چیستان های افغانی با جواب | چیستانهای خندهدار و فکری افغانی

چیستانها، بخشی از ادبیات شفاهی و میراث فرهنگی هر ملت هستند و چیستانهای افغانی نیز با ترکیبی از طنز، بازی با کلمات و اشاره به زندگی روزمره، از دیرباز در دورهمیهای خانوادگی و محافل دوستانه نقل میشوند. در این بخش، مجموعهای از این چیستانها را با پاسخهایشان مرور میکنیم؛ از چیستانهای ساده و خندهدار چون «آن چیست که هرچه بیشتر میخوری، کمتر سیر میشوی؟» تا معماهای فکری و منطقی که نیاز به دقت و تفکر دارند، و از چیستانهای محلی به زبان دری و پشتو که به باورها و فرهنگ بومی اشاره میکنند. باشد که این مجموعه، لحظاتی شاد و تفکربرانگیز را برای شما رقم بزند و پنجرهای به سوی فرهنگ غنی افغانستان بگشاید.
فهرست موضوعات این مطلب
چیستان های خنده دار افغانی
آن چیست که هر چه بیشتر از آن برداری، بزرگتر میشود؟
پاسخ: چاله (گودال)
چه چیزی سر دارد ولی مغز ندارد؟
پاسخ: گلابی
چه چیزی همهی روز به دیوار میچسبد؟
پاسخ: سایه
کدام حیوان دو سر دارد؟
پاسخ: لاکپشت (یک سر و یک دم که شبیه سر است)
چه چیزی با سرعت برق میدود ولی به هیچ جا نمیرسد؟
پاسخ: یخچال (برق میخورد ولی حرکت نمیکند)
کدام حشره همیشه باردار است؟
پاسخ: زنبورعسل (همیشه عسل در شکم دارد)
آن چیست که هر چه بیشتر میخوری، کمتر سیر میشوی؟
پاسخ: آب
چرا مرغ راه میرود؟
پاسخ: تا به طرف دیگر برسد
آن چیست که در بهار میآید، در تابستان میروود، در پاییز میمیرد و در زمستان نیست؟
پاسخ: برگ درخت
چه چیزی هر روز صبح از خواب بیدار میشود اما هرگز پلک نمیزند؟
پاسخ: خورشید
آن چیست که وقتی باران میآید، از خانه بیرون میآید و وقتی آفتاب میآید، به خانه برمیگردد؟
پاسخ: چتر
چه چیزی را میشکنی بدون اینکه لمسش کنی؟
پاسخ: دل (یا قول)
آن چیست که پا ندارد ولی میدود؟
پاسخ: آب (رودخانه)
چه چیزی دهان ندارد ولی حرف میزند؟
پاسخ: پژواک (انعکاس صدا)
آن چیست که در جیب تو هست ولی هیچوقت نمیبینیاش؟
پاسخ: هوا
چه چیزی هر چه از آن بگیری، بیشتر میشود؟
پاسخ: دانش (علم)
چیستان شکلک و ایموجی | معماهای تصویری و سرگرمکننده با جواب

آن چیست که وقتی به آن نزدیک میشوی، دورتر میشود؟
پاسخ: افق
چه چیزی همیشه میآید ولی هیچوقت نمیرسد؟
پاسخ: فردا
آن چیست که یک چشم دارد ولی نمیبیند؟
پاسخ: سوزن
چه چیزی هر چه بیشتر بشویی، کثیفتر میشود؟
پاسخ: آب (وقتی چیز کثیف را میشویی، آب کثیف میشود)
آن چیست که در روز گم میشود و در شب پیدا میشود؟
پاسخ: ستاره (در روز دیده نمیشود)
چه چیزی بدون دهان میخندد؟
پاسخ: گل (وقتی شکوفه میدهد)
آن چیست که وقتی میخوابی، بیدار است و وقتی بیدار میشوی، میخوابد؟
پاسخ: سایه (وقتی میخوابی، سایهات هم میخوابد – این معما معمولاً به «قلب» یا «نفس» هم تعبیر میشود)
چه چیزی در دست تو هست ولی نمیتوانی آن را ببینی؟
پاسخ: انگشتان (وقتی مشت میکنی، در دست هستند ولی دیده نمیشوند – یا هوا)
آن چیست که هر چه از آن بکشی، کوتاهتر میشود؟
پاسخ: مداد
چه چیزی همیشه جلوتر از تو هست ولی نمیتوانی به آن برسی؟
پاسخ: سایهات (یا آینده)
