بهترین ترجمه کتاب های داستایفسکی
وجود ترجمههای مختلف از یک اثر از جمله مسائلی است که ممکن است هر خوانندهای را سردرگم کند. حتماً برای شما هم پیش آمده که بهقصد خرید کتابی به کتابفروشی بروید و ناگهان ببینید با یک ترجمه طرف نیستید، بلکه چندین ترجمهی مختلف از همان اثر پیش رویتان قرار دارد. این مسئله زمانی پیچیدهتر میشود که تمامی مترجمان آن اثر افرادی حرفهای و شناختهشده باشند، چراکه در این حالت انتخاب حتی از حالت عادی هم سختتر میشود. از طرف دیگر هرچه یک کتاب مشهورتر و شناختهشدهتر باشد مترجمان بیشتری تصمیم میگیرند اقدام به ترجمهی آن کنند.
ازاینرو، در این مطلب به سراغانتخاب بهترین ترجمه کتابهای داستایفسکی رفتهایم. فئودور داستایفسکی یکی از مشهورترین و محبوبترین نویسندگان روسی است و در کشور ما نیز مترجمان زیادی دست به ترجمهی آثار او زدهاند. پیش از رفتن سر اصل مطلب باید گفت که بررسی تاروپود یک ترجمه معمولاً کاری تخصصی است و مسلماً ما در جایگاهی قرار نداریم که آنچنان حرفهای این مقایسه و بررسی را انجام دهیم. برای انتخاب بهترین ترجمهها به سراغ نظرات خوانندگان در وبسایتهای مختلف رفتهایم و همچنین از یادداشتهای منابع معتبری چون وبلاگ طاقچه استفاده کردهایم. درنهایت، انتخاب با شماست و بهتر است ترجمهای را مطالعه کنید که خودتان با آن راحتی بیشتری احساس میکنید.
بهترین ترجمه قمارباز
کتاب قمارباز در دستهی کتابهای نسبتاً کوتاه داستایفسکی قرار میگیرد. این کتاب همچنین یکی از شخصیترین آثار اوست؛ چراکه داستایفسکی این اثر را با الهام از تجربیات خود دررابطهبا اعتیادش به قمار نوشته است. شخصیت اصلی داستان مرد جوانی به نام الکسی ایوانوویچ است که بهعنوان معلم سرخانه نزد خانوادهای ثروتمند و مرفه کار میکند. او عاشق پولینا، دختر ناتنی ژنرال است و ازآنجاییکه رابطهی میان آنها آمیخته به تحقیر و بازیهای روانی است، او احساس میکند که باید با قمارکردن دختر را بیشتر تحتتأثیر خود قرار دهد. الکسی ایوانوویچ متوجه میشود که واقعاً تبحر خاصی در قمار دارد و این مسئله باعث میشود که بیشازپیش معتاد بازی شود. داستایفسکی در این کتاب اعتیاد به قمار و پیامدهای روانی و اجتماعی آن را به تصویر کشیده است.
در ایران مترجمان شناختهشدهی بسیاری کتاب قمارباز را ترجمه کردهاند. از جملهی این افراد میتوان به سروش حبیبی، جلال آل احمد، پرویز شهدی، صالح حسینی و حمیدرضا آتش برآب اشاره کرد. ترجمهی سروش حبیبی بیشترین محبوبیت را میان خوانندگان این کتاب دارد. سروش حبیبی اکثر آثار داستایفسکی را از زبان اصلی، یعنی زبان روسی، به فارسی برگردانده است و ترجمههای او همیشه بیشترین نزدیکی را با فضا و لحن اصلی کتابهای داستایفسکی دارند.
