آیلتس و تافل در ایران متوقف شد؟زبان‌آموزان حالا چه کنند؟
ساعت از نیمه‌شب گذشته و گروه تلگرامی داوطلبان هنوز آرام نشده است. یکی عکس ایمیل لغو نوبتش را گذاشته، دیگری می‌پرسد اتوبوس وان از کدام ترمینال حرکت می‌کند، و سومی فقط نوشته: «نُه ماه خواندم، حالا چه کنم؟» این روزها هزاران زبان‌آموز ایرانی که برای تحصیل، مهاجرت یا کار و حتی برای آموزش زبان انگلیسی به نمره‌ی زبان نیاز دارند، همین وضعیت را تجربه می‌کنند. خبر کوتاه و تلخ است: آیلتس و تافل در ایران متوقف شد. اما پشت این تیتر جزئیاتی هست که دانستنش می‌تواند ماه‌ها وقت و میلیون‌ها تومان هزینه را نجات دهد.
دو توقف با دو دلیل متفاوت
بسیاری این دو خبر را یکی می‌دانند، در حالی که ماجرا دو بخش جدا دارد.
آیلتس: خداحافظی با هشدار قبلی
اولین ضربه آذر ۱۴۰۴ وارد شد. مرکز رسمی برگزارکننده‌ی آیلتس در تهران به نقل از IDP اعلام کرد که به دلیل «شرایط مالی و مقرراتی خارج از اختیار»، آزمون‌ها فقط تا ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ (۳۱ ژانویه ۲۰۲۶) ادامه پیدا می‌کند. بریتیش کانسل، دیگر برگزارکننده‌ی آیلتس، سال‌ها پیش ایران را ترک کرده بود. پس با رفتن IDP، آیلتس در داخل کشور به‌کلی تعطیل شد.
خبر خوب آن روزها این بود که همه‌ی نوبت‌های رزروشده طبق برنامه برگزار شدند. همچنین اعلام شد نتایج قبلی همچنان در سراسر جهان معتبر است. نسخه‌ی آنلاین آیلتس هم در ایران ارائه نمی‌شود.
تافل: توقف یک‌شبه با تحریم آمریکا
ضربه‌ی دوم ناگهانی‌تر بود. دوم شهریور ۱۴۰۵، وزارت خزانه‌داری آمریکا «مجوز عمومی G» را به‌طور نامحدود تعلیق کرد. این مجوز از سال ۲۰۱۴ اجازه می‌داد نهادهای آمریکایی خدمات آموزشی، از جمله آزمون‌های استاندارد، به افراد مقیم ایران ارائه دهند. ETS، برگزارکننده‌ی تافل و GRE، بلافاصله آزمون‌ها را در ایران متوقف کرد و تأکید کرد این تصمیم یک الزام مقرراتی است، نه انتخاب خودش.
تقویم نوبت‌های تافل که تا دی‌ماه قابل رزرو بود، ظرف یک روز به صفر رسید. همه‌ی نوبت‌های داخل ایران لغو شد و امکان جابه‌جایی هم وجود ندارد. پرداخت‌هایی که مستقیم از حساب ETS انجام شده بود، به‌طور کامل به همان روش پرداخت بازگردانده می‌شود.
همین موج تحریم به آزمون‌های دیگر هم رسید. دولینگو از ابتدای سپتامبر آزمونش را برای هر کسی که در ایران است یا با مدرک هویتی ایرانی ثبت‌نام می‌کند، حتی خارج از کشور، بست. پیرسون هم اعلام کرد آزمون PTE را برای ساکنان ایران برگزار نمی‌کند، مگر اینکه مدرک اقامت اصلی در کشور دیگری داشته باشند.