آن چیست که در آب میمیرد ولی در خاک زنده میشود؟
پاسخ: بذر (دانه)
چیستان شخصیتهای کمیک مارول و دیسی | معماهای چالشی برای هواداران واقعی
عکس نوشته چیستان های افغانی
چه چیزی هر چه بیشتر بشکنی، بیشتر میشود؟
پاسخ: رکورد (یا قانون – اما پاسخ ساده: آینه؟ نه. پاسخ: سکوت که با شکستنش حرف میآید)
آن چیست که یک پا دارد ولی راه نمیرود؟
پاسخ: میز (یا صندلی)
آن چیست که همه جا هست ولی هیچکس آن را نمیبیند؟
پاسخ: هوا
آن چیست که هر چه بیشتر به آن نگاه کنی، کمتر میبینیاش؟
پاسخ: تاریکی
چه چیزی در آسمان است ولی بال ندارد؟
پاسخ: ابر
کدام حیوان هرگز نمیخوابد؟
پاسخ: کوسه (برخی گونهها برای تنفس باید همیشه در حرکت باشند)
آن چیست که وقتی میخوریاش، خودت را میخوری؟
پاسخ: ناخن (وقتی میجویی، از بدن خودت است)
چه چیزی هر روز صبح در آشپزخانه است ولی هیچوقت پخته نمیشود؟
پاسخ: یخچال
آن چیست که وقتی به آن آب میدهی، بزرگتر میشود ولی وقتی آب نداری، میمیرد؟
پاسخ: تشنگی (هر چه آب بیشتر بخوری، تشنگیات بیشتر میشود – یا گیاه)
چه چیزی در دهان تو هست ولی نمیتوانی آن را ببینی؟
پاسخ: زبان (وقتی دهان بسته است)
آن چیست که وقتی میایستی، مینشیند و وقتی مینشینی، میایستد؟
پاسخ: سایه
کدام پرنده نمیتواند پرواز کند؟
پاسخ: شترمرغ
چه چیزی هر چه بیشتر بشکنی، بزرگتر میشود؟
پاسخ: سوراخ
آن چیست که در شب میآید ولی در روز نیست؟
پاسخ: ماه و ستارهها
چه چیزی بدون پا میدود و بدون دهان فریاد میزند؟
پاسخ: باد
چیستان اساطیر و افسانه های کهن | معماهای چالشبرانگیز از فرهنگ و تاریخ باستان

آن چیست که هر کس آن را دارد، نمیداند که دارد؟
پاسخ: عمر (یا جوانی)
چه چیزی وقتی از آن میترسی، بزرگتر میشود؟
پاسخ: ترس
آن چیست که در بهار سبز است، در تابستان زرد، در پاییز قرمز و در زمستان نیست؟
پاسخ: برگ درخت
چه چیزی همیشه در حال آمدن است ولی هیچوقت نمیرسد؟
پاسخ: فردا
آن چیست که یک گوش دارد ولی نمیشنود؟
پاسخ: سوزن
چه چیزی وقتی به آن نزدیک میشوی، فرار میکند؟
پاسخ: سایه (وقتی به سایه نزدیک میشوی، سایه جابهجا میشود – یا افق)
آن چیست که در دست تو است ولی نمیتوانی آن را ببینی؟
پاسخ: هوا (یا انگشتان مشتشده)
چه چیزی هر روز صبح میآید ولی هیچوقت نمیماند؟
پاسخ: روشنایی روز (صبح)
آن چیست که وقتی میخندی، میخندد و وقتی گریه میکنی، گریه میکند؟
پاسخ: تصویر آینه (یا سایه)
چه چیزی بدون دهان میخندد و بدون پا میرقصد؟
پاسخ: برگ در باد (یا آب)
آن چیست که در زمستان میآید ولی در تابستان نیست؟
پاسخ: سرما (یا برف)
چه چیزی وقتی میشکنیاش، صدا میدهد ولی وقتی نشکنیاش، ساکت است؟
پاسخ: شیشه
آن چیست که همیشه در جیب توست ولی هیچوقت آن را نمیبینی؟
پاسخ: هوا (یا سوراخ جیب)
چه چیزی بدون زبان حرف میزند؟
پاسخ: پژواک (انعکاس صدا)
آن چیست که در روز گم میشود و در شب پیدا میشود؟
پاسخ: ستاره
چه چیزی هر چه بیشتر بشویی، کثیفتر میشود؟
پاسخ: آب
آن چیست که یک چشم دارد ولی نمیبیند؟
پاسخ: سوزن
آن چیست که همه جا هست ولی هیچکس آن را نمیبیند؟
پاسخ: هوا