بهترین ترجمه شبهای روشن
میتوان گفت که کتاب شبهای روشن از محبوبترین آثار داستایفسکی در ایران به حساب میرود. این کتاب بهدلیل حجم کم و همچنین داستان زیبایی که دارد تعداد خوانندگان بیشتری را به خود جلب کرده است. داستان کتاب دربارهی مرد جوان و رؤیاپردازی است که عادت دارد شبهای خود را با پرسهزدن در خیابانهای سنپترزبورگ بگذراند. او یک شب بهطور اتفاقی با زن جوانی آشنا میشود که در انتظار رسیدن نامزد خود نشسته است. آنها با یکدیگر شروع به صحبت و راهرفتن میکنند و مرد ناخواسته سخت به او دل میبازد. نام این مرد جوان هرگز در طول رمان آشکار نمیشود و داستان سرشار است از احساسات و جملات غمانگیزی که او برای خواننده بیان میکند.
شبهای روشن از اولین کتابهایی بود که از داستایفسکی در ایران به چاپ رسید و ترجمه شد. سروش حبیبی، بابک شهاب، حمیدرضا آتش برآب و پرویز شهدی از جمله مترجمانی هستند که این کتاب را به فارسی ترجمه کردهاند. ترجمهی سروش حبیبی، بابک شهاب و حمیدرضا آتش برآب مستقیماً از روسی به فارسی ترجمه شدهاند. ترجمهی سروش حبیبی ترجمهای است که میان خوانندگان بیشترین محبوبیت را کسب کرده است، ولی ترجمهی آتش برآب نیز بهدلیل مقالههایی که وی در پایان کتاب قرار داده است از جمله ترجمههای پرفروش این کتاب به حساب میآید.
بهترین ترجمه برادران کارامازوف
برادران کارامازوف در دستهی آثاری قرار میگیرد که داستایفسکی در سالهای پایانی زندگی خود به رشتهی نگارش درآورده است. این کتاب داستان خانوادهای ازهمگسیخته را روایت میکند و همزمان سؤالهایی فلسفی دربارهی معنویت، وجود خدا، آزادی انسان و مسئولیت اخلاقی مطرح میکند. در مرکز این داستان فئودور پاولوویچ کارامازوف قرار دارد، مردی بیبندوبار و خودخواه که سه پسر با نامهای آلیوشا، دیمیتری و ایوان دارد. شخصیت هریک از این برادران با دیگری بهشدت تفاوت دارد و ماجراهای داستان نیز حول محور همین موضوع میچرخند.
در ایران مترجمانی چون احد علیقلیان، پرویز شهدی، اصغر رستگار و صالح حسینی اقدام به ترجمهی این کتاب کردهاند. از میان این ترجمهها، ترجمههای احد علیقلیان و صالح حسینی محبوبیت بیشتری نسبت به دیگر نسخهها دارند. گرچه طبق نظرات خوانندگان، ترجمهی احد علیقلیان روانتر است و مخاطب امروزی بهتری میتواند با آن ارتباط بگیرد.
بهترین ترجمه جنایت و مکافات
در کتاب جنایت و مکافات با جوانی به نام راسکولنیکف طرف هستیم. او دانشجوی فقیر اما مغروری است که عقاید و نظریههای خاص و عجیبی نسبت به انسانها دارد. همین نظریهها و عقاید متفاوت راسکولنیکف را بهسوی جنایت سوق میدهند و او درنهایت پیرزن رباخواری را با تبر به قتل میرساند. زندگی راسکلونیکف از آن نقطه به بعد دچار تغییر فراوانی میشود و عذاب وجدان بسیار شدیدی وجود او را فراگیر میگیرد. داستایفسکی در این اثر مرز بین گناه و مجازات را کاوش میکند و پیامدهایی که اعمال ما با خود به دنبال میآورند را به تصویر میکشد. این کتاب یکی از روانشناختیترین کتابهای داستایفسکی به شمار میرود.
اصغر رستگار، مهری آهی، احد علیقلیان و پرویز شهدی از جمله مترجمان شناختهشدهای هستند که این کتاب را ترجمه کردهاند. ترجمهی مهری آهی اولین ترجمهای بود که از این کتاب در ایران به انتشار رسید درنتیجه نسبت به دیگر ترجمهها کلمات نسبتا قدیمی بیشتری را در خود جای داده است. بااینحال، هنوز هم بسیاری از خوانندگان ترجیح میدهند کتاب جنایت و مکافات را با ترجمهی مهری آهی بخوانند. از سوی دیگر، ترجمههای احد علیقلیان و پرویز شهدی نیز پرطرفدار هستند و لحن و فضای متن اصلی را بهخوبی حفظ کردهاند.
