مکان های ناشناخته تهران { ۱۰ مکان تاریخی خاص برای تجربه ای متفاوت }

وقتی نام تهران به گوشمان می رسد، اغلب تصویر یک کلان شهر مدرن همراه با شلوغی، ترافیک و آلودگی در ذهنمان نقش می بندد؛ اما واقعیت این است که در دل همین شهر پرهیاهو، مکان هایی وجود دارند که کمتر شناخته شده اند و می توانند فرصتی برای رهایی از دغدغه های روزمره باشند.
مکان های ناشناخته تهران با زیبایی های خاص و فضای متفاوت خود، چهره ای تازه از پایتخت را به ما نشان می دهند؛ چهره ای که فراتر از دود و آهن است. در ادامه قصد داریم شما را با این مکان های کمتر دیده شده آشنا کنیم تا بتوانید تجربه ای متفاوت از گردشگری در تهران داشته باشید.

 خانه مقدم

اگر به دنبال یکی از زیباترین مکان های ناشناخته تهران هستید، بدون تردید خانه مقدم انتخابی ویژه خواهد بود. این خانه موزه که معماری منحصربه فرد، اشیای تاریخی، حوض فیروزه ای و گلدان های شمعدانی اش شهرت زیادی دارد، فرصتی بی نظیر برای رهایی از هیاهوی زندگی روزمره فراهم می کند. کافی است وارد حیاط آن شوید تا آرامشی دلنشین را تجربه کنید.

خانه مقدم در نزدیکی میدان حسن آباد و خیابان امام خمینی قرار دارد؛ جایی که شاید کمتر کسی تصور کند در میان ابزارفروشی ها و ساختمان های معمولی، چنین بنای چشمگیر و استثنایی وجود داشته باشد.

این خانه در ابتدا از دارایی های محمدتقی خان احتساب الملک، یکی از رجال دوره قاجار بود و بعدها فرزندش محسن مقدم، استاد برجسته باستان شناسی دانشگاه تهران، آن را به شکل امروزی درآورد. او و همسر بلغاری اش علاقه بسیاری به اشیای تاریخی و هنری داشتند و مجموعه ای ارزشمند از کاشی های قدیمی، سفالینه ها، شیشه ها، سنگ نوشته ها، تابلوها و اسناد تاریخی را در این خانه گردآوری کردند.

در سال ۱۳۵۱ استاد مقدم این خانه ارزشمند را همراه با تمام آثار نفیس آن به دانشگاه تهران وقف کرد؛ با این شرط که تا پایان عمر خود و همسرش در آن سکونت داشته باشند.

خانه مقدم دارای دو حیاط و دو ساختمان اصلی است که توسط دیواری به نام «دیوار تجدد» از هم جدا شده اند. در بخش های مختلف این عمارت می توانید مکان هایی همچون حوضخانه، کتابخانه، ایوان قاجار، اتاق نشیمن، برج، گلخانه و حتی حوض ژاپنی را مشاهده کنید. در اتاق های موزه نیز آثار تاریخی مانند سفالینه ها، شیشه ها، ابزار سنگی و مهرهای قدیمی به نمایش گذاشته شده است.

برای بازدید از این خانه تاریخی کافی است به میدان حسن آباد، خیابان امام خمینی، پس از خیابان شیخ هادی و جنب بانک ملت (پلاک ۲۵۱) بروید. خانه مقدم همه روزه به جز دوشنبه ها و تعطیلات رسمی، از ساعت ۹ صبح تا ۵ عصر پذیرای بازدیدکنندگان است.

مطلب مشابه: صفر تا صد گردشگری و سفر به تهران (نگاهی به جاذبه های گردشگری برتر با عکس)

سرای کاظمی

یکی دیگر از دیدنی ترین مکان های ناشناخته تهران، سرای کاظمی یا همان «خانه موزه تهران قدیم» است. این عمارت تاریخی در محله امامزاده یحیی و خیابان پانزده خرداد، کوچه ابوالقاسم شیرازی قرار دارد و با بخش های متنوع خود، شما را به سفری در دل تاریخ پایتخت می برد.