آن چیست که وقتی بزرگ میشود، کوچکتر میشود؟
پاسخ: شمع (هرچه میسوزد، کوتاهتر میشود)
چه چیزی در دهان تو است ولی مال تو نیست؟
پاسخ: دندانهای مصنوعی (یا زبانِ کسی که حرف میزند – پاسخ ساده: دندان مصنوعی)
کدام حیوان است که وقتی میترسد، خودش را بزرگتر نشان میدهد؟
پاسخ: گربه (موهایش را سیخ میکند)
آن چیست که صبح چهار پا، ظهر دو پا و شب سه پا دارد؟
پاسخ: انسان (کودکی، جوانی، پیری با عصا)
چه چیزی هرچه بیشتر به آن نگاه کنی، بیشتر خسته میشوی؟
پاسخ: آفتاب (با خیره شدن به خورشید، چشم خسته میشود)
آن چیست که در آشپزخانه هست ولی هیچوقت غذا نمیخورد؟
پاسخ: قاشق (یا چنگال)
چه چیزی بدون دست در میزند و بدون پا وارد میشود؟
پاسخ: باد (در را میکوبد و از پنجره وارد میشود)
چیستان های بامزه افغانی
کدام ماه است که ۲۸ روز دارد؟
پاسخ: همهٔ ماهها (همهٔ ماهها حداقل ۲۸ روز دارند)
آن چیست که در زمستان میپوشی و در تابستان در میآوری؟
پاسخ: لباس گرم (یا پالتو)
چه چیزی وقتی میایستی، مینشیند و وقتی مینشینی، میایستد؟
پاسخ: سایه (این پاسخ در مجموعهٔ قبلی هم بود، جایگزین میکنم: ترازو – وقتی میایستی، کفهاش پایین میآید)
آن چیست که یک خانه دارد ولی هیچوقت در آن نمیخوابد؟
پاسخ: حلزون (لاکش خانهاش است)
چه چیزی در آب میمیرد ولی در خاک زنده میشود؟
پاسخ: بذر (دانه)
کدام پرنده است که تخم میگذارد ولی پرواز نمیکند؟
پاسخ: شترمرغ (یا مرغ)
آن چیست که در دست تو است ولی نمیتوانی آن را ببینی؟
پاسخ: خط (خط دست)
چه چیزی هرچه بیشتر بشکنی، بزرگتر میشود؟
پاسخ: سوراخ
آن چیست که وقتی میخندی، میخندد و وقتی گریه میکنی، گریه میکند؟
پاسخ: تصویر آینه
چه چیزی بدون دهان میخندد و بدون پا میرقصد؟
پاسخ: برگ در باد
کدام میوه است که هم نامش رنگ است و هم طعمش ترش؟
پاسخ: لیمو (زرد و ترش)
آن چیست که در روز گم میشود و در شب پیدا میشود؟
پاسخ: ستاره (این هم در مجموعهٔ قبلی بود، جایگزین: ماه – در روز دیده نمیشود)
چه چیزی وقتی به آن نزدیک میشوی، فرار میکند؟
پاسخ: سایه (جایگزین: افق – هرچه نزدیکتر شوی، دورتر میشود)
آن چیست که همیشه در جیب توست ولی نمیبینیاش؟
پاسخ: سوراخ جیب
چه چیزی بدون زبان حرف میزند؟
پاسخ: پژواک (انعکاس صدا)
آن چیست که وقتی آن را میشکنی، صدا میدهد ولی وقتی نمیشکنی، ساکت است؟
پاسخ: شیشه
چه چیزی هر روز صبح در آشپزخانه است ولی هیچوقت پخته نمیشود؟
پاسخ: یخچال
آن چیست که یک گوش دارد ولی نمیشنود؟
پاسخ: سوزن (جایگزین: فنجان – دستهاش گوش است ولی نمیشنود)
چه چیزی در بهار سبز است، در تابستان زرد، در پاییز قرمز و در زمستان نیست؟
پاسخ: برگ درخت (این هم بود، جایگزین: میوه – در بهار سبز، تابستان رسیده، پاییز میریزد)
آن چیست که هرچه بیشتر از آن بگیری، بیشتر میشود؟
پاسخ: علم و دانش
چه چیزی در شب میآید ولی در روز نیست؟
پاسخ: ماه و ستارهها (جایگزین: خواب – در شب میآید)
چیستان از قرآن / مجموعه معماهای جذاب از قرآن و آیههای قرآنی برای همه سنین

آن چیست که وقتی به آن آب میدهی، بزرگتر میشود ولی وقتی آب نداری، میمیرد؟