بهترین ترجمه نازنین
کتاب نازنین در دستهی داستانهای کوتاه داستایفسکی قرار میگیرد. داستان این کتاب از زبان راوی غیرقابل اعتمادی بیان میشود که همسر جوانش بهتازگی خودکشی کرده و او با غم و حسرت گذشتهی رابطهشان را با خود مرور میکند. راوی تعریف میکند که همسرش دختری یتیم، زیبا و مهربان بوده و او گمان میکرده با ازدواج میتواند زندگی او را سروسامان دهد؛ اما رابطهشان بهتدریج در جهتی پیش رفته که هیچگاه انتظارش را نداشته است. فیودور داستایفسکی در این کتاب سعی دارد نشان دهد که چطور کنترلگری میتواند عشق را بهطورکلی از بین ببرد.
از این کتاب ترجمههای زیادی انجام نشده است. محبوبترین و مشهورترین ترجمهی این کتاب متعلق به یلدا بیدختی نژاد است که از سوی نشر چشمه به انتشار رسیده است.
بهترین ترجمه ابله
شخصیت اصلی کتاب ابله جوانی به نام پرنس میشکین است. او جوان معصوم و سادهدلی است که به صرع مبتلا شده و پس از گذراندن دورهی درمان طولانی خود در سوئیس به روسیه بازمیگردد. پرنس میشکین پس از بازگشت به روسیه درگیر شبکهای از روابط پیچیدهی عاشقانه، مالی و اجتماعی میشود. او از روی خیرخواهی مدام سعی میکند به دیگران کمک کند ولی سادهلوحیاش او را به دردسر میاندازد و عواقب دردناک و غمانگیزی برای او به بار میآورد. داستایفسکی در این کتاب نیز مانند بسیاری دیگر از آثار خود به تقابل همیشگی میان خیر و شیر پرداخته است.
این کتاب به دست مترجمانی چون سروش حبیبی، مهری آهی، پرویز شهدی و مشفق همدانی ترجمه شده است. از میان این ترجمهها ترجمهی سروش حبیبی بیشترین محبوبیت را میان خوانندگان دارد چراکه هم به متن اصلی وفادارتر است و هم مخاطب امروزی بهتر میتواند با آن ارتباط بگیرد. ترجمهی مهری آهی نیز از جمله ترجمههای محبوب این اثر است؛ ولی نسبت به ترجمهی حبیبی قدیمیتر و سختخوان است.
بهترین ترجمه یادداشتهای زیرزمینی
راوی این داستان کارمند بازنشسته، منزوی و بیماری است که از جامعه فرار کرده و به کنج تنهایی خود پناه برده است. در طول داستان نام او هرگز فاش نمیشود و ما تنها او را با عنوان «مرد زیرزمینی» میشناسیم. او از زندگی خود صحبت میکند و در این میان جامعه و بخشهای مختلف آن را نقد میکند و نظرات کینهتوزانهی خود را بیان میکند. درحقیقت این کتاب بیشتر از آنکه داستان باشد، تکگوییهای مردی تنها و رنجدیده است.
علی مصفا، بابک شهاب، حمیدرضا آتش برآب و نسرین مجیدی از جمله مترجمان مشهور این کتاب هستند. از میان این مترجمان، ترجمهی حمیدرضا آتش برآب میان خوانندگان بیشترین محبوبیت را دارد و نسبت به نسخههای دیگر پرفروشتر و شناختهشدهتر است.
بهترین ترجمه همزاد
رمان همزاد داستان یاکوف گولیادکین، کارمند میانسال و گوشهگیر سنپترزبورگی را تعریف میکند که پس از ظاهرشدن نسخهای دقیقتر و جسورتر از خودش بهتدریج در توهم، پارانویا و فروپاشی روانی فرو میرود. این همزاد که رفتاری اجتماعیتر و بیپروا دارد، کمکم جای او را در محیط کار و روابط شخصی میگیرد. داستان اوج ناتوانی او را در برابر فشارهای بوروکراتیک نشان میدهد.