چرا «برو تافل را در ترکیه بده» توصیه‌ی درستی نیست
یکی از مهم‌ترین نکته‌های این ماجرا کمتر دیده شده است. در روزهای اول، از قول ETS نقل شد که ایرانیان می‌توانند تافل را خارج از ایران بدهند و همین جمله در ده‌ها مقاله‌ی فارسی تکرار شد. اما صفحه‌ی رسمی ETS درباره‌ی ایران اکنون صریح است: ثبت‌نام و پرداخت افرادی که اقامت معمولشان در ایران است، حتی برای نوبت خارج از کشور، پردازش نمی‌شود. به زبان ساده، ایرانی مقیم آلمان می‌تواند تافل بدهد، اما ساکن تهران با سفر به استانبول مشکلش حل نمی‌شود.
همین منطق درباره‌ی تافل خانگی هم صادق است. اگر ETS تشخیص دهد آزمون از راه دور در واقع از داخل ایران داده شده، آزمون و نمره باطل می‌شود. در گروه‌های تلگرامی کسانی هستند که پیشنهاد «تنظیم سیستم» می‌دهند تا داوطلبِ داخل ایران خارج از کشور به نظر برسد. این راه‌حل نیست؛ مسیر مستقیم ابطال نمره و مسدود شدن حساب است.
دارندگان نمره‌ی قدیمی تافل هم باید حواسشان باشد. ETS دیگر درخواست جدید ارسال نمره را برای ساکنان ایران پردازش نمی‌کند. اگر نمره‌ی معتبری دارید که هنوز برای دانشگاه نفرستاده‌اید، همین حالا با دانشگاه تماس بگیرید و بپرسید چه مدرکی را می‌پذیرد.
آزمون زبان خارج از ایران: آیلتس، مسیر اصلی امروز
آیلتس در این میان جایگاه متفاوتی دارد. مالکیت آن میان بریتیش کانسل، IDP استرالیا و دانشگاه کمبریج است و هیچ‌کدام آمریکایی نیستند. به همین دلیل تحریم اخیر مستقیماً شامل آن نمی‌شود. گزارش‌ها نشان می‌دهد داوطلبان ایرانی بیش از پیش به ارمنستان، ترکیه و دیگر کشورهای همسایه می‌روند. کسانی هم که ماه‌ها برای PTE آماده شده بودند، حالا ناچارند به سمت آیلتس بروند.
البته باید منصف بود: برگزارکنندگان آیلتس بیانیه‌ی رسمی جداگانه‌ای درباره‌ی شرایط ثبت‌نام ساکنان ایران در خارج منتشر نکرده‌اند. پیش از پرداخت هزینه‌ی سفر، شرایط را از خود مرکز آزمون بپرسید.
کدام کشور؟
ترکیه و ارمنستان برای دارندگان پاسپورت ایرانی تا ۹۰ روز بدون ویزا هستند و به همین دلیل پرطرفدارترین مقصدها شده‌اند. مسیرهای اصلی زمینی این‌ها هستند:
- ترکیه: مرزهای بازرگان، رازی و سرو
- ارمنستان: مرز نوردوز
گرجستان هم بدون ویزاست، اما ممکن است در مرز مدارکی مثل رزرو اقامت و تمکن مالی بخواهند. آذربایجان و امارات برای ایرانیان ویزا لازم دارند. قوانین ورود به‌سرعت تغییر می‌کند، پس پیش از سفر از منابع رسمی استعلام کنید.
هزینه و سختی راه
هزینه‌ی آیلتس در ترکیه حدود ۲۶۰ دلار و در ارمنستان حدود ۳۰۹ دلار است. این ارقام با نوسان ارز تغییر می‌کنند.
هزینه‌ی اصلی اما خود سفر است. سفر زمینی با اقامت اشتراکی حدود ۳۰ میلیون تومان خرج دارد و سفرهای گران‌تر به ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان هم می‌رسد. این رقم را با حداقل دستمزد ماهانه مقایسه کنید تا سنگینی‌اش روشن شود.