پاسخ: تشنگی (یا گیاه)
آن چیست که وقتی کوچک است، سنگین است و وقتی بزرگ میشود، سبک میشود؟
پاسخ: حباب صابون (کوچک و متمرکز است، بزرگ که شد سبک و شکننده میشود)
چه چیزی را هرچه بیشتر بزنی، بلندتر میشود؟
پاسخ: طبل (با هر ضربه صدایش بلندتر میشود)
کدام حیوان است که با دمش راه میرود؟
پاسخ: کانگورو (دمش را مانند پای سوم به زمین میگذارد)
آن چیست که در تابستان سفید است و در زمستان سبز؟
پاسخ: درخت کاج (در تابستان برف ندارد، در زمستان همیشه سبز است)
چه چیزی وقتی از آن میترسی، کوچکتر میشود؟
پاسخ: سایه در تاریکی (جایگزین: جرأت – هرچه بیشتر بترسی، جرأتت کمتر میشود)
آن چیست که در خانه هست ولی هیچوقت از خانه بیرون نمیرود؟
پاسخ: دیوار
چه چیزی را میتوانی بشکنی بدون اینکه صدایی بدهد؟
پاسخ: وعده (قول)
کدام میوه است که دانههایش بیرون هستند؟
پاسخ: توتفرنگی
آن چیست که وقتی به آن دست میزنی، فرار میکند؟
پاسخ: سایه (جایگزین: ماهی – با دست زدن به آب فرار میکند)
چه چیزی در روز میخوابد و در شب بیدار است؟
پاسخ: جغد
آن چیست که همیشه در حال دویدن است ولی هیچوقت خسته نمیشود؟
پاسخ: ساعت (عقربههایش همیشه در حرکتاند)
چه چیزی وقتی گرم میشود، سفت میشود و وقتی سرد میشود، شل؟
پاسخ: تخممرغ (وقتی پخته میشود سفت میشود)
کدام پرنده است که در زمستان به سرزمین گرم میرود؟
پاسخ: لکلک (یا پرستو)
آن چیست که یک دهان دارد ولی غذا نمیخورد؟
پاسخ: کوزه (دهانهاش دهان است)
چه چیزی را هرچه بیشتر بشویی، تمیزتر نمیشود؟
پاسخ: آینه (هرچه بیشتر دستمال بکشی، لکهاش بیشتر میشود – یا زغال که با شستن سیاهتر میشود)
آن چیست که وقتی میخوابی، بیدار است و وقتی بیدار میشوی، میخوابد؟
پاسخ: قلب (همیشه در حال کار است)
چه چیزی بدون پا از کوه بالا میرود؟
پاسخ: دود
کدام حیوان است که وقتی میدود، دمش را بالا میگیرد؟
پاسخ: اسب (یا سگ)
آن چیست که در آب زندگی میکند ولی آب نمینوشد؟
پاسخ: ماهی (آب را از طریق آبشش جذب میکند)
چه چیزی را هرچه بیشتر ببری، بزرگتر میشود؟
پاسخ: گودال (چاله)
آن چیست که در دست تو است ولی سنگین نیست؟
پاسخ: انگشت
چه چیزی وقتی سرد میشود، میسوزد؟
پاسخ: یخ (سرمای شدید مثل سوختن درد دارد)
کدام سبزی است که وقتی بریده میشود، اشک میریزی؟
پاسخ: پیاز
آن چیست که در آسمان است ولی بال ندارد؟
پاسخ: ابر
چیستان های افغانی
چه چیزی هر روز صبح از خواب بیدار میشود ولی پلک نمیزند؟
پاسخ: خورشید (این در مجموعهٔ قبلی هم بود، جایگزین: گل – صبح شکوفه میدهد)
آن چیست که وقتی به آن نگاه میکنی، خودت را میبینی؟
پاسخ: آینه
چه چیزی بدون دهان فریاد میزند؟
پاسخ: باد (صدای زوزهاش)
کدام حیوان است که هرگز نمینوشد؟
پاسخ: کوالا (آب را از برگها میگیرد)
آن چیست که در جیب تو است ولی مال تو نیست؟
پاسخ: سوراخ جیب
آن چیست که وقتی آن را میدهی، بیشتر میشود؟
پاسخ: لبخند
آن چیست که وقتی آن را میگیری، دیگر مال تو نیست؟
پاسخ: عکس (وقتی عکس میگیری، تصویر در دوربین است نه مال تو)
چه چیزی هرچه بیشتر بدهی، بیشتر میشود؟
پاسخ: محبت
کدام حیوان است که با بینیاش آب مینوشد؟