این خانه نزدیک به یک قرن قدمت دارد و متعلق به میرزا سیدکاظم تفرشی، اصطبل دار دربار ناصرالدین شاه قاجار بوده است. سرای کاظمی با وسعتی حدود دو هزار مترمربع، شامل دو حیاط شمالی و جنوبی است. حیاط بیرونی در بخش جنوبی و حیاط اندرونی در بخش شمالی عمارت قرار گرفته است. همچنین در مرکز بنا دو تالار بزرگ ساخته شده و زیرزمین نیز با آجرکاری های زیبا جلوه ای خاص پیدا کرده است.

همانند سایر خانه های سنتی دوره قاجار، این بنا نیز بخش هایی همچون بیرونی، اندرونی، مطبخ، آب انبار و اصطبل را در خود جای داده است. یکی از قسمت های ویژه این خانه «رخت شوی خانه» است که اهمیت آن به دلیل سبک زندگی مردم در آن دوران بوده؛ چراکه بیشتر تهرانی ها لباس های خود را کنار چشمه ها و رودها می شستند.

سرای کاظمی با ارسی هایی که شیشه های رنگارنگ دارند، بادگیرها و تزئینات آجری اش جلوه ای چشم نواز پیدا کرده است. درون این خانه، بخش های متنوعی همچون نگارخانه، تماشاخانه، تالار مشاهیر، کتابخانه تخصصی تهران شناسی و موزه مردم شناسی قرار دارد. در موزه مردم شناسی نیز عروسک ها و ماکت هایی دیده می شود که آداب و رسوم مردم تهران طی ۱۵۰ سال گذشته را بازآفرینی می کنند.

اگر به دنبال کشف یک عمارت اصیل قاجاری با حال وهوای تهران قدیم هستید، کافی است به خیابان پانزده خرداد، محله امامزاده یحیی و کوچه ابوالقاسم شیرازی بروید تا از سرای کاظمی دیدن کنید.

عمارت مسعودیه

از میان بناهای تاریخی پایتخت، عمارت مسعودیه یکی از خاص ترین مکان های ناشناخته تهران به شمار می آید. این عمارت در میدان بهارستان و در امتداد باغ نگارستان قرار گرفته و نام آن برگرفته از مسعود میرزا، فرزند ناصرالدین شاه قاجار است که دستور ساختش را صادر کرد.

باغ وسیع عمارت مسعودیه شامل هفت عمارت مختلف است که با حیاط هایی به هم متصل می شوند. از جمله این بخش ها می توان به عمارت دیوان خانه، حیاط مشیری، عمارت سفره خانه و حوض خانه، عمارت و حیاط سیدجوادی، حیاط خلوت، سردر پیاده رو و سردر کالسکه رو اشاره کرد. هر یک از این بناها جلوه ای از هنر و معماری اصیل ایرانی را با تلفیقی از سبک اروپایی به نمایش می گذارند.

این مجموعه با باغ های ایرانی، حوض ها و تزئینات کم نظیرش، جلوه ای چشمگیر دارد و گردشگران بسیاری برای تماشای معماری باشکوه و فضای دل انگیز آن به اینجا می آیند. عمارت مسعودیه نمونه ای کامل از شکوه معماری دوره قاجار است که هنوز پس از سال ها اصالت خود را حفظ کرده است.

برای بازدید از این عمارت تاریخی کافی است به خیابان ملت و سپس خیابان اکباتان بروید. سردر عمارت مسعودیه در همین خیابان قرار دارد و با شکوه خاص خود، توجه هر رهگذری را به خود جلب می کند.

مطلب مشابه: کاخ گلستان در تهران + تصاویر، تاریخچه و ساعات کار این مکان تاریخی

کاروان سرای خانات

در میان شلوغی های پایتخت، کاروان سرای خانات یکی از جذاب ترین مکان های ناشناخته تهران است که شما را به دل تاریخ قاجار می برد. این کاروانسرا در جنوب چهارراه مولوی و شمال میدان شوش قرار دارد و با معماری اصیل و حال وهوای سنتی خود، علاقه مندان به تاریخ و فرهنگ ایرانی را جذب می کند.

