجم برای کمک به خواننده در پرانتز می‌نویسد «منظور شاید فلان شهر باشد». در بازنشر بعدی ممکن است پرانتز حذف شود و نام شهر بخشی از متن جلوه کند. اگر فقط نسخهٔ بازنشرشده را می‌بینید، همین نام یا تاریخ را با متن قدیمی مقایسه کنید. در صورت نبود مدرک کافی، نتیجهٔ دقیق این است که انتسابِ این ادعا هنوز روشن نیست؛ از این وضعیت نمی‌توان وقوع رویداد را نتیجه گرفت.

چگونه اصل یک پیشگویی منتسب به نوستراداموس را پیدا کنیم؟

بهترین راه، پیگیری یک نقل قول از آخر به اول است: از پیام کوتاه به مطلبی که آن را نقل کرده، از آن مطلب به شماره و چاپ کتاب و از شماره به صفحهٔ متن. یک تصویر از پرترهٔ نوستراداموس کنار جملهٔ فارسی، نشانی نسخه نیست. مراحل زیر برای پیام، ویدئو یا مطلب اینترنتی قابل استفاده‌اند.

• عبارت کامل را یادداشت کنید. اگر پیام فقط دو کلمه یا یک مصرع دارد، دنبال متن کامل باشید. انتخاب چند واژهٔ مشهور برای تشخیص یک رباعی کافی نیست.
• نام اثر را از نام نویسنده جدا کنید. آیا عبارت از کتاب «پیشگویی‌ها»، پیشگفتار، نامه یا تقویم‌نامه است؟ شیوهٔ ارجاع برای این‌ها فرق دارد.
• شمارهٔ بخش و رباعی را پیدا کنید. نوشتن «بخش اول، رباعی ۳۵» بهتر از «صفحهٔ ۳۵» است، چون شمارهٔ صفحه میان چاپ‌ها تغییر می‌کند.
• چاپ مناسب را باز کنید. اگر شماره‌ای به یکی از بخش‌های بعدی مربوط است، نبودنش در چاپ محدود ۱۵۵۵ به‌تنهایی مدرک جعلی بودن نیست. ابتدا ببینید آن بخش در کدام چاپ آمده است.
• متن را با ترجمه مقایسه کنید. تاریخ، شهر، شخص و نوع حادثه را جداگانه بررسی کنید. اگر ترجمه نامی دارد که در اصل نیست، آن نام را به‌عنوان توضیح مترجم یا ادعای مفسر ثبت کنید.
• زمان انتشار تفسیر را بررسی کنید. تاریخ نسخهٔ قدیمی و تاریخ مطلبی که آن را به یک خبر امروز ربط داده، دو تاریخ متفاوت‌اند. برای ادعای پیش‌بینیِ قبلی، باید تفسیر مشخص هم پیش از حادثه در دسترس بوده باشد.

نتیجهٔ بررسی را چطور بنویسیم؟

یک نمونهٔ تمرینی برای بررسی خبر

فرض کنید تیترِ یک پیام می‌گوید «نوستراداموس برای فلان روز حادثه‌ای در فلان شهر پیش‌بینی کرده» و در متن پایین فقط از «شهر» و «آتش» حرف زده شده است. اول بپرسید تاریخ و اسم شهر از کجا آمده‌اند. بعد شماره و چهار سطر را پیدا کنید. اگر اصل شعر پیدا شد اما دو جزئیات اصلی در آن نیستند، می‌توانید بنویسید: «متن تاریخی قابل پیگیری است، ولی تاریخ و شهر را نویسندهٔ پیام اضافه کرده است.» همین یک جمله ارزش بیشتری از تأیید یا رد کردن کلیِ همهٔ آثار نوستراداموس دارد.

چرا ترجمه‌ها و تعبیرهای فال نوستراداموس متفاوت‌اند؟

یک کلمه ممکن است استعاره، نام یا اشارهٔ تاریخی باشد

«شیر» می‌تواند حیوان، نماد قدرت یا تشبیه یک مبارز باشد. پیش از نسبت دادن آن به یک شخص، نقش واژه را در جمله و ارتباط آن را با بقیهٔ تصویرها بررسی کنید. خواننده‌ای ممکن است آن را استعاره‌ای عمومی بخواند؛ دیگری با توجه به یک رویداد تاریخی برایش مصداق تعیین کند. هر دو برداشت باید معلوم کنند چه چیزی از خود شعر گرفته شده و چه چیزی نتیجهٔ انتخاب خواننده است.