پاسخ: فیل (خرطومش بینی و دستش است)
آن چیست که در زمستان میآید و در تابستان میرود؟
پاسخ: سرما
چه چیزی را هرچه بیشتر بشکنی، بیشتر میشود؟
پاسخ: رکورد (هرچه بیشتر بشکنی، رکورد جدید بیشتر میشود)
آن چیست که یک چشم دارد و یک پا؟
پاسخ: سوزن (چشم سوراخش است)
کدام میوه است که پوستش را میخوری و داخلش را دور میریزی؟
پاسخ: هندوانه (پوستش خوراکی است در برخی مناطق، داخلش را میخوری – جایگزین: نارگیل – پوستش را دور میریزی، داخلش را میخوری)
چه چیزی بدون دهان میخندد و بدون چشم گریه میکند؟
پاسخ: ابر (بدون دهان میغرّد، بدون چشم میبارد)
آن چیست که در روز به دنیا میآید و در شب میمیرد؟
پاسخ: روز (روز که تمام میشود، شب میآید)
کدام پرنده است که تخمش را در لانهٔ پرندهٔ دیگر میگذارد؟
پاسخ: فاخته
چه چیزی را هرچه بیشتر بکشی، بلندتر میشود؟
پاسخ: سایه (با کشیدن سایه، بلندتر میشود)
آن چیست که در دست تو است ولی نمیتوانی آن را به کسی بدهی؟
پاسخ: خط دست
کدام حیوان است که وقتی میترسد، خودش را میشاشد؟
پاسخ: موش (یا خرگوش)
چه چیزی در تابستان میپوشی و در زمستان در میآوری؟
پاسخ: عینک آفتابی
چیستان با موضوع غذا / معماهای سخت و چالشی درباره خوراکیها

آن چیست که وقتی به آن نگاه میکنی، تو را نگاه میکند ولی چشم ندارد؟
پاسخ: عکس (تصویرت را نشان میدهد)
چه چیزی بدون پا از پله بالا میرود؟
پاسخ: دود
کدام سبزی است که اشکات را درمیآورد ولی خودش گریه نمیکند؟
پاسخ: پیاز (این هم بود، جایگزین: فلفل تند – اشکات را درمیآورد)
آن چیست که در خانه هست ولی هیچوقت از خانه بیرون نمیرود؟
پاسخ: سقف
چه چیزی را هرچه بیشتر بخوری، تشنهتر میشوی؟
پاسخ: نمک (یا غذای شور)
کدام حیوان است که هرگز نمیدود؟
پاسخ: لاکپشت (کند راه میرود)
آن چیست که وقتی به آن دست میزنی، میسوزی؟
پاسخ: آتش
چه چیزی بدون زبان شعر میگوید؟
پاسخ: بلبل (آواز میخواند)
کدام میوه است که دانههایش را میشمری؟
پاسخ: انار
آن چیست که در آسمان است ولی هیچوقت خسته نمیشود؟
پاسخ: ماه (همیشه در حرکت است)
چه چیزی را هرچه بیشتر بشویی، سیاهتر میشود؟
پاسخ: زغال
کدام حیوان است که با دمش آب مینوشد؟
پاسخ: سنجاب (دمش را مثل قاشق استفاده میکند – جایگزین: فیل – با خرطومش آب مینوشد)
آن چیست که وقتی میخندی، بزرگتر میشود؟
پاسخ: دهان (وقتی میخندی، دهانت باز میشود)
چه چیزی بدون دست در میزند؟
پاسخ: باد (این هم بود، جایگزین: باران – بدون دست به پنجره میکوبد)
کدام پرنده است که در قفس میمیرد؟
پاسخ: هیچ پرندهای (پرنده در قفس زنده میماند ولی آزادیاش را از دست میدهد – جایگزین: طوطی – در قفس نگهداری میشود)
آن چیست که وقتی آن را میدهی، بیشتر میشود؟
پاسخ: لبخند (این هم بود، جایگزین: تخممرغ – وقتی آن را میدهی، جوجه میشود و بیشتر میشود)
سؤال ۱: چیستان افغانی «هر چه بیشتر میخوری، کمتر سیر میشوی» چیست؟
پاسخ: آب
سؤال ۲: کدام حیوان در چیستان افغانی «دو سر» دارد؟
پاسخ: لاکپشت
سؤال ۳: چیستان «با سرعت برق میدود ولی به هیچ جا نمیرسد» چیست؟
پاسخ: یخچال