کاروان سرای خانات در زمینی به وسعت حدود ۱۰ هزار مترمربع ساخته شده است. هرچند چهار ضلع آن کاملاً متقارن نیستند، اما وجود ۵۴ حجره یکدست در اطراف صحن مرکزی، نظم و تقارن چشمگیری به بنا بخشیده است. در دو سوی شرقی و غربی صحن، ایوان هایی قرار دارند که به ورودی های کاروانسرا منتهی می شوند و در اصلی آن نیز به سمت بازار امین السلطان باز می شود.

این بنا با آجرکاری ها و گره سازی های سنتی، زیبایی خاصی دارد. در ورودی اصلی کاروان سرا یک در چوبی عظیم با ارتفاع شش متر و چهل گل میخ نصب شده که توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کند. همچنین بر سردر کاشی کاری شده آن، جملاتی از امام علی (ع) درباره کسب وکار نوشته شده است که نشان دهنده جایگاه معنوی این مکان در میان بازاریان قدیم تهران بوده است.

امروزه کاروان سرای خانات همچنان زنده است؛ حجره های آن به فروش خشکبار اختصاص یافته و سفره خانه ای سنتی نیز در فضای دلنشین آن فعالیت می کند.

اگر می خواهید در دل پایتخت حال وهوای تهران قدیم را لمس کنید، کافی است به خیابان مولوی و سپس خیابان صاحب جمع بروید تا این کاروانسرای تاریخی را از نزدیک ببینید.

قبرستان ظهیرالدوله

یکی از خاص ترین مکان های ناشناخته تهران که حال وهوایی متفاوت از سایر جاذبه ها دارد، قبرستان ظهیرالدوله است. این گورستان تاریخی در انتهای خیابان ظهیرالدوله، میان مسیر تجریش تا امامزاده قاسم قرار گرفته و آرامگاه بسیاری از نامداران ادبیات، موسیقی و هنر ایران است.

در این باغ آرام و باصفا که با درختان کهن سال و فضای سرسبز خود حال وهوایی روحانی ایجاد کرده، شخصیت های برجسته ای همچون فروغ فرخ زاد، ملک الشعرای بهار، رهی معیری، ایرج میرزا، قمرالملوک وزیری، روح الله خالقی، حسین یاحقی و داریوش رفیعی آرام گرفته اند. به همین دلیل، قبرستان ظهیرالدوله نه تنها مکانی تاریخی، بلکه پاتوقی برای دوستداران شعر و هنر ایران به شمار می آید.

این باغ در ابتدا متعلق به علی خان ظهیرالدوله، سیاستمدار نامدار دوره ناصرالدین شاه قاجار بود. او به دلیل علاقه خاصی که به این مکان داشت، وصیت کرد پس از مرگش در این باغ به خاک سپرده شود. پس از او نیز بسیاری از بزرگان فرهنگ، ادب، سیاست و هنر در این مکان دفن شدند تا اینکه در سال ۱۳۴۰ دفن اموات در این گورستان متوقف شد.

امروزه امکان بازدید از قبرستان ظهیرالدوله تنها در روزهای پنج شنبه فراهم است؛ به طوری که از ساعت ۱۰ تا ۱۲ برای خانم ها و از ساعت ۱۳ تا ۱۶ برای آقایان می توان به این مکان رفت و بر مزار بزرگان ادب و هنر ایران ادای احترام کرد.

مطلب مشابه: مکان های دیدنی تهران | معرفی بهترین جاهای تفریحی تهران با عکس

آتشکده آدریان

وقتی صحبت از آتشکده می شود، ذهن بیشتر ما به سرعت به سمت آتشکده یزد می رود؛ اما در قلب پایتخت و در خیابان جمهوری، بنایی تاریخی به نام آتشکده آدریان قرار دارد که بیش از یک قرن قدمت دارد و از شاخص ترین مکان های ناشناخته تهران به شمار می آید.