سفر هوایی هم دیگر قابل اتکا نیست:
- ایرلاین‌های ترکیه پروازهای ایران را لغو کرده‌اند و تا ماه‌ها برنامه‌ای برای ازسرگیری ندارند.
- امارات به تهران پرواز نمی‌کند.
- پروازهای ایرلاین‌های ایرانی به گرجستان و عراق قطع شده است.
داوطلبانی که زمینی به ایروان رفته‌اند، از ساعت‌ها رانندگی و انتظار طولانی در مرز گفته‌اند. پس دست‌کم یک روز فاصله تا روز آزمون در نظر بگیرید.
پرداخت هم چالش خودش را دارد. کارت‌های شتاب خارج از ایران کار نمی‌کنند و ثبت‌نام معمولاً کارت بین‌المللی می‌خواهد. اگر از واسطه استفاده می‌کنید، رسید رسمی را مستقیماً از سامانه‌ی مرکز آزمون بگیرید. مطمئن هم بشوید نامی که با آن ثبت‌نام شده دقیقاً با پاسپورت یکی است.
جایگزین آیلتس: کدام آزمون برای کدام مقصد؟
«جایگزین آیلتس چیست؟» جواب یکسانی ندارد و همه‌چیز به مقصد بستگی دارد.
کانادا
برای اکسپرس اینتری فقط CELPIP، آیلتس جنرال و PTE Core پذیرفته می‌شوند. آیلتس آکادمیک و گزینه‌ی تکرار یک مهارت برای این برنامه قبول نیست. چون PTE برای ساکنان ایران بسته شده، آیلتس جنرال عملاً مسیر اصلی است. نمره باید هم هنگام ساخت پروفایل و هم هنگام ارسال درخواست کمتر از دو سال اعتبار داشته باشد. پس احتمال آزمون مجدد را در برنامه‌تان بگذارید.
استرالیا
استرالیا چند آزمون را می‌پذیرد، از جمله آیلتس، کمبریج C1 Advanced و LanguageCert Academic. اما هیچ نسخه‌ی آنلاین یا خانگی را قبول ندارد. وزارت امور داخلی استرالیا صراحتاً اعلام کرده که تافل در ایران در دسترس نیست و متقاضیان می‌توانند آزمون‌های تأییدشده را در کشورهای دیگر بدهند.
بریتانیا
برای ویزای بریتانیا فقط آزمون‌های امن زبان (SELT) در مراکز مجاز پذیرفته می‌شود؛ یعنی IELTS for UKVI، LanguageCert SELT یا Skills for English UKVI. آیلتس معمولی برای ویزا کافی نیست و این یکی از پرهزینه‌ترین اشتباه‌های رایج است.
آلمان و اروپا
در اروپا تصمیم با خود دانشگاه است. برخی برنامه‌ها نامه‌ی زبان تدریس (MOI) یا مدرک معادل با سطح مشخص را قبول می‌کنند و برخی صراحتاً نه. برای بیشتر فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های ایران که زبان تدریسشان فارسی بوده، MOI اصلاً قابل صدور نیست. اگر هدفتان اروپاست، پیش از هر چیز بپرسید آیا کمبریج C1 یا LanguageCert پذیرفته می‌شود.
آمریکا
مسیر آمریکا از چند جهت بسته‌تر است. علاوه بر توقف تافل و GRE، صدور ویزا برای ایرانیان از ابتدای ۲۰۲۶ تقریباً در همه‌ی دسته‌ها متوقف شده است. اگر آمریکا هدفتان است، مقصد دومی را هم جدی بگیرید.
سایر آزمون‌ها و آزمون‌های داخلی
LanguageCert، کمبریج C1 و C2، Oxford Test of English و Password از نظر مالکیت مشمول تحریم آمریکا نیستند. اما هیچ‌کدام موضع رسمی درباره‌ی ایرانیان اعلام نکرده‌اند. پیش از ثبت‌نام از خود برگزارکننده بپرسید آیا با پاسپورت ایرانی و اقامت در ایران ثبت‌نام می‌کند.