از این کتاب نیز ترجمههای زیادی موجود نیست، اما محبوبترین آنها متعلق به سروش حبیبی است که مثل همیشه این اثر را مستقیم از زبان روسی به فارسی ترجمه کرده است.
بهترین ترجمه بیچارگان
کتاب بیچارگان زندگی دو انسان فرودست را در قالب نامههایی صمیمی و دردآلود روایت میکند. آنها در دو اتاق محقر روبهروی هم زندگی میکنند و دلبستگیشان از خلال همین نامهها شکل میگیرد. این دو شخصیت گرچه عاشق هم هستند، ولی بهدلیل فقر و وضعیت نابسامان زندگیشان نمیتوانند با یکدیگر ازدواج کنند. داستایفسکی در این کتاب نشان میدهد که گاهی عشق و همدلی تنها چیزهایی هستند که در شرایط سخت زندگی به ما امید میبخشند.
آرزو آشتیجو، خشایار دیهیمی و پرویز شهدی از جمله مترجمانی هستند که این کتاب را ترجمه کردهاند. از میان این ترجمهها، ترجمههای خشایار دیهیمی و پرویز شهدی بیشترین محبوبیت را میان مخاطبان دارند. نسخهی دیهیمی بهترین ترجمه از این کتاب است.
بهترین ترجمه خاطرات خانه اموات
کتاب خاطرات خانهی اموات بر پایهی تجربیات داستایفسکی در زندان نوشته شده است. این کتاب داستان زندگی آلکسی ایوانوویچ، زندانی محکوم به کار اجباری را روایت میکند. داستان، تصویری تکاندهنده از خشونت، فقر، تحقیر و تلاش برای بقا در زندان را ارائه داده است. آلکسی بهتدریج با مشاهدهی سرگذشت و رفتار زندانیانی از طبقات و خاستگاههای گوناگون، به درکی عمیقتر از انسانیت و پیچیدگی روح بشر میرسد.
ترجمهی سعیده رامز از نشر فرهنگ نشر نو و پرویز شهدی از نشر مجید محبوبترین ترجمههای این کتاب هستند. بهترین ترجمهی این کتاب متعلق به پرویز شهدی است.
بهترین ترجمه همیشه شوهر
کتاب همیشه شوهر داستان روبهرو شدن ولچانینوف، مردی میانسال و خوشگذران را با پاول پاولوویچ تروسوتسکی روایت میکند، شوهری درمانده و حسود که همسر مرحومش سالها پیش به او خیانت کرده و معشوقش کسی جز ولچانینوف نبوده است. کمکم رابطهای عجیب میان آنها شکل میگیرد و اتفاقات پیچیدهتری رخ میدهد.
ترجمههای میترا نظریان و سعیده رامز از محبوبترین ترجمههای این کتاب هستند. میترا نظریان این کتاب را با نام «شوهر باشی» ترجمه کرده است.
بهترین ترجمه تسخیرشدگان
این رمان تصویری تکاندهنده از تأثیر ویرانگر افراطگرایی سیاسی، پوچی نیهیلیستی و گسست اخلاقی ارائه داده است در مرکز ماجرا نیکلای استاوروگین و پیوتر ورخوونسکی قرار دارند؛ اشرافزاده و انقلابیای مرموز که با سوءاستفاده از ایدئولوژیهای افراطی، جوانان شهر را به خشونت، هرجومرج، آتشسوزی و قتل سوق میدهند. داستایفسکی این کتاب را براساس ماجرای قتل دانشجویی انقلابی نوشته است که به دست گروه نیهیلیستها کشته شد.
از میان ترجمههای موجود از این کتاب، ترجمهی سروش حبیبی بیشترین محبوبیت را میان خوانندگان دارد. این کتاب با نامهای دیگری چون جنزدگان و شیاطین نیز منتشر شده است.