این آتشکده در اواخر دوره قاجار ساخته شد و تنها نیایشگاه زرتشتیان در تهران است. محلی آرام و معنوی که هموطنان زرتشتی در آن برای راز و نیاز با معبودشان گرد هم می آیند. آتش مقدس این مکان در سال ۱۲۹۶ خورشیدی، پس از پایان ساخت بنا، طی مراسمی ویژه از آتشکده یزد به اینجا منتقل شد و تاکنون روشن مانده است.

ورودی آتشکده با آجرکاری های چشم نوازش، توجه هر رهگذری را جلب می کند. پس از عبور از در چوبی ورودی، دهلیزی شما را به حیاط اصلی می رساند. در میانه حیاط، ساختمان اصلی با نمایی از سنگ سفید و شش ستون با سرستون های سنگی دیده می شود؛ ستون هایی که هرکدام چهار سر گاو دارند و نمادی از معماری باستانی ایران هستند. روبه روی ساختمان نیز حوضی بیضی شکل قرار دارد که یادآور آتشگاه های قدیمی همچون آتشکده یزد است.

برای بازدید از این بنای تاریخی و تماشای معماری منحصربه فرد آن، کافی است به خیابان جمهوری، خیابان میرزا کوچک خان، پلاک ۴ بروید.

حمام نواب تهران

یکی از جذاب ترین مکان های ناشناخته تهران که هم ارزش تاریخی دارد و هم خاطره ساز سینمای ایران است، حمام نواب تهران است. این حمام تاریخی در دوره قاجار ساخته شد و به واسطه فیلم برداری فیلم معروف قیصر ساخته مسعود کیمیایی، شهرتی ویژه پیدا کرد.

حمام نواب در محله قدیمی پانزده خرداد و در کوچه ای منتهی به امامزاده یحیی قرار دارد. چون آب حمام از قنات تأمین می شده، آن را پایین تر از سطح زمین ساخته اند. در ساخت بنا از مصالح سنتی همچون آجر، ساروج، آهک، کاشی و سنگ استفاده شده است.

با پایین رفتن از پله های ورودی، حوضی شش ضلعی با فواره در وسط فضا خودنمایی می کند. دیوارهای حمام تا نیمه با کاشی های لاجوردی و آبی پوشیده شده و گنبدهای کوچک مزین به شیشه های رنگی، علاوه بر زیبایی، نقش نورگیر و هواکش را ایفا می کنند. همین جزئیات معماری فضای گرم و صمیمی حمام را دوچندان کرده است.

در گذشته، حمام نواب به ویژه در تابستان ها بسیار پررفت وآمد بود. چاله حوض بزرگ آن جایی برای بازی و تفریح جوانان به ویژه در عصرهای گرم تابستان به شمار می رفت. این حمام تا میانه دهه ۸۰ فعالیت خود را ادامه داد و پس از آن به عنوان کافه رستوران بازگشایی شد. امروزه نیز به عنوان «موزه حمام نواب» پذیرای بازدیدکنندگان است.

برای بازدید از این حمام تاریخی کافی است به خیابان ری، محله عودلاجان شرقی، خیابان شهید محمدرضا ملاباقری، شمال میدان باغ پسته و کوچه بیک دامغانی بروید. نزدیک ترین ایستگاه مترو به این مکان ایستگاه پانزده خرداد (خط یک مترو) است.

شهرک سینمایی غزالی

اگر به دنبال تجربه ای متفاوت و خاطره انگیز از مکان های ناشناخته تهران هستید، حتماً به شهرک سینمایی غزالی سر بزنید. این مجموعه به پیشنهاد زنده یاد علی حاتمی، کارگردان بزرگ سینمای ایران ساخته شد و فضایی شگفت انگیز از تهران قدیم و حتی شهرهای تاریخی دیگر را بازآفرینی کرده است.

