جشن بهمنگان ۲ بهمن؛ آداب و رسوم و پیامک های تبریک این روز
جشن بهمنگان یکی از معروف و باستانیترین جشنهای ایرانی است که معمولا در دوم بهمن برگزار میشود. ما نیز در این بخش از سایت ادبی و هنری روزانه قصد داریم درباره این جشن نوشته و پیامک تبریک را نیز قرار دهیم. در ادامه با ما باشید.
فهرست موضوعات این مطلب
جشن بهمنگان چیست؟
جشن بهمنگان یکی از جشنهای ایرانی است که در روز بهمن از ماه بهمن، معادل با ۲۶ دی هجری خورشیدی یا دوم بهمن، برگزار میشود. این جشن به پاسداشت خرد و اندیشه نیک اختصاص دارد. واژه “بهمن” از زبان اوستایی “وهومن” به معنای اندیشه نیک گرفته شده و یکی از امشاسپندان نزدیک به اهورامزدا است. نمادهای این جشن شامل شیر و تخم مرغ هستند که در سفرههای آیینی زرتشتیان قرار میگیرند.
در باور زرتشتیان، اشوزرتشت برای دریافت پیامهای الهی از وهومن یاری میگرفت. بهمن به عنوان پاسبان چهارپایان سودمند شناخته میشود و به همین دلیل زرتشتیان در این روز از کشتار حیوانات مفید و مصرف گوشت آنها پرهیز میکنند. امروزه زرتشتیان این جشن را با نیایش و شادی برگزار کرده و آرزوی گسترش اندیشه نیک را دارند.
معنی واژه بهمنگان
واژه “بهمن” به معنای “اندیشه نیک” یا “منش نیک” است که از ترکیب دو بخش “وهو” به معنای خوب و “منه” به معنای اندیشه تشکیل شده است. در متون اوستایی، بهمن نماد خرد و راستی بوده و در زبان پهلوی به شکل “وهومن” آمده است.
با گذر زمان، این واژه به “بهمن” تبدیل شده و در زبان فارسی کنونی به عنوان نام یک ماه، یک روز و نامی شخصی رایج است.
در تقویم ایرانی، یازدهمین ماه سال خورشیدی و دومین روز هر ماه بهمن نامیده میشود. این نامگذاری به دلیل اهمیت بهمن در اساطیر و آیینهای ایرانی صورت گرفته است. جشن بهمنگان که در دومین روز هر ماه برگزار میشود، یادآور بهمن امشاسپند و ارزشهای اخلاقی است. نام “بهمن” همچنین به عنوان نام مردانهای محبوب در ایران شناخته میشود و نشاندهنده آرزوی نیکبختی و دانایی برای فرد است.
در فرهنگ ایرانی، بهمن با نمادهایی چون شیر، رنگ سفید و گاو ارتباط دارد.
همهچیز درباره وهومن
همانطور که نوشتیم این جشن رابطه مستقیمی با وهومن دارد. وُهُومَنَهْ یکی از هفت اَمِشاسْپَند و به معنی اندیشه و منش نیکو، از جلوهها، تجلیات، صفات و القاب خداوند و برترین جلوه پس از سپند مینو است.
در بُنْدَهِشْن آمده که اورمزد دعای معروف یَثا اَهُو وَیْریو را در مقابله با اهریمن بر زبان آورد که بر اثر آن، اهریمن وحشتزده در تاریکی افتاد و سه هزار سال بیهوش ماند.
مباحثات فاضلانهٔ بسیاری دربارهٔ اصل و منشأ این جلوهها انجام شده است. بعضی برآنند که اصل و منشأ این شخصیتها، خدایان باستانی هستند.
اما اصل آنها هرچه باشد، آنچه بیش از همه مهم است، آرمانهای والا و احساسات و اندیشههای متعالی و عمیقی است که در پس آنها نهفته است.
در دین زرتشتی متأخرتر، تصویرپردازی تخیلی بیشتری دربارهٔ این شخصیتها – که آنها را با فرشتههای بزرگ مسیحی مقایسه کردهاند – صورت گرفته است؛ اهورامزدا را با روح آفریننده یا سپنته مینیو یکی دانستهاند و سْرَوْشَه (سروش) به تعداد امشاسپندان اضافه شده تا ساخت هفتگانهٔ سلسلهمراتب ایزدی تکمیل شود.
همهٔ هفت امشاسپند بر تختهای زرین در کنار اهورامزدا در اقامتگاه خود یعنی خانهٔ سرودها جای دارند؛ یعنی همان عرش که راستکاران پس از مرگ به آن میرسند. هر یک از امشاسپندها وظیفهای دارند و بخشی از آفرینش الهی را پشتیبانی میکنند. وظیفهٔ بهمن، حمایت از حیوانات است.