ترجمهٔ روان ممکن است بخشی از ابهام متن را کم کند

در یک شعر قدیمی، ترتیب کلمات یا واژه‌ای ناآشنا می‌تواند چند برداشت به وجود بیاورد. ترجمهٔ روان برای خواندن آسان‌تر معمولاً یکی از آن‌ها را انتخاب می‌کند. اگر دو ترجمه فرق دارند، لازم نیست فوراً یکی را جعلی بدانید. ابتدا ببینید هر دو به همان شماره و چاپ ارجاع می‌دهند. بعد فقط بخشی را مقایسه کنید که در ادعا اهمیت دارد؛ برای مثال، آیا واژهٔ «قفس» آمده یا مترجم آن را مستقیم «کلاه‌خود» نوشته است؟

بعد از رویداد، ساختن ارتباط آسان‌تر است

اگر از قبل می‌دانید یک حادثه چه زمانی و کجا رخ داده، پیدا کردن تصویری که یادآور آن باشد ساده‌تر می‌شود. عبارت‌های نامرتبط یا رباعی‌های دیگری که با واقعه جور درنمی‌آیند هم کمتر در نقل قول‌های کوتاه دیده می‌شوند. برای اینکه اثر این انتخاب را ببینید، اول شعر را بدون دانستن تفسیر بخوانید و دو برداشت متفاوت یادداشت کنید. بعد گزارش واقعه را باز کنید. اگر تشخیص مصداق فقط با دانستن خبر ممکن شد، این نکته را در ارزیابی نگه دارید.

آیا فال نوستراداموس واقعیت دارد و می‌شود به آن اعتماد کرد؟

برای پاسخ باید دو موضوع را جدا کرد. وجود کتاب و اصالت بعضی رباعی‌ها را با چاپ و فهرست کتابخانه می‌شود بررسی کرد. درست بودن یک پیش‌بینی دربارهٔ آینده به شواهد دیگری نیاز دارد. برای مثال، اگر ادعا مشخص، ثبت‌شده پیش از رویداد و قابل بررسی باشد، می‌توان بررسی کرد که همان اتفاق در همان بازه افتاده است یا نه. وجود یک عبارت مشابه پس از وقوع خبر، جای آن شواهد را نمی‌گیرد.

ادعای «صددرصد دقیق» به مجموعه‌ای از موارد روشن نیاز دارد، نه چند نمونهٔ انتخاب‌شده. باید از ابتدا معلوم باشد چه رویدادی، در چه محدوده‌ای و با چه معیاری پیش‌بینی شده و موارد ناموفق چگونه شمارش شده‌اند. هرچه تعریف نتیجه بازتر باشد، تعداد اتفاق‌هایی که بعداً می‌شود به متن ربط داد بیشتر می‌شود. از یک متن مبهم نمی‌توان درصدی قابل اعتماد برای دقت به دست آورد.

برای خواندن شخصی، معیار ساده‌تری دارید: آیا تصویر شعر پرسش خوبی برای فکر کردن یا گفت‌وگو به شما داده است؟ ممکن است پاسخ بله باشد، حتی اگر هیچ اتفاقی پیش‌بینی نشده باشد. وقتی تصمیم مهمی پیش رو دارید، اطلاعاتی را که می‌شود بررسی کرد جداگانه یادداشت کنید. می‌توانید از شعر لذت ببرید و تصمیم را بر همان اطلاعات بنا کنید.

تفاوت فال نوستراداموس با فال حافظ، تاروت، پاسور و قهوه

نزدیک‌ترین شباهتِ روش متنیِ نوستراداموس و فال حافظ، شروع از یک شعر است. زبان، زمینهٔ ادبی و رسم خواندن این دو متفاوت‌اند. در فال‌های کارتی، ابتدا کارت و جایگاه آن در چیدمان دیده می‌شود. در فال قهوه هم الگوی رسوب فنجان نقطهٔ شروع است. جدول زیر نشان می‌دهد در هر روش دقیقاً چه چیزی را می‌خوانید.

اگر یک ابزار کارتی به نام نوستراداموس دیده‌اید، شباهتش به تاروت به شیوهٔ کار آن ابزار مربوط است. از روی وجود کارت در یک محصول جدید نمی‌توان گفت کتاب فرانسوی قرن شانزدهم به‌صورت دستهٔ کارت منتشر شده بود. برای مقایسه، همیشه اول مادهٔ اصلی را مشخص کنید: شعر، تصویر کارت، حروف یا شکل و شمارش اشیا.

جمع‌بندی؛ فال را از متن تاریخی جدا بخوانید

برای آشنایی با فال نوستراداموس، از یک نسخهٔ مشخص و یک رباعی شماره‌دار شروع کنید. همهٔ سطرها را بخوانید، تصویرهای شعر را توصیف کنید و برداشت شخصی را جدا بنویسید. اگر با ادعای یک پیشگویی دقیق روبه‌رو شدید، شماره و چاپ را پیدا کنید و ببینید نام، مکان و تاریخ در خود متن آمده‌اند یا بعداً به آن اضافه شده‌اند. این روش به شما اجازه می‌دهد از خواندن اثر تاریخی لذت ببرید و اعتبار ادعاهای منتسب به آن را هم بررسی کنید.

سؤالات متداول دربارهٔ فال نوستراداموس