معنی ضرب المثل بیمایه فَطیره (ریشه و اشعار مرتبط با آن)
معنی ضرب المثل بیمایه فَطیره را در روزانه قرار دادهایم. ضربالمثلها به ادبیات شفاهی و نوشتاری غنا میبخشند و میتوانند به عنوان ابزارهای سرگرمی و تفریح نیز مورد استفاده قرار گیرند. در مجموع، ضربالمثلها نه تنها به غنای زبان و ادبیات کمک میکنند، بلکه به عنوان ابزاری برای یادگیری، انتقال فرهنگ و تقویت روابط اجتماعی نیز عمل میکنند.
بیمایه فَطیره
۱- معنی فَطیر: نانی که به خمیر آن مایه نزده باشند فطیر است.
۱ – منظور از این ضرب المثل این است که اگر از همان ابتدای کار، محکم کاری نکنی و سرمایه گذاری انجام ندهی، سودی برایت نخواهد داشت.
۲- از این ضرب المثل در هنگام مشورت دادن به دیگران و راهنمایی آنها به کار بیضرر استفاده میشود؛ بدین معنی که اگر برای این کار زحمت نکشی و خوب نقشه نکشی، همچون نان بیمایهای است که آخرش فطیر میشود.
۳- بیشتر زمانی این ضرب المَثل را به کار میبرند که کسی بخواهد سرمایه گذاری کرده یا کار مهمی را شروع کند. یعنی اگر پول برایش خرج نکنی و حواست به کار نباشد، هیچ سودی عایدت نمی شود و حتی ممکن است ضرر هم داشته باشد.
۴- پیش بینی امری که آیندهاش مشخص است.
۵- بدون تلاش و زحمت و وقت گذاشتن برای کاری، بیهوده عمر تلف کردن است.
دین را طلب نکردی و دنیا ز دست شد
همچون سبوس تر نه خمیری و نه فطیر
ناصرخسرو
ضمنا برخی موارد کسانی که میخواهند برای انجام کاری رشوه یا پول اضافی بگیرند نیز از این مثل استفاده میکنند.
مطلب مشابه: معنی ضرب المثل نه سیخ بسوزه نه کباب + داستان و انشا
مطلب مشابه: معنی ضرب المثل فرار را بر قرار ترجیح دادن + حکایت جالب
ریشه ضرب المثل بی مایه فطیره
معنی واژه ی “فطیر” در لغت نامه ی دهخدا این چنین ذکر شده است:
فطیر: خلاف خمیر یعنی ناخاسته و هر چه زودی و شتابی کرده شود از وقت ادراک آن . خمیر برنیامده .
در واقع فطیر خلاف خمیر است و به نانی گفته می شود که خمیر آن را مایه نزده باشند.
در فرهنگ مردم گناباد، فطیر دارای دو معنی می باشد: یکی نانی که مایه یا خمیر ترش به آن نزده باشند و دیگری نان روغنی می باشد.
هم چنین در فرهنگ اراک و شهر های مرکزی ایران ،به نوعی نان شیرمال را که روی آن زردچوبه زده و به اندازه های کوچک در تنور پخته می شود فطیر می گویند و خمیر این نان را مایه ترش که در همه ی نان ها موجود است، نمی زنند، برای تهیه ی فطیر معمولا روغن و شیره ی انگور یا خرده ی قند نیز به خمیر آن می افزایند و این نان را بیش تر در فصل زمستان یا نوروز تهیه می کنند.
در شعر های زیر به واژه فطیر اشاره شده است.
سکوبا بدو گفت کای نامدار
فطیر است با تره ٔ جویبار…
“فردوسی”
دین را طلب نکردی و دنیا ز دست شد
همچون سبوس تر نه خمیری و نه فطیر
“ناصرخسرو”
مخور از خوان او نه پخته نه خام
مخر از دست او خمیر و فطیر
“ناصرخسرو”
نان آن کس پخته باشد نزد آنها کز خرد
نه خمیری دارد اندر راه فطرت نه فطیر
“سنایی”
خانه پیرزن که طوفان برد
در تنورش فطیر نتوان یافت
“خاقانی”
مطلب مشابه: معنی ضرب المثل برای هفت پشتم بسه + حکایتی زیبا
مطلب مشابه: معنی ضرب المثل دزد نادان می زند کاهدان (با انشا و حکایتی زیبا)
