ضرب المثل آب اَرچه همه زُلال خیزد از خوردن پُر ملال خیزد
ضرب المثل آب اَرچه همه زُلال خیزد از خوردن پُر ملال خیزد را در روزانه بخوانید. ضربالمثلها به ادبیات شفاهی و نوشتاری غنا میبخشند و میتوانند به عنوان ابزارهای سرگرمی و تفریح نیز مورد استفاده قرار گیرند.
معنی این ضرب المثل
معنی واضح این شعر این است که اگر کسی آب را هم که زلال و گوارا و خوشایند است، زیادتر از حد لازم بنوشد، باعث ناراحتی شده و ناخوشایند است.
این عبارت عینا در شعری از نظامی گنجوی آمده که در نصیحت فرزند خود محمد نظامی سروده و چند بیت از آن اینگونه است:
با این که سخن به لطف آب است
کم گفتن هر سخن صواب است
آب ار چه همه زلال خیزد
از خوردن پر، ملال خیزد
کم گوی و گزیده گوی چون دُر
تا ز اندک تو جهان شود پر
در اینجا نظامی برای اتمام نصایح خود و کوتاه کردن آن به این صورت منظور خود را بیان میکند که حتی صحبتها و نصیحتهای سودمند و کلام شیرین و پندآموز هم، مانند نوشیدن زیاده از حد آب زلال، اگر از حد خارج شده و به زیادهگویی منجر شود، قطعا باعث دلزدگی و آزار شنونده میگردد.
به نظر ریشه ضربالمثل در همین ابیات باشد و حتی اگر گفته و اعتقادی قدیمیتر بوده، نظامی آن را به زیبایی به نظم درآورده.
اما به مرور این بیت به عنوان ضربالمثل باب گردیده و نه تنها در مورد سخن نیکو و آب زلال، بلکه در مورد هر چیز مفید و هر نوع کار پسندیدهای به منظور بیان این نکته استفاده میشود که از زیادهروی در هر موردی حتی موارد خوب نیز باید اجتناب نمود و در کل برای نگهداشتن حد و اجتناب از افراط در هر موردی، حتی موارد بسیار پسندیده، به کار میرود.
مطلب مشابه: ضرب المثل یک تیر و دو نشان زدن؛ خلاصه و معنی آن
مطلب مشابه: ضرب المثل در مورد پول؛ انواع ضرب المثل خارجی و ایرانی درباره ثروت
مطلب مشابه: ضرب المثل های شاهنامه؛ معروف ترین ضرب المثل های از فردوسی