آزمون‌های داخلی مثل MSRT و TOLIMO هم برای دانشگاه یا مهاجرت خارجی اعتبار ندارند. وزیر علوم گفته سازمان سنجش در حال بررسی موضوع است، اما هنوز راهکار مشخصی اعلام نشده.
وقتی آزمون نیست، مهارت باید بماند
شاید مهم‌ترین توصیه‌ی این روزها این باشد: یادگیری را متوقف نکنید. مهارت زبان، به‌ویژه اسپیکینگ و رایتینگ، با چند ماه وقفه به‌سرعت افت می‌کند. وقتی هم نوبتی پیدا شود یا آزمون به ایران برگردد، فرصت آماده شدن از صفر را نخواهید داشت.
ادامه‌ی منظم آموزش زبان انگلیسی با تمرکز بر مهارت‌های پایه، به‌جای حفظ کردن ترفندهای یک آزمون خاص، بهترین سرمایه‌گذاری است. مهارت واقعی از آیلتس به LanguageCert یا هر آزمون دیگری منتقل می‌شود؛ ترفندها نه.
اگر از تافل یا PTE به آیلتس تغییر مسیر می‌دهید، از صفر شروع نمی‌کنید، اما به یک دوره‌ی تطبیق نیاز دارید. تفاوت‌های اصلی این‌هاست:
- اسپیکینگ: گفت‌وگوی رودررو با ممتحن است، نه صحبت با میکروفون.
- رایتینگ: دو تسک مشخص دارد.
- ریدینگ: سؤال‌هایی دارد که در آزمون‌های دیگر کمتر می‌بینید.
چند هفته تمرین هدفمند روی قالب جدید و چند آزمون آزمایشی کامل با زمان واقعی، تفاوت زیادی ایجاد می‌کند.
یک برنامه‌ی عملی برای امروز
۱. هدف را دقیق کنید: دانشگاه، ویزای تحصیلی، اقامت دائم یا کار؟ هر کدام آزمون و نسخه‌ی متفاوتی می‌خواهد.
۲. پذیرش را کتبی بگیرید: پیش از هر هزینه‌ای، از دانشگاه یا اداره‌ی مهاجرت مقصد بپرسید کدام آزمون را می‌پذیرد.
۳. از مهلت به عقب حساب کنید: زمان آماده‌سازی، رزرو، سفر و اعلام نتیجه را بشمارید و یک نوبت جایگزین هم کنار بگذارید.
۴. فقط وقتی آماده‌اید سفر کنید: با هزینه‌های امروز، هر تلاش ناموفق چند برابر گران‌تر از گذشته تمام می‌شود.
۵. از دور زدن دوری کنید: هر پیشنهادی برای آزمون آنلاین از داخل ایران با تغییر موقعیت، خطر ابطال نمره دارد.
۶. خبر را از منبع اصلی بخوانید: سایت رسمی برگزارکننده‌ی آزمون و اداره‌ی مهاجرت مقصد، نه پست‌های شبکه‌های اجتماعی.
سخن پایانی
هیچ‌کس نمی‌داند آیلتس و تافل کی به ایران برمی‌گردند. ETS گفته زمان‌بندی مشخصی ندارد و برگزارکننده‌ی آیلتس هم بازگشت را به بهبود شرایط موکول کرده است. آیلتس پیش‌تر هم چند بار در ایران متوقف و دوباره برقرار شده بود، اما برنامه‌ریزی به امید بازگشت سریع، قمار است.
آنچه در اختیار شماست دو چیز است: مهارتی که هر روز تمرین می‌کنید و تصمیمی که بر پایه‌ی اطلاعات درست می‌گیرید. مسیر سخت‌تر شده، اما برای کسی که آماده و دقیق جلو برود، هنوز بسته نیست.