در شهرک سینمایی غزالی می توانید در خیابان لاله زار قدم بزنید، کنار سینما تئاتر تابان یا گراند هتل بایستید و حس وحال دهه های گذشته تهران را لمس کنید. در این شهرک دکورهایی از دوره رضاشاه پهلوی، اوایل حکومت محمدرضا پهلوی، همچنین شهر کوفه و شهر اورشلیم ساخته شده است. بسیاری از فیلم ها و سریال های ماندگار همچون هزاردستان، شیخ مفید، سربداران، کارآگاه علوی، کفش های میرزا نوروز، پرده آخر، گراند سینما و کیف انگلیسی در اینجا فیلم برداری شده اند.

بخش اورشلیم این شهرک ابتدا برای ساخت فیلم مریم مقدس ساخته شد، اما بعدها در فیلم های دیگری همچون بشارت منجی، ابراهیم خلیل الله، اشک ها و لبخندها و راه آبی ابریشم نیز مورد استفاده قرار گرفت.

برای بازدید از این لوکیشن تاریخی و قدم زدن در میان خاطرات سینمای ایران، کافی است به کیلومتر ۱۵ جاده مخصوص تهران-کرج بروید. پس از کارخانه سایپا و در خیابان پنجاه وپنجم (خیابان هزاردستان)، پایین تر از خیابان یکم غزالی وارد شهرک شوید. شهرک سینمایی غزالی همه روزه از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر پذیرای بازدیدکنندگان است.

خیابان سی تیر

اگر به دنبال تجربه ای متفاوت از مکان های ناشناخته تهران هستید و می خواهید هم تاریخ و هم طعم های محلی را در یک مسیر تجربه کنید، خیابان سی تیر را از دست ندهید. این خیابان قدیمی و بااصالت، از سال ۱۳۹۵ سنگ فرش شده و محیطی دلنشین برای پیاده روی و گشت وگذار فراهم کرده است.

در طول مسیر می توانید از موزه ملی ایران، کلیسای انجیلی، کنیسه حییم، موزه آبگینه و موزه علوم و فناوری ایران بازدید کنید و با گوشه ای از تاریخ و فرهنگ تهران آشنا شوید.

نام این خیابان در زمان پهلوی به «قوام السلطنه» تغییر یافت، چراکه محل زندگی احمد قوام به این منطقه نزدیک بود. بعدها به دلیل وجود کلیسا، کنیسه و آتشکده آدریان به «خیابان ادیان» مشهور شد و سرانجام پس از قیام ۳۰ تیر ۱۳۳۱، به نام کنونی «خیابان سی تیر» تغییر نام یافت.

امروزه خیابان سی تیر شب ها حال وهوای پرجنب وجوش و ویژه ای دارد. دکه ها و کافه های سیار، غذاهای متنوع و چای سماوری ارائه می کنند و با نورپردازی و موسیقی زنده، تجربه ای متفاوت و خاطره انگیز برای بازدیدکنندگان فراهم می آورند. این خیابان فرصتی مناسب برای قدم زدن، عکاسی و لذت بردن از فرهنگ و طعم های تهران قدیم است.

جمع بندی

تهران تنها شهر شلوغ و مدرن ایران نیست؛ در دل پایتخت مکان های ناشناخته تهران بسیاری وجود دارند که تاریخ، فرهنگ و هنر را در خود جای داده اند. خانه مقدم، سرای کاظمی و عمارت مسعودیه یادگاری های باشکوه قاجار هستند، درحالی که کاروان سرای خانات و حمام نواب جلوه ای از زندگی سنتی ایرانی را به نمایش می گذارند. آتشکده آدریان، قبرستان ظهیرالدوله و خیابان سی تیر نشان دهنده تنوع مذهبی و فرهنگی تهران اند و شهرک سینمایی غزالی سفر در دنیای سینمای تاریخی را ممکن می کند. بازدید از این مکان ها تجربه ای متفاوت و آشنایی با چهره ای دیگر از پایتخت است.