جشن باستانی بهمنگان از دید ابوریحان بیرونی
ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه عن القرون الخالیه» در مورد جشن بهمنجه چنین مینویسد:
«روز دوم آن روز بهمن عید است که برای توافق دو نام آن را بهمنجه نامیدهاند؛ بهمن نام فرشتهٔ موکل بر بهایم است که بشر به آنها برای عمارت زمین و رفع حوایج نیازمند است و مردم فارس در دیگهایی از جمیع دانههای مأکول با گوشت غذایی میپزند و آن را با شیر خالص میخورند و میگویند که حافظه را این غذا زیاد میکند و این روز را در چیدن گیاهان و کنار رودخانهها و جویها و روغن گرفتن و تهیه بخور و سوزاندنیها خاصیتی مخصوص است و بر این گمانند که جاماسب وزیر گشتاسب این کارها را در این روز انجام میداد و سود این اشیاء در این روز بیشتر از دیگر روزها است.»
آداب و رسوم جشن بهمنگان
گیاهخواری و منع مصرف گوشت
در گذشته، در جشن بهمنگان، مردم تنها از غذاهای گیاهی استفاده میکردند و مصرف گوشت حیوانات در این روز ممنوع بود. در آن زمان، گیاهی به نام گل بهمن وجود داشت که برای تهیه غذاهای گیاهی از آن بهره میبردند. یکی از دلایل اصلی عدم استفاده از گوشت در این مناسبت، اعتقاد به جلوگیری از بیماریهایی بود که ممکن بود با مصرف گوشت ایجاد شوند. این نوع آداب در برخی دیگر از جشنهای زمستانی نیز مشاهده میشود.
گردش در طبیعت و چیدن گیاهان
یکی از رسوم مهم این روز، گشتوگذار در طبیعت و جمعآوری گیاهان خوراکی برای تهیه غذا در شب بود. مردم به دشتها میرفتند و گیاهانی مانند بهمن و سبزیجات خوراکی را جمعآوری میکردند تا برای تهیه غذاهایی نظیر آش و به عنوان چاشنی استفاده کنند.
آش مخصوص بهمنگان
آش ویژه جشن بهمنگان، به نام آش بهمنجنه شناخته میشود که در تهیه آن از گیاهان و حبوبات استفاده میگردید. این آش قدمتی به دوران زرتشتیان دارد و امروزه کمتر مورد استفاده قرار میگیرد. با این حال، در فصل زمستان، تهیه غذاهایی مانند آش بسیار رایج بود.
نوشیدن شیر
یکی از آداب جالب این جشن، ترکیب گیاه بهمن (بهمنجنه) با شیر بود. این معجون به عنوان ترکیبی مفید برای سلامت جسم و ذهن شناخته میشد.
آتشبازی و پایکوبی
همچون سایر جشنهای زمستانی مانند شب یلدا و جشن دیگان، برپایی آتش و پایکوبی در جشن بهمنگان نیز رواج داشت. مردم دور آتش جمع میشدند و به شادی و رقص میپرداختند. این رسوم مشابهی نیز در جشنهای دیگر کشورهای مختلف در مناسبتهایی مانند کریسمس و سال نو میلادی دیده میشود.
پیامک تبریک تولد جشن بهمنگان
بهمن از واژه اوستایی وهومن Vohumana گرفته شده که با «اندیشه نیک»، «منش نیک» و «خرد سپندینه» (: «خرد مقدس») برابر نهاده شده است.
جشن بهمنگان فرخنده باد.
اورمزد و بهمن و بهمنجنه فرخ بود
فرخت باد اورمزد و بهمن و بهمنجنه
جشن بهمنگان خجسته باد.
بهمنگان جشنی در گرامیداشت و بزرگداشت «بهمن» یا «اندیشهی نیک» است.
جشن بهمنگان بر همه ایرانیان مبارک باد
رسم بهمن گیر و از سر تازه کن بهمنجنه
ای درخت ملک بارت عز و بیداری تنه
جشن اندیشه و منش نیک بر همگان فرخنده باد.
همن اولین و برترین امشاسپند است و صورت اصلی این کلمه وهومن است که مرکب از دو کلمه است. وهومن یکی از امشاسپندان نزدیک به درگاه اهورامزدا می باشد. زرتشت برای دریافت پیام های اهورایی از وهومن یاری می گیرد.
جشن بهمنگان شاد باش
بهمن در زبان اوستایی «وُهومَنَه» و در زبان پارسیگ یا پهلوی «وَهْمَن» است که در پارسی امروز «بهمن» شده است. دهمین ماه سال و دومین روز از هر ماه را به نام وهومن نامگذاری کردهاند و آنرا جشن میگیرند.
این جشن فرخنده را به همه ایرانیان و ایران دوستان تبریک و تهنیت عرض می کنیم.
جشن بهمنگان بهمن از واژه اوستایی و هومن است و به معنی اندیشه نیک است .فرشته بهمن یکی از فرشتگان نزدیک درگاه اهورامزدا و در جهان مینو , نماد اندیشه نیک و دانش خداداد است . پاسبانی چهارپایان سودمند در عالم جسمانی به این امشاسپند واگذار شده است . از این رو زرتشتیان در جشن بهمنگان یا بهمنجه که در روز دوم بهمن از ماه بهمن بر پا می گردد از کشتار حیوان و خوردن گوشت آن خودداری می کنند و برخی از دینداران آنان از خوردن گوشت و کشتار گاو و گوسفند و مرغ و… در همه روزهای بهمن ماه پرهیز می کنند . بهمنگان در نزد زرتشتیان روز پدر نیز هست .